Кредит бойынша сот шешімінен кейін қосымша есептелген соманы даулауға бола ма?

Кредит бойынша сот шешімінен кейін қосымша есептелген соманы даулауға бола ма?Кредит бойынша сот шешімі шыққаннан кейін банк, МФО немесе коллектор қосымша сома есептесе, оны даулауға бола ма? Қосымша сыйақы, өсімпұл, айыппұл және ЧСИ арқылы өндіріп алу тәртібі туралы түсіндіреміз.

кредит бойынша сот шешімінен кейін қосымша сома, банк қосымша қарыз есептеді, сот шешімінен кейін өсімпұл, кредит бойынша қарызды даулауға бола ма, ЧСИ артық сома өндіріп жатыр, банк қарызын қайта есептеу, МФО қосымша сома, Қазақстан кредит дауы

Қысқаша жауап

Иә, кредит бойынша сот шешімінен кейін қосымша есептелген соманы даулауға болады. Егер сот шешімінде нақты қарыз сомасы көрсетілсе, банк, МФО немесе коллектор сол шешімнен тыс қосымша сыйақы, өсімпұл, айыппұл немесе комиссия талап етсе, оның заңдылығы міндетті түрде тексерілуі керек.

Сот шешімі шықты деген сөз — банк енді қалағанынша жаңа сома қоса береді деген сөз емес. Қосымша есептелген әрбір теңге шартқа, заңға және нақты есепке негізделуі тиіс.

Қандай қосымша сомалар даулануы мүмкін?

Сот шешімінен кейін көбіне мынадай сомалар қосымша есептелуі мүмкін:

• қосымша сыйақы;
• мерзімі өткен төлем үшін өсімпұл;
• айыппұл;
• комиссия;
• коллекторлық шығындар;
• сот шығындары;
• ЧСИ қызметіне ақы төлеу сомасы;
• атқарушылық шығындар;
• негізгі қарызға қосымша қайта есептелген берешек.

Бұлардың бәрі автоматты түрде заңды деген сөз емес. Әрбір сома бөлек тексерілуі керек.

Сот шешімінде көрсетілген сома өзгермей ме?

Егер сот шешімінде нақты өндірілетін сома көрсетілсе, ЧСИ сол атқарушылық құжатта көрсетілген соманы орындауы тиіс. ЧСИ өз бетінше банк айтқан жаңа соманы қосып, атқарушылық іс ішінде өндіріп ала алмайды.

Мысалы, сот шешімінде 1 200 000 теңге өндіру көрсетілсе, ЧСИ сол соманы және заңда көзделген атқарушылық шығындарды ғана өндіріп алуы керек. Ал банк кейін “тағы 400 000 теңге қосымша сыйақы есептелді” десе, ол сома бөлек дәлелденуі тиіс.

Банк сот шешімінен кейін тағы талап қоя ала ма?

Кей жағдайда банк немесе МФО сот шешімінен кейін жаңа кезең үшін қосымша талап қоюы мүмкін. Бірақ ол үшін кредитор:

• қосымша соманың қандай кезеңге есептелгенін;
• қандай шарт тармағына сүйеніп есептелгенін;
• заң бойынша есептеуге рұқсат бар екенін;
• соманың нақты формуласын;
• бұрын сотпен өндірілген сомаға қайталама кірмейтінін;
• қарыз алушының төлем тарихын;
• негізгі қарыз қалдығын дәлелдеуі керек.

Яғни банк “біз есептедік, төлеңіз” деп қана айта алмайды. Кім талап қойса, сол дәлелдеуі керек.

Қай кезде қосымша соманы даулауға негіз бар?

Қосымша есептелген соманы даулауға мына жағдайлар негіз болуы мүмкін:

• сома сот шешімінде көрсетілмеген;
• есеп түсініксіз немесе толық емес;
• банк негізгі қарызды екі рет есептеген;
• сот шешімінен кейін де сыйақы заңсыз есептелген;
• өсімпұл шектен тыс көбейген;
• айыппұл мен өсімпұл заңдағы шектеулерге сәйкес емес;
• қарыз 90 күннен артық мерзімге кешіккеннен кейін де сыйақы есептелген;
• банк шартты бұзған немесе қарызды мерзімінен бұрын талап еткен;
• қарыз коллекторға өткеннен кейін есеп дұрыс жүргізілмеген;
• ЧСИ атқарушылық құжатта жоқ соманы өндірмек;
• банк толық есеп ұсынбай отыр;
• қарыз алушы төлеген сомалар есепке алынбаған.

