Атқарушылық іс бойынша қарызды қалай тексеруге болады?

Қазақстанда сот шешімі, сот бұйрығы, нотариустың атқарушылық жазбасы, алимент, айыппұл, банк қарызы немесе басқа берешек бойынша атқарушылық іс қозғалуы мүмкін. Мұндай жағдайда борышкердің банк шоттарына арест қойылып, жалақысынан ақша ұсталып, мүлкіне шектеу қойылуы немесе шетелге шығуына тыйым салынуы мүмкін.

Сондықтан атқарушылық іс бойынша қарыз бар-жоғын уақытында тексеру өте маңызды. Кейде адам өзіне қатысты атқарушылық іс қозғалғанын банк картасы бұғатталған кезде ғана біледі. Ал бұл кезде мәселені шешу қиындап кетуі мүмкін.

Қарапайым тілмен айтқанда: қарызды ертерек тексерсеңіз, арест пен “сюрпризден” құтыласыз.

Атқарушылық іс деген не?

Атқарушылық іс — сот шешімін, сот бұйрығын, нотариустың атқарушылық жазбасын немесе басқа атқарушылық құжатты мәжбүрлі түрде орындату процесі.

Атқарушылық іс қозғалған кезде сот орындаушы борышкерден қарызды өндіру үшін түрлі шаралар қолдана алады:

• банк шоттарына арест қою;
• шоттағы ақшаны өндіріп алу;
• жалақыдан ұстап қалу;
• көлікке немесе жылжымайтын мүлікке шектеу қою;
• борышкерді борышкерлер тізіліміне енгізу;
• шетелге шығуына уақытша шектеу қою;
• мүлікті анықтау және сату шараларын қолдану.

Сондықтан атқарушылық іс бойынша қарызды тексеру — қаржылық қауіпсіздіктің маңызды бөлігі.

Атқарушылық іс бойынша қарызды қайдан тексеруге болады?

Қарызды бірнеше жолмен тексеруге болады:

• eGov порталы арқылы;
• eGov Mobile қосымшасы арқылы;
• Әділет министрлігінің борышкерлер тізілімі арқылы;
• АИС ОИП жүйесі арқылы;
• жеке сот орындаушыдан;
• банк қосымшасы немесе банк бөлімшесі арқылы;
• Сот кабинеті арқылы;
• сот орындаушылар палатасы арқылы.

Ең ыңғайлы тәсіл — ЖСН арқылы онлайн тексеру.

eGov арқылы қарызды қалай тексеруге болады?

eGov порталында борышкерлер тізілімі және шетелге шығуға тыйым бар-жоғын тексеруге арналған қызмет бар.

Тексеру үшін:

1. eGov порталына кіріңіз.
2. Қызметтер бөлімінен борышкерлер тізілімі немесе шетелге шығуға тыйым бойынша тексеру қызметін таңдаңыз.
3. ЖСН немесе БСН енгізіңіз.
4. Сұраныс жіберіңіз.
5. Нәтижені қараңыз.

Нәтижеде адамға қатысты атқарушылық іс, борышкерлер тізіліміндегі мәлімет немесе шетелге шығуға шектеу бар-жоғы көрінуі мүмкін.

Борышкерлер тізілімі арқылы қалай тексеруге болады?

Борышкерлер тізілімі — атқарушылық іс жүргізу бойынша борышкерлер туралы мәліметтер орналасатын ресми база.

Онда әдетте мына мәліметтер болуы мүмкін:

• борышкердің аты-жөні;
• атқарушылық іс нөмірі;
• атқарушылық іс қозғалған күн;
• өндіріп алушының атауы;
• қарыз сомасы;
• атқарушылық құжатты берген орган;
• сот орындаушының аты-жөні;
• сот орындаушының байланыс деректері;
• атқарушылық іс жүргізу барысы;
• төлем жасауға арналған деректемелер.

Егер сіз өзіңізді борышкерлер тізілімінен тапсаңыз, бірден атқарушылық іс нөмірін және сот орындаушының байланысын жазып алыңыз.

АИС ОИП деген не?

АИС ОИП — атқарушылық іс жүргізу органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі. Бұл жүйеде атқарушылық істер бойынша мәліметтер көрсетілуі мүмкін.

АИС ОИП арқылы қарызды тексергенде мына ақпараттарға назар аудару керек:

• атқарушылық іс нөмірі;
• қозғалған күні;
• өндіріп алушы кім;
• қарыз сомасы қанша;
• сот орындаушы кім;
• сот орындаушының мекенжайы мен телефоны;
• іс жүргізу мәртебесі;
• төлем деректемелері;
• шектеулер бар-жоғы.

