Ажырасу кезінде ер адамның қандай құқықтары бар?

Ажырасу кезінде ер адамның қандай құқықтары бар?

Қазақстанда ажырасу кезінде ер адамның құқықтары жұбайымен тең. Ол некені бұзу туралы талап арыз беруге, баланың тәрбиесіне қатысуға, баланың тұрғылықты жерін өзімен бірге анықтауды сұрауға, баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеуге, ортақ мүлікті бөлуге, тұрғын үйін, бизнесін қорғауға және негізсіз талаптарға қарсы уәж білдіруге құқылы.

Ажырасу — тек некені тоқтату ғана емес. Көп жағдайда ажырасумен бірге балалар, алимент, пәтер, көлік, кредит, бизнес және ортақ мүлік мәселелері де шешіледі. Сондықтан ер адам өз құқықтарын алдын ала біліп, құқықтық ұстанымын дұрыс дайындауы керек.

Ер адамның ажырасуға арыз беру құқығы

Ер адам некені бұзу туралы арыз бере алады. Егер ерлі-зайыптылардың кәмелетке толмаған балалары болмаса, екеуі де ажырасуға келіссе және мүліктік дау болмаса, неке АХАТ арқылы бұзылуы мүмкін.

Егер кәмелетке толмаған балалар болса, дау болса, жұбайы ажырасуға келіспесе немесе ажырасудан жалтарса, ер адам сотқа жүгіне алады.

Алайда маңызды шектеу бар: күйеуі әйелінің келісімінсіз оның жүктілігі кезінде және ортақ бала бір жасқа толғанға дейін некені бұзуды талап ете алмайды. Бұл — әйел мен баланы арнайы қорғау нормасы.

Әйелі қарсы болса, ер адам ажыраса ала ма?

Иә, көп жағдайда ер адам әйелі қарсы болса да, сот арқылы ажыраса алады. Сот тараптарға татуласу үшін мерзім беруі мүмкін, бірақ отбасын сақтау мүмкін болмаса және ер адам ажырасуды талап етуді жалғастырса, неке бұзылуы мүмкін.

Бірақ әйел жүкті болса немесе ортақ бала бір жасқа толмаған болса, әйелдің келісімінсіз күйеуі ажырасуды талап ете алмайды.

Ер адамның бала тәрбиесіне қатысу құқығы

Әке мен ананың ата-аналық құқықтары тең. Ажырасқаннан кейін ер адам баланың өміріне қатысу құқығын жоғалтпайды.

Әке мыналарға құқылы:

• баламен қарым-қатынас жасауға;
• баланың тәрбиесіне қатысуға;
• баланың оқу және денсаулық жағдайы туралы ақпарат алуға;
• мектеп, емдеу, үйірме таңдауға қатысуға;
• баламен уақыт өткізуге;
• маңызды шешімдерге қатысуға;
• сотта және мемлекеттік органдарда баланың мүддесін қорғауға.

Ажырасу некені тоқтатады, бірақ әкелік құқықты тоқтатпайды. Бұрынғы күйеу жұбай болудан қалуы мүмкін, бірақ әке болудан қалмайды.

Баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеу құқығы

Егер ажырасқаннан кейін бала анасымен тұрса, әкесі баламен кездесуге құқылы. Егер анасы қарым-қатынас жасауға кедергі келтірсе, ер адам сотқа баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеу туралы талаппен жүгіне алады.

Соттан нақты кесте белгілеуді сұрауға болады:

• әр сенбі немесе жексенбі күні;
• сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін;
• түнетумен немесе түнетусіз;
• мереке күндері;
• мектеп каникулы кезінде;
• телефон және видео қоңырау жасау мүмкіндігімен;
• баланы мектептен немесе балабақшадан алып кету құқығымен;
• қарым-қатынасқа кедергі келтіруге тыйым салумен.

Кесте неғұрлым нақты болса, болашақта дау аз болады. “Ата-аналардың келісімі бойынша” деген сөз әдемі естіледі, бірақ келісім болмаса, бұл бітпейтін отбасылық квестке айналады.

