ЧСИ қарызды дұрыс есептемесе не істеу керек?

Қазақстанда қарыз, алимент, айыппұл, банк берешегі немесе сот шешімі бойынша атқарушылық іс қозғалған кезде жеке сот орындаушы, яғни ЧСИ, борышкерден белгілі бір соманы өндіріп алуға кіріседі. Бірақ кейде ЧСИ қарызды дұрыс есептемей, артық сома көрсетіп, төленген ақшаны есепке қоспай немесе ескі берешекті қайтадан талап етуі мүмкін.

Мұндай жағдайда үндемей төлеу дұрыс емес. Алдымен ЧСИ-ден толық есеп-қисап сұрап, төлемдерді салыстырып, қате болса қайта есептеу туралы жазбаша өтініш беру керек. Егер ЧСИ қатені түзетпесе, оның әрекетіне немесе әрекетсіздігіне шағым жасауға болады.

Қарапайым тілмен айтқанда: ЧСИ калькуляторды шатастырса, сіз құжатпен “қайта есептейік” деп шығуыңыз керек.

ЧСИ қарызды қандай жағдайда дұрыс есептемеуі мүмкін?

ЧСИ қарызды әртүрлі себеппен қате көрсетуі мүмкін. Кейде бұл техникалық қате, кейде төлемдердің уақытында түспеуі, кейде есептің дұрыс жүргізілмеуі болуы мүмкін.

Ең жиі кездесетін жағдайлар:

• бұрын төленген ақша есепке алынбаған;
• қарыз сомасы екі рет есептелген;
• алимент бойынша ай сайынғы төлем дұрыс есептелмеген;
• жалақыдан ұсталған ақша есепке кірмеген;
• банкке немесе өндіріп алушыға тікелей төленген сома көрсетілмеген;
• ЧСИ қызмет ақысы дұрыс есептелмеген;
• атқарушылық шығындар негізсіз қосылған;
• сот шешімінде жоқ сома талап етілген;
• сот бұйрығы немесе атқарушылық жазба жойылғанымен, қарыз әлі көрсетіліп тұр;
• қарыз толық төленсе де, база жаңартылмаған;
• ескі берешек жаңа есепке қате енгізілген.

Егер көрсетілген қарыз сіздің нақты төлемдеріңізге сәйкес келмесе, міндетті түрде есепті тексеру керек.

Бірінші не істеу керек?

Егер ЧСИ қарызды дұрыс есептемеді деп ойласаңыз, бірден дауласуға емес, алдымен толық ақпарат жинауға кірісу керек.

Бірінші қадамдар:

1. ЧСИ-ден атқарушылық іс нөмірін нақтылау.
2. Қарыз сомасының толық есебін сұрау.
3. Қандай атқарушылық құжат негіз болғанын анықтау.
4. Сот шешімін, сот бұйрығын немесе нотариустың атқарушылық жазбасын алу.
5. Барлық төлем түбіртектерін жинау.
6. Банк үзінділерін алу.
7. Жалақыдан ұсталған сомаларды тексеру.
8. Қарыздың негізгі сомасы мен қосымша шығындарды бөлек қарау.
9. Қате болса, қайта есептеу туралы өтініш дайындау.

Ең бастысы — ЧСИ-мен ауызша сөйлесіп қана қоймау. Барлық сұраныс пен өтініш жазбаша түрде берілуі керек.

ЧСИ-ден қандай есеп сұрау керек?

ЧСИ-ден жай ғана “қанша қарыз?” деп сұрау жеткіліксіз. Толық есеп-қисап сұрау керек.

Есепте мыналар бөлек көрсетілуі тиіс:

• негізгі қарыз сомасы;
• атқарушылық құжат бойынша өндірілетін сома;
• мемлекеттік баж;
• сот шығындары;
• заңгерлік шығындар;
• ЧСИ қызмет ақысы;
• атқарушылық шығындар;
• төленген сомалар;
• төлемдердің түскен күні;
• қалған қарыз;
• алимент болса, әр ай бойынша жеке есеп;
• қандай сома қандай негізбен қосылғаны.