Бұл мәліметтер кейін ЧСИ-ге өтініш немесе шағым жазу үшін қажет болады.

Банк картасы бұғатталса, қарызды қалай тексеру керек?

Егер банк картаңыз бұғатталса, банк қосымшасында немесе банк бөлімшесінде арест туралы ақпарат көрінуі мүмкін.

Банктен мыналарды сұрау керек:

• арест қай ЧСИ қаулысы бойынша қойылған;
• ЧСИ-дің аты-жөні;
• атқарушылық іс нөмірі;
• қарыз сомасы;
• қай шоттарға арест қойылған;
• қаулының күні;
• банкке арестті алу туралы қаулы түсті ме, жоқ па.

Банк көбіне арестті өзі алып тастай алмайды. Егер арест ЧСИ қаулысы бойынша қойылса, оны алу үшін ЧСИ-дің қаулысы қажет.

Жеке сот орындаушыдан қарызды қалай білуге болады?

Егер сізде ЧСИ-дің байланыс нөмірі болса, оған жазбаша түрде жүгініп, қарыз туралы толық ақпарат сұрауға болады.

ЧСИ-ден мыналарды сұраған дұрыс:

• атқарушылық істің нөмірі;
• қарыздың негізгі сомасы;
• өндіріп алушы кім;
• атқарушылық құжат қандай;
• сот немесе нотариус құжатының нөмірі;
• ЧСИ қызмет ақысы бар ма;
• атқарушылық шығындар бар ма;
• қанша сома төленді;
• қанша сома қалды;
• қандай аресттер мен шектеулер қойылған;
• төлем жасау деректемелері.

Мұндай сұранысты ауызша емес, жазбаша берген дұрыс. Сонда кейін дау туындаса, дәлел болады.

Қарыз сомасы неге көбейіп кетуі мүмкін?

Атқарушылық іс бойынша қарыз тек негізгі борыштан тұрмауы мүмкін. Кейде жалпы сомаға қосымша шығындар кіреді.

Мысалы:

• негізгі қарыз;
• сот шығындары;
• мемлекеттік баж;
• заңгерлік шығын;
• ЧСИ қызмет ақысы;
• атқарушылық шығындар;
• айыпақы немесе өсімпұл;
• алимент берешегі бойынша есептелген сома.

Сондықтан “менің қарызым 100 000 теңге еді, неге 130 000 болып тұр?” деген жағдайда ЧСИ-ден толық есеп-қисап сұрау керек.

Қарыздың дұрыс есептелгенін қалай тексеруге болады?

Қарыз сомасын тексеру үшін ЧСИ-ден есеп сұрау керек.

Есепте мыналар бөлек көрсетілуі тиіс:

• негізгі қарыз сомасы;
• төленген сомалар;
• қалған берешек;
• ЧСИ шығындары;
• атқарушылық санкция немесе қызмет ақысы;
• алимент болса, ай сайынғы есеп;
• төлемдер қай күндері түскені;
• жалпы қалдық.

Егер есеппен келіспесеңіз, ЧСИ-ге қайта есептеу туралы өтініш беруге болады.

Қарыз төленген, бірақ база әлі көрсетіп тұрса не істеу керек?

Кейде адам қарызды төлейді, бірақ борышкерлер тізілімінде әлі де көрініп тұрады немесе банк шотындағы арест алынбайды.

Мұндай жағдайда ЧСИ-ге жазбаша өтініш беру керек.

Өтініште:

• қарыздың толық төленгенін;
• төлем түбіртектері тіркелгенін;
• атқарушылық іс жүргізуді аяқтауды;
• борышкерлер тізілімінен шығаруды;
• банк шоттарынан арестті алуды;
• шетелге шығуға шектеу болса, оны алып тастауды;
• қаулыларды банктерге және тиісті органдарға жолдауды;

сұрау қажет.

Қарызды төлегеннен кейін де істі соңына дейін жабу керек. Әйтпесе арест пен шектеу “ілініп” тұра беруі мүмкін.

Шетелге шығуға тыйым бар-жоғын қалай тексеруге болады?

Шетелге шығуға шектеу бар-жоғын eGov арқылы немесе борышкерлер тізілімі арқылы тексеруге болады.

Тексерген кезде:

• ЖСН енгізіледі;
• шетелге шығуға тыйым бар-жоғы көрсетіледі;
• атқарушылық іс бойынша мәліметтер шығуы мүмкін.

Егер тыйым бар болса, оны алып тастау үшін алдымен қарызды өтеу немесе шектеудің заңсыз екенін дәлелдеу керек. Кейін ЧСИ-ден шектеуді алу туралы қаулы шығарып, оны тиісті органға жолдауды сұрау қажет.

Алимент бойынша қарызды қалай тексеруге болады?