Мұндай жағдайда қосымша соманы толық немесе ішінара даулауға болады.

90 күннен кейін сыйақы есептелсе не істеу керек?

Егер тұтынушылық кредит бойынша төлем мерзімі 90 күннен асып кеткеннен кейін банк немесе МФО сыйақы есептеп отырса, бұл соманы міндетті түрде тексеру керек. Соңғы заңнамалық өзгерістер бойынша тұтынушылық кредиттер бойынша 90 күннен кейін сыйақы есептеуге шектеу енгізілген.

Сондықтан сот шешімінен кейінгі қосымша есептеуде 90 күннен кейінгі сыйақы, өсімпұл немесе басқа төлемдер көрсетілсе, қарыз алушы банкке, МФО-ға немесе коллекторға жазбаша түрде қайта есептеу туралы өтініш бере алады.

Қарыз алушы не істеуі керек?

Егер сот шешімінен кейін қосымша сома талап етілсе, қарыз алушы бірден төлем жасамай, алдымен есепті сұратуы керек.

Бірінші қадам:

• банкке немесе МФО-ға жазбаша өтініш беру;
• толық қарыз есебін сұрату;
• негізгі қарыз, сыйақы, өсімпұл, айыппұлды бөлек көрсетуді талап ету;
• есеп қай күннен қай күнге дейін жасалғанын сұрау;
• сот шешімінде көрсетілген сомамен салыстыру;
• төленген сомалардың қалай есепке алынғанын тексеру.

Егер есеп дұрыс болмаса, оны даулауға болады.

Банкке қандай өтініш жазылады?

Банкке немесе МФО-ға “қарыз сомасын қайта есептеу туралы өтініш” жазылады.

Өтініште былай көрсетуге болады:

“Маған қатысты сот шешімімен өндірілген берешек сомасынан бөлек қосымша берешек көрсетіліп отыр. Осыған байланысты қосымша есептелген соманың толық негіздемесін, есептеу кезеңін, шарт тармақтарын, негізгі қарыз, сыйақы, өсімпұл, айыппұл және өзге төлемдерді бөлек көрсете отырып, толық есеп ұсынуыңызды сұраймын. Заңсыз немесе негізсіз есептелген сомаларды алып тастауды және берешекті қайта есептеуді сұраймын.”

Мұндай өтініш кейін сотта немесе уәкілетті органға шағымда дәлел ретінде қолданылады.

ЧСИ артық сома өндірсе не істеу керек?

Егер ЧСИ сот шешімінде немесе атқарушылық құжатта көрсетілмеген соманы өндірмек болса, борышкер ЧСИ-ге жазбаша өтініш беріп, атқарушылық іс материалдарымен танысуды және өндіріліп жатқан соманың негізін сұрауы керек.

ЧСИ-ден мыналарды сұрауға болады:

• атқарушылық құжаттың көшірмесі;
• өндірілетін соманың есебі;
• ЧСИ қызметіне ақы төлеу сомасының есебі;
• банк немесе коллектор ұсынған құжаттар;
• арест қою туралы қаулылар;
• өндіріп алынған сомалар туралы ақпарат.

Егер ЧСИ атқарушылық құжаттан тыс сома өндірсе, оның әрекетіне Әділет департаментіне немесе сотқа шағым беруге болады.

Коллектор қосымша сома талап етсе ше?

Егер қарыз коллекторлық агенттікке өткен болса, коллектор да қосымша соманы дәлелдеуге міндетті. Коллектордан міндетті түрде мыналарды сұрау керек:

• талап ету құқығының өткенін растайтын құжат;
• қарыз сомасының толық есебі;
• сот шешімінің көшірмесі;
• қарыздың қай бөлігі өндірілгенін;
• қандай сома қалғанын;
• қосымша есептелген соманың негізін.

Коллектор “банк бізге осылай берді” деп қана жауап берсе, бұл жеткіліксіз. Қарыз алушы толық есеп пен құқықтық негізді талап етуге құқылы.

Қосымша соманы сотта даулауға бола ма?

Иә, болады. Егер банк, МФО немесе коллектор қосымша соманы талап етіп сотқа жүгінсе, қарыз алушы қарсы пікір жазып, есеппен келіспейтінін көрсетуі керек.

Қарсы пікірде мыналарды көрсетуге болады:

• бұрын сот шешімімен қарыз өндірілген;
• қосымша сома нақты дәлелденбеген;
• есептеу кезеңі түсініксіз;
• төленген сомалар есепке алынбаған;
• 90 күннен кейінгі сыйақы заңсыз есептелген;
• өсімпұл мөлшері негізсіз;
• талап қайталама сипатта;
• талапкер өз талабын толық дәлелдемеген.