Егер ЧСИ толық есеп бермесе, оны жазбаша түрде талап ету керек. Толық есепсіз қарыздың дұрыс немесе қате екенін анықтау қиын.

Қандай құжаттарды жинау керек?

Қарызды қайта есептеу үшін дәлелдер қажет. “Мен төлегенмін” деген сөз жеткіліксіз, оны құжатпен көрсету керек.

Қажетті құжаттар:

• төлем түбіртектері;
• Kaspi немесе банк чектері;
• банк шотының үзіндісі;
• жалақыдан ұсталған сомалар туралы анықтама;
• жұмыс берушіден ұсталым туралы анықтама;
• өндіріп алушыға тікелей төленгенін растайтын құжат;
• сот шешімі;
• сот бұйрығы;
• нотариустың атқарушылық жазбасы;
• атқарушылық істі қозғау туралы қаулы;
• ЧСИ-дің бұрынғы есептері;
• қарызды өтеу туралы келісім;
• алимент бойынша төлемдер тарихы;
• өндіріп алушының ақшаны алғаны туралы қолхаты.

Құжат көп болған сайын, қайта есептеу талабы мықты болады.

Қайта есептеу туралы өтініш қалай жазылады?

Қайта есептеу туралы өтініш нақты әрі қысқа болуы керек. Онда эмоция емес, факт жазылады.

Өтініште мыналар көрсетіледі:

• атқарушылық іс нөмірі;
• борышкердің деректері;
• өндіріп алушының деректері;
• ЧСИ көрсеткен қарыз сомасы;
• сіз келіспейтін сома;
• қандай төлемдер есепке алынбағаны;
• қандай құжаттар тіркелгені;
• қарызды қайта есептеуді сұрау;
• жаңа есепті жазбаша түрде беруді сұрау;
• қажет болса, аресттерді қайта қарауды сұрау.

Мысалы, өтініште былай жазуға болады:

“Атқарушылық іс бойынша көрсетілген берешек сомасымен келіспеймін, себебі менің тарапымнан төленген бірқатар төлемдер есепке алынбаған. Осыған байланысты тіркелген төлем түбіртектері мен банк үзінділерін ескере отырып, қарыз сомасын қайта есептеуді және жаңа есеп-қисапты жазбаша түрде беруді сұраймын”.

Қарыз төленген, бірақ ЧСИ әлі қарыз бар деп көрсетсе не істеу керек?

Егер қарыз толық төленсе, бірақ ЧСИ базасында әлі берешек көрсетіліп тұрса, бұл өте жиі кездесетін проблема.

Мұндай жағдайда ЧСИ-ге өтініш беріп, мыналарды сұрау керек:

• қарыздың толық төленгенін тану;
• атқарушылық іс жүргізуді аяқтау;
• борышкерлер тізілімінен шығару;
• банк шоттарындағы арестті алу;
• шетелге шығуға шектеу болса, оны алып тастау;
• тиісті қаулыларды банкке және мемлекеттік органдарға жолдау;
• қаулы көшірмесін беру.

Қарызды төлегеннен кейін міндетті түрде істің жабылғанын бақылау керек. Әйтпесе “төледім” дегенмен, арест пен реестрде қарыз ілініп тұра беруі мүмкін.

Алимент қарызы дұрыс есептелмесе не істеу керек?

Алимент бойынша қарызды есептеу бөлек назарды талап етеді. Себебі алимент ай сайын есептеледі және жалақы, табыс, орташа айлық көрсеткіш, төлем кезеңі сияқты факторларға байланысты болуы мүмкін.

Алимент қарызы қате есептелуі мүмкін, егер:

• төленген алимент есепке алынбаса;
• жалақыдан ұсталған сома көрінбесе;
• қолма-қол төлемдер расталмаса;
• алимент мөлшері өзгергені есепке алынбаса;
• сот актісіндегі үлес немесе нақты сома дұрыс қолданылмаса;
• борышкер жұмыссыз болған кезең қате есептелсе;
• бұрынғы айлар қайтадан қосылып кетсе.

Мұндай жағдайда ЧСИ-ден әр ай бойынша жеке есеп сұрау керек. Егер қате болса, алимент берешегін қайта есептеу туралы өтініш беріледі.