Алимент бойынша қарызды тексеру үшін ЧСИ-ден берешек есебін сұрау керек. Алимент қарызы ай сайынғы төлемдерге, жалақыға, орташа айлық көрсеткіштерге немесе сот шешіміндегі тәртіпке байланысты есептелуі мүмкін.

ЧСИ-ге өтініш беріп, мыналарды сұрауға болады:

• алимент бойынша жалпы берешек;
• әр ай бойынша есеп;
• төленген сомалар;
• қалған қарыз;
• қарыз есептеу негізі;
• жалақыдан ұсталған сомалар;
• төлемдер неге есепке алынбағаны туралы түсініктеме.

Егер есеп дұрыс болмаса, қайта есептеу туралы өтініш беру керек.

Сот бұйрығы немесе нотариустың жазбасы бойынша қарызды қалай тексеру керек?

Кейде атқарушылық іс сот шешімімен емес, сот бұйрығы немесе нотариустың атқарушылық жазбасы негізінде қозғалады.

Мұндай жағдайда:

• сот бұйрығының көшірмесін сұрау;
• нотариустың атқарушылық жазбасының көшірмесін алу;
• қарызды өндіріп алушы кім екенін білу;
• құжаттың заңды күшінде екенін тексеру;
• қарсылық немесе шағым беру мерзімін қарау;
• негізсіз болса, құжаттың күшін жою мәселесін қарастыру;

қажет.

Егер сот бұйрығы немесе атқарушылық жазба жойылса, ЧСИ-ден атқарушылық істі тоқтатуды немесе аяқтауды және барлық аресттерді алуды сұрау керек.

Қарыз бойынша қандай ақпаратты міндетті түрде жазып алу керек?

Тексеру кезінде мына мәліметтерді міндетті түрде сақтап қойыңыз:

• атқарушылық іс нөмірі;
• ЧСИ аты-жөні;
• ЧСИ телефоны;
• ЧСИ кеңсесінің мекенжайы;
• өндіріп алушының атауы;
• қарыз сомасы;
• атқарушылық құжаттың түрі;
• құжатты шығарған орган;
• іс қозғалған күн;
• қойылған шектеулер;
• төлем деректемелері;
• төленген сомалар;
• қалған қарыз.

Бұл мәліметтерсіз дұрыс өтініш немесе шағым жазу қиын болады.

Қарызды тексергенде жиі жасалатын қателіктер

Адамдар атқарушылық іс бойынша қарызды тексергенде жиі мына қателіктерді жасайды:

• тек банк қосымшасына қарап қояды;
• ЧСИ-ге шықпайды;
• атқарушылық іс нөмірін жазып алмайды;
• қарыздың толық есебін сұрамайды;
• төлем жасайды, бірақ істің жабылғанын тексермейді;
• аресттің алынғанын бақыламайды;
• борышкерлер тізілімінен шыққан-шықпағанын тексермейді;
• шетелге шығуға тыйым алынғанын тексермейді;
• барлық өтінішті ауызша айтады;
• төлем түбіртектерін сақтамайды.

Бұл қателіктер кейін үлкен проблемаға айналуы мүмкін.

Қарызды қалай дұрыс төлеу керек?

Егер қарызды төлеуге шешім қабылдасаңыз, төлемді дұрыс жасау керек.

Міндетті түрде:

• ЧСИ-ден ресми төлем деректемелерін алыңыз;
• төлем мақсатын дұрыс көрсетіңіз;
• түбіртекті сақтаңыз;
• төлем туралы ЧСИ-ге хабарлаңыз;
• қарыз толық жабылса, істі аяқтау туралы өтініш беріңіз;
• арест пен шектеулердің алынғанын тексеріңіз.

Қолма-қол төлем жасасаңыз, міндетті түрде қолхат немесе ресми растау алыңыз.

ЧСИ қарызды дұрыс көрсетпесе не істеу керек?

Егер ЧСИ көрсеткен қарыз сомасымен келіспесеңіз, қайта есептеу туралы өтініш беруге болады.

Өтініште:

• қандай сомамен келіспейтініңізді;
• қандай төлемдер есепке алынбағанын;
• қандай түбіртектер бар екенін;
• есепті қайта қарауды;
• толық есеп-қисап беруді;

сұрау керек.

Егер ЧСИ жауап бермесе немесе дұрыс есептемесе, жеке сот орындаушылар палатасына, Әділет департаментіне немесе сотқа шағым беруге болады.

Атқарушылық іс жоқ, бірақ карта бұғатталған болса не істеу керек?

Егер база бойынша атқарушылық іс шықпай тұрса, бірақ банк картаңыз бұғатталған болса, банкке ресми сұраныс беріңіз.