Егер банк әлі сотқа бермесе, қарыз алушы өзі де сотқа талап арыз беріп, қарыз сомасын қайта есептеу немесе қосымша берешекті заңсыз деп тану мәселесін көтере алады.

Қандай құжаттар қажет?

Қосымша соманы даулауға мына құжаттар керек болуы мүмкін:

• кредит шарты;
• төлем графигі;
• сот шешімі;
• атқарушылық парақ;
• ЧСИ қаулылары;
• банк есебі;
• МФО есебі;
• коллектор талабын растайтын құжаттар;
• төлем түбіртектері;
• банк үзінділері;
• қарызды өтеу туралы анықтамалар;
• арест туралы мәліметтер;
• борышкердің өтініштері;
• банк немесе МФО жауаптары.

Негізгі дәлел — нақты есеп. Қарыз дауы “шамамен” шешілмейді. Мұнда математика мен заң бірге жүреді.

Қайда шағымдануға болады?

Қосымша есептелген сомамен келіспесеңіз, мына орындарға жүгінуге болады:

• банкке немесе МФО-ға;
• коллекторлық агенттікке;
• Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне;
• банк омбудсманына немесе микроқаржы омбудсманына;
• Әділет департаментіне, егер мәселе ЧСИ әрекетіне қатысты болса;
• сотқа.

Қай органға жүгіну керектігі даудың түріне байланысты. Егер мәселе банк есебінде болса — банкке және қаржы реттеушісіне. Егер мәселе ЧСИ әрекетінде болса — Әділет департаментіне немесе сотқа. Егер банк жаңа талап қойса — сотта қарсы пікір беру керек.

Қорытынды

Кредит бойынша сот шешімінен кейін қосымша есептелген соманы даулауға болады. Сот шешімі шыққаннан кейін банк, МФО немесе коллектор кез келген соманы өз бетінше қосып, автоматты түрде өндіріп ала алмайды.

Егер қосымша сома талап етілсе, алдымен толық есеп сұрату қажет. Содан кейін сот шешімімен салыстырып, сыйақы, өсімпұл, айыппұл және басқа төлемдердің заңдылығын тексеру керек. Егер есеп негізсіз болса, банкке өтініш, уәкілетті органға шағым немесе сотқа талап қою арқылы даулауға болады.

Ең бастысы — қосымша соманы көргенде бірден төлем жасамау. Алдымен есеп, негіз, шарт және заң тексеріледі. Кредитордың “тағы қарыз бар” деген сөзі — дәлел емес. Дәлел — нақты есеп пен заңды негіз.

FAQ

Сот шешімінен кейін банк қосымша сома есептей ала ма?

Кей жағдайда талап қоюы мүмкін, бірақ ол сома шартпен, заңмен және нақты есеппен дәлелденуі керек. Автоматты түрде өндіріп ала алмайды.

ЧСИ сот шешімінде жоқ соманы өндіріп ала ала ма?

Жоқ, ЧСИ негізінен атқарушылық құжатта көрсетілген соманы және заңда көзделген атқарушылық шығындарды ғана орындауы тиіс.

Сот шешімінен кейін өсімпұл есептелсе, оны даулауға бола ма?

Иә, егер өсімпұл заңсыз, шектен тыс немесе сот шешімімен қамтылған кезеңге қайталама есептелсе, оны даулауға болады.

90 күннен кейін сыйақы есептелсе не істеймін?

Банкке немесе МФО-ға қайта есептеу туралы өтініш беріп, сыйақының заңдылығын тексеру қажет.

Коллектор қосымша қарыз талап етсе не істеу керек?

Коллектордан талап ету құқығының негізін, сот шешімін, толық қарыз есебін және қосымша соманың қалай есептелгенін сұрату керек.

Қосымша соманы сотта даулауға бола ма?

Иә, банк жаңа талап қойса, қарсы пікір жазуға болады. Ал егер қосымша сома негізсіз есептелсе, қарыз алушы өзі де сотқа талап қоюы мүмкін.

Қандай құжаттар керек?

Кредит шарты, сот шешімі, атқарушылық парақ, банк есебі, төлем түбіртектері, ЧСИ қаулылары және банк/МФО жауаптары қажет болуы мүмкін.

Банк есеп бермесе не істеу керек?

Банкке жазбаша өтініш жолдап, жауап болмаса Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне немесе сотқа жүгінуге болады.