Азаматты әрекетке қабілетін шектеулі деп тану туралы

Әңгіме азаматтың әрекет қабілеттілігін шектеу туралы болып отыр.

Бұл заң рәсімі 2026 жылы азаматтық және азаматтық іс жүргізу заңнамасымен реттеледі және мынадай негізгі ерекшеліктері бар:

Сот тәртібі: Әрекет қабілеттілігін шектеу тек ерекше іс жүргізу шеңберінде соттың шешімі бойынша ғана мүмкін болады.

Шектеу үшін негіздер:

Психиканың бұзылуы, бұл жағдайда адам өз әрекеттерінің мәнін түсіне алады немесе оны басқа адамның көмегімен ғана басқара алады.

Егер отбасын ауыр материалдық жағдайға душар ететін болса, құмар ойындарға құмарлық, спирттік ішімдіктерді немесе есірткі құралдарын теріс пайдалану.

Заңды салдары:

Қамқоршыны тағайындау: Азаматқа қамқоршылық белгіленеді.

Мәмiлелердегi дербестiктен айыру: Азамат қорғаншының келiсiмiнсiз iрi мәмiлелердi дербес жасау, мүлкiн сату немесе өз табысына (жалақысына, зейнетақысына) билiк ету құқығынан айырылады.

Құқықтардың бiр бөлiгiн сақтау: Әрекет қабiлетi шектеулi азамат ұсақ тұрмыстық мәмiлелердi (мысалы, азғантай сомаға тамақ өнiмдерiн немесе тұрмыс заттарын сатып алу) өз бетiнше жасау құқығын сақтайды.

Жауапкершiлiк: Әрекетке толық қабiлетсiз адамдардан айырмашылығы, әрекет қабiлетi шектеулi азамат өзi жасаған мәмiлелер бойынша және өзiне келтiрiлген зиян үшiн дербес мүлiктiк жауапкершiлiкте болады.

Егер әрекет қабiлеттiлiгiн шектеуге себеп болған негiздер (мысалы, тәуелдiлiктен емделу) жойылса, сот азаматтың өзiнiң, оның отбасының немесе қамқоршысының өтiнiшi бойынша шектеудi алып тастап, оның құқықтарын қалпына келтiре алады.