Банктен:

• арест кімнің қаулысы бойынша қойылғанын;
• қаулының нөмірін;
• атқарушылық істің нөмірін;
• ЧСИ немесе мемлекеттік орган деректерін;
• аресттің қойылған күнін;

сұрау керек.

Кейде мәліметтер базаға кеш түсуі мүмкін немесе арест басқа органның қаулысы бойынша қойылуы мүмкін.

Заңгер көмегі

SOT ZEYINI заңгерлік компаниясы атқарушылық іс бойынша қарызды тексеру және ЧСИ әрекеттерін бақылау бойынша көмектеседі.

Біз келесі қызметтерді көрсетеміз:

• атқарушылық істі тексеру;
• борышкерлер тізіліміндегі мәліметті талдау;
• ЧСИ-ден қарыз есебін сұрату;
• қарыздың дұрыс есептелгенін тексеру;
• төленген қарыз бойынша істі аяқтатуға көмектесу;
• аресттерді алу бойынша өтініш дайындау;
• шетелге шығуға шектеуді алу бойынша өтініш жазу;
• алимент қарызын қайта есептеу бойынша өтініш дайындау;
• ЧСИ әрекетсіздігіне шағым жазу;
• Әділет департаментіне немесе сотқа шағым дайындау.

Егер сіз атқарушылық іс бойынша қанша қарыз бар екенін білмесеңіз немесе ЧСИ көрсеткен сомамен келіспесеңіз, WhatsApp арқылы бізге жазыңыз. Заңгер істі тексеріп, нақты қарыз сомасын анықтауға көмектеседі.

FAQ: Жиі қойылатын сұрақтар

Атқарушылық іс бойынша қарызды қалай тексеруге болады?

Қарызды eGov, eGov Mobile, борышкерлер тізілімі, АИС ОИП, банк және ЧСИ арқылы тексеруге болады. Ең маңыздысы — ЖСН бойынша атқарушылық іс бар-жоғын анықтау.

Қарызды ЖСН арқылы тексеруге бола ма?

Иә, көп жағдайда борышкерлер тізілімі немесе eGov қызметі арқылы ЖСН енгізіп, атқарушылық іс пен шектеулер туралы мәлімет алуға болады.

Банк картасы бұғатталса, қарызды қайдан білемін?

Банктен арест қойған ЧСИ туралы ақпарат сұрау керек. Содан кейін ЧСИ-ге хабарласып, атқарушылық іс нөмірі мен қарыз сомасын нақтылау қажет.

Қарыз төленсе де, база неге көрсетіп тұрады?

ЧСИ атқарушылық істі аяқтау және борышкерлер тізілімінен шығару туралы тиісті әрекеттерді жасамаған болуы мүмкін. Бұл жағдайда ЧСИ-ге жазбаша өтініш беру керек.

ЧСИ қарызды дұрыс есептемесе не істеу керек?

Қайта есептеу туралы өтініш беріп, төлем түбіртектерін тіркеу керек. Егер нәтиже болмаса, палатаға, Әділет департаментіне немесе сотқа шағым жасауға болады.

Шетелге шығуға тыйым бар-жоғын қалай білемін?

eGov немесе борышкерлер тізілімі арқылы ЖСН бойынша тексеруге болады. Егер тыйым болса, оны алу үшін ЧСИ-ге жүгіну қажет.

Атқарушылық іс бойынша төлемді қайда жасау керек?

Төлемді ЧСИ көрсеткен ресми деректемелерге жасау керек. Төлем түбіртегін міндетті түрде сақтап, ЧСИ-ге жолдаңыз.

Атқарушылық іс жоқ, бірақ шот бұғатталған болса не істеу керек?

Банктен аресттің негізін сұрау керек. Арест ЧСИ, сот, салық органы немесе басқа мемлекеттік орган қаулысы бойынша қойылған болуы мүмкін.

Қорытынды

Атқарушылық іс бойынша қарызды тексеру үшін eGov, борышкерлер тізілімі, АИС ОИП, банк және ЧСИ арқылы мәлімет алу керек. Тексеру кезінде атқарушылық іс нөмірін, қарыз сомасын, өндіріп алушыны, ЧСИ деректерін және қойылған шектеулерді нақты анықтау маңызды.

Егер қарыз төленсе де, арест алынбаса немесе база әлі көрсетіп тұрса, ЧСИ-ге жазбаша өтініш беру керек. Ал қарыз дұрыс есептелмесе, қайта есептеу сұралып, қажет болса шағым беріледі.

Ең бастысы — қарызды тексеріп қана қоймай, істің толық жабылғанын, аресттердің алынғанын және борышкерлер тізілімінен шыққаныңызды бақылау.