Алимент бойынша қайта есептеу өтінішінде не жазу керек?

Алимент қарызын қайта есептеу туралы өтініште:

• қай кезең бойынша есеппен келіспейтініңіз;
• қандай айларда төлем жасалғаны;
• қандай түбіртектер бар екені;
• жалақыдан қандай ұсталымдар болғаны;
• сот актісіндегі алимент мөлшері;
• қате есептелген сома;
• қайта есептеу туралы өтініш;

нақты көрсетілуі керек.

Өтінішке банк түбіртектері, жұмыс орнынан анықтама, жалақыдан ұсталым туралы құжаттар және алимент алушының қолхаты болса, солар тіркеледі.

ЧСИ қызмет ақысы дұрыс есептелмесе не істеу керек?

Кейде негізгі қарыздан бөлек ЧСИ қызмет ақысы немесе атқарушылық шығындар да қосылады. Бірақ олардың да негізі болуы керек.

Егер ЧСИ қызмет ақысы немесе шығындар түсініксіз болса, ЧСИ-ден:

• қызмет ақысының қалай есептелгенін;
• қандай нормаға сүйенгенін;
• атқарушылық шығындардың тізімін;
• әр шығынның растайтын құжатын;
• жалпы соманың есебін;

сұрау керек.

Егер негізсіз немесе артық есептелген сома болса, қайта есептеу және негізсіз соманы алып тастау туралы өтініш беріледі.

Сот шешімінде жоқ сома талап етілсе не істеу керек?

ЧСИ атқарушылық құжатта көрсетілген талапты орындауы керек. Егер сот шешімінде немесе атқару парағында жоқ сома талап етілсе, бұл мәселені дереу көтеру қажет.

Мысалы:

• сот 1 000 000 теңге өндірді, бірақ ЧСИ негізгі қарыз ретінде 1 300 000 теңге көрсетсе;
• сот тек негізгі қарызды өндірді, бірақ ЧСИ пайызды қосып жіберсе;
• сот шығындары бөлек көрсетілмеген, бірақ есепке енгізілсе;
• бір талап екі рет есептелсе.

Мұндай жағдайда сот шешімі мен атқару парағын салыстырып, ЧСИ-ге қате есепті түзету туралы өтініш беру керек.

Төлемдер өндіріп алушыға тікелей жасалса не болады?

Кейде борышкер ақшаны ЧСИ арқылы емес, тікелей өндіріп алушыға төлейді. Мұндай төлемдер де есепке алынуы керек, бірақ оларды дәлелдеу қажет.

Дәлел ретінде:

• банк аударымы;
• Kaspi чек;
• қолхат;
• WhatsApp хаттары;
• өндіріп алушының ақшаны алғанын растауы;
• төлем мақсаты;

қолданылады.

Егер өндіріп алушы ақшаны алғанын растаса, ЧСИ-ге осы құжаттарды тіркеп, қарызды қайта есептеуді сұрау керек.

ЧСИ қайта есептеуден бас тартса не істеу керек?

Егер ЧСИ өтінішті қарамай, қарызды қайта есептемесе немесе жауап бермесе, шағым беруге болады.

Шағымды мына жерлерге беруге болады:

• ЧСИ-дің өзіне;
• жеке сот орындаушылар палатасына;
• Әділет департаментіне;
• прокуратураға;
• сотқа.

Шағымда міндетті түрде нақты фактілер көрсетілуі керек:

• қашан өтініш берілді;
• қандай құжаттар тіркелді;
• қандай төлемдер есепке алынбады;
• ЧСИ қандай жауап берді немесе жауап бермеді;
• қате есеп қандай құқықты бұзып отыр;
• қандай шешім қабылдауды сұрайсыз.

Жалпы “ЧСИ дұрыс есептемеді” деп жазу аз. Қай сома, қай күн, қай төлем есепке кірмегенін нақты көрсету керек.

Әділет департаментіне шағым қалай жазылады?

Әділет департаментіне шағымда ЧСИ-дің әрекеті немесе әрекетсіздігі нақты сипатталуы тиіс.

Шағымда:

• ЧСИ-дің аты-жөні;
• атқарушылық іс нөмірі;
• қарыздың қате есептелгені;
• төлемдердің есепке алынбағаны;
• қайта есептеу туралы өтініш берілгені;
• ЧСИ жауап бермегені немесе негізсіз бас тартқаны;
• қандай құқықтар бұзылғаны;

жазылады.

Просительная часть былай болуы мүмкін:

“Жеке сот орындаушының қарыз сомасын дұрыс есептемеу әрекетін тексеруді сұраймын.

Атқарушылық іс бойынша қарыз сомасын қайта есептеуді міндеттеуді сұраймын.

Төленген сомаларды есепке алуды және жаңартылған есеп-қисап беруді сұраймын”.

Сотқа шағым беруге бола ма?

Иә, егер ЧСИ қарызды дұрыс есептемей, өтінішті қарамаса немесе негізсіз бас тартса, сотқа шағым беруге болады.

Соттан:

• ЧСИ әрекетін заңсыз деп тануды;
• ЧСИ әрекетсіздігін заңсыз деп тануды;
• қарызды қайта есептеуді міндеттеуді;
• төленген сомаларды есепке алуды міндеттеуді;
• артық аресттер мен шектеулерді алып тастауды міндеттеуді;

сұрауға болады.

Сотқа жүгінер алдында ЧСИ-ге жазбаша өтініш беріп, жауап алуға немесе жауап берілмегенін дәлелдеуге тырысқан дұрыс. Бұл сотта позицияны күшейтеді.

Қате есепке байланысты арестті алып тастауға бола ма?

Егер қарыз толық төленген болса немесе ЧСИ қарызды артық есептегендіктен арест қойылған болса, арестті қайта қарауды сұрауға болады.

Мысалы:

• нақты қарыз 0 теңге болса;
• қарыздың бір бөлігі төленген, бірақ ЧСИ толық соманы арестке қойған;
• қате есепке байланысты барлық шот бұғатталған;
• артық сомаға шектеу қойылған.

Мұндай жағдайда қайта есептеу өтінішімен бірге банк шоттарындағы арестті алу немесе азайту туралы өтініш беруге болады.

Қарызды қайта есептеу кезінде неге мән беру керек?

Қайта есептеу кезінде мына нәрселерді тексеріңіз:

• атқарушылық құжаттағы нақты сома;
• сот шешіміндегі сома;
• бұрын төленген сомалар;
• өндіріп алушыға тікелей төленген ақша;
• жалақыдан ұсталған ақша;
• алимент бойынша ай сайынғы есеп;
• ЧСИ қызмет ақысы;
• атқарушылық шығындар;
• артық немесе екі рет қосылған сомалар;
• қалған нақты қалдық.

Егер осының біреуі дұрыс көрсетілмесе, жалпы қарыз да қате болады.

Қарызды дұрыс есептетудің қысқаша алгоритмі

Егер ЧСИ қарызды дұрыс есептемесе, мына тәртіппен әрекет етіңіз:

1. Атқарушылық іс нөмірін анықтаңыз.
2. ЧСИ-ден толық есеп-қисап сұраңыз.
3. Сот шешімі мен атқару парағын алыңыз.
4. Барлық төлем түбіртектерін жинаңыз.
5. Банк үзінділерін дайындаңыз.
6. Қате сомаларды анықтаңыз.
7. Қайта есептеу туралы өтініш беріңіз.
8. Жаңа есепті жазбаша түрде сұраңыз.
9. ЧСИ жауап бермесе, шағым беріңіз.
10. Қажет болса, сотқа жүгініңіз.

Бұл жерде ең бастысы — барлық әрекетті жазбаша жүргізу.

Жиі жасалатын қателіктер

Борышкерлер қарызды қайта есептеу кезінде жиі мына қателіктерді жасайды:

• ЧСИ айтқан соманы тексермей төлейді;
• төлем түбіртектерін сақтамайды;
• банк үзіндісін алмайды;
• өтінішті ауызша айтады;
• өндіріп алушыға тікелей төленген ақшаны дәлелдемейді;
• алимент бойынша әр айды тексермейді;
• ЧСИ қызмет ақысын бөлек қарамайды;
• қарыз төленсе де, істің аяқталғанын тексермейді;
• аресттің алынғанын бақыламайды;
• шағым беруге кешігеді.

Бұл қателіктер артық ақша төлеуге немесе аресттің ұзақ сақталуына әкелуі мүмкін.

Заңгер көмегі

SOT ZEYINI заңгерлік компаниясы ЧСИ қарызды дұрыс есептемеген жағдайда құқықтық көмек көрсетеді.

Біз келесі қызметтерді көрсетеміз:

• атқарушылық істі талдау;
• ЧСИ есебін тексеру;
• сот шешімі мен атқару парағын салыстыру;
• төлем түбіртектерін құқықтық тұрғыда реттеу;
• қарызды қайта есептеу туралы өтініш дайындау;
• алимент қарызын қайта есептеу бойынша өтініш жазу;
• ЧСИ қызмет ақысы мен шығындарын тексеру;
• арестті алу туралы өтініш дайындау;
• Әділет департаментіне шағым жазу;
• жеке сот орындаушылар палатасына шағым дайындау;
• сотқа шағым дайындау;
• атқарушылық істі толық жабуға көмектесу.

Егер ЧСИ сіздің қарызыңызды дұрыс есептемей, артық сома көрсетіп отырса, WhatsApp арқылы бізге жазыңыз. Заңгер құжаттарыңызды қарап, нақты қандай соманы даулау керегін және қайта есептеуді қалай талап ету қажет екенін түсіндіреді.

FAQ: Жиі қойылатын сұрақтар

ЧСИ қарызды дұрыс есептемесе не істеу керек?

Алдымен ЧСИ-ден толық есеп-қисап сұрап, төлем түбіртектерін жинау керек. Қате болса, қайта есептеу туралы жазбаша өтініш беріледі.

Қайта есептеу үшін қандай құжаттар керек?

Төлем түбіртектері, банк үзіндісі, сот шешімі, атқару парағы, ЧСИ қаулылары, жалақыдан ұсталған сома туралы анықтама және басқа дәлелдер қажет.

ЧСИ төленген ақшаны есепке қоспаса не істеу керек?

Төлемді растайтын құжаттарды тіркеп, ЧСИ-ге қарызды қайта есептеу туралы өтініш беру керек.

Алимент қарызы қате есептелсе не істеу керек?

Әр ай бойынша алимент есебін сұрап, төлем түбіртектерін тіркеп, алимент берешегін қайта есептеу туралы өтініш беру қажет.

ЧСИ қайта есептеуден бас тартса қайда шағымдануға болады?

Жеке сот орындаушылар палатасына, Әділет департаментіне, прокуратураға немесе сотқа шағым беруге болады.

Қарыз толық төленсе де, ЧСИ қарыз бар деп көрсетсе не істеу керек?

Қарыздың толық төленгенін растайтын құжаттарды тіркеп, атқарушылық істі аяқтау, аресттерді алу және борышкерлер тізілімінен шығару туралы өтініш беру керек.

ЧСИ қызмет ақысы дұрыс есептелмесе не істеу керек?

ЧСИ-ден қызмет ақысының қалай есептелгенін сұрап, негізсіз сома болса, қайта есептеу туралы өтініш беру керек.

Сотқа бірден шағым беруге бола ма?

Иә, бірақ алдымен ЧСИ-ге жазбаша өтініш беріп, оның жауабын немесе әрекетсіздігін дәлелдейтін құжат жинаған дұрыс.

Қорытынды

Егер ЧСИ қарызды дұрыс есептемесе, көрсетілген соманы бірден төлеуге асықпаңыз. Алдымен толық есеп-қисап сұрап, төлемдерді тексеріп, қате болса қайта есептеу туралы өтініш беріңіз.

ЧСИ төлемдерді есепке қоспаса, алиментті дұрыс есептемесе немесе артық сома көрсетсе, оның әрекетіне шағым жасауға болады.

Ең бастысы — барлық төлемді құжатпен дәлелдеу және әр өтінішті жазбаша беру. Атқарушылық істе “мен айттым” емес, “мен дәлелдедім” жеңеді.