Ер адамның баланың өзімен тұруын талап ету құқығы

Ер адам соттан баланың тұрғылықты жерін әкесімен бірге анықтауды сұрай алады. Заңда бала әрқашан анасымен қалуы керек деген автоматты ереже жоқ.

Сот мына мән-жайларды ескереді:

• баланың жасы;
• баланың әр ата-анаға бауыр басуы;
• тұрғын үй жағдайы;
• әр ата-ананың тәрбиелеуге қатысуы;
• әке мен ананың жұмыс кестесі;
• табыстың тұрақтылығы;
• ата-аналардың адамгершілік қасиеттері;
• баланың пікірі, егер оны ескеруге мүмкіндік болса;
• қорғаншылық органының қорытындысы;
• баланың қауіпсіздігі мен мүддесі.

Егер әке баламен нақты айналысса, тұрақты жағдай жасаса, тәрбиесіне қатысса және баланың әкесімен тұруы оның мүддесіне сай екенін дәлелдей алса, ол мұндай талап қоюға құқылы.

Анасы баламен кездестірмесе не істеу керек?

Егер анасы баламен қарым-қатынас жасауға кедергі келтірсе, ер адам тек WhatsApp-та “баланы көрсет” деп жазумен шектелмеуі керек. Дәлелдерді тіркеу қажет.

Дәлел ретінде мыналарды қолдануға болады:

• хат алмасу;
• заңды түрде алынған аудио және видео;
• қорғаншылық органына жүгіну;
• сотқа берілген арыздар;
• куәлардың түсініктемелері;
• баламен кездесуге тырысқанын растайтын дәлелдер;
• балаға жұмсалған шығындарды растайтын құжаттар.

Одан кейін сотқа баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеу туралы талаппен жүгінуге болады. Егер тәртіп бұрыннан белгіленсе, бірақ анасы оны бұзса, сот актісін орындау мәселесін қоюға болады.

Бала әкесімен тұрса, ер адамның алимент талап ету құқығы

Егер ажырасқаннан кейін бала әкесімен бірге тұрса, ер адам анадан алимент талап етуге құқылы.

Алимент — тек әкенің ғана емес, екі ата-ананың да міндеті. Баладан бөлек тұратын ата-ана оны асырауға қатысуға міндетті.

Әке алиментті мына жолдармен өндіріп ала алады:

• сот бұйрығы арқылы;
• талап арыз арқылы;
• ананың табысынан үлес ретінде;
• табыс тұрақсыз болса, нақты ақшалай сомада;
• ата-аналар арасындағы келісім бойынша.

Егер бала әкесімен тұрса, әкенің алимент өндіру құқығы дәл осындай жағдайда ананың құқығымен тең.

Негізсіз жоғары алиментке қарсы уәж білдіру құқығы

Егер алимент мөлшері шамадан тыс жоғары көрсетілсе немесе ер адамның нақты материалдық жағдайы ескерілмесе, ол сотқа қарсы уәждерін ұсына алады.

Мына мән-жайлар ескерілуі мүмкін:

• балалардың саны;
• ресми табыс;
• басқа балаларының болуы;
• денсаулық жағдайы;
• кредиттер мен міндеттемелер;
• әкенің балаға қазірдің өзінде жұмсап жүрген шығындары;
• баланы асырауға нақты қатысуы;
• тұрақты табыстың болмауы;
• назар аударуға тұрарлық басқа мән-жайлар.

Бұл әке баланы асыраудан жалтара алады деген сөз емес. Бірақ ол алименттің әділ әрі заңды мөлшерде белгіленуін талап етуге құқылы.

Алимент мөлшерін азайту құқығы

Кейбір жағдайда ер адам соттан алимент мөлшерін азайтуды сұрай алады. Мысалы, оның материалдық немесе отбасылық жағдайы өзгерсе.

Негіздер мыналар болуы мүмкін:

• басқа балаларының дүниеге келуі;
• денсаулық жағдайының нашарлауы;
• жұмыстан айырылу;
• табыстың төмендеуі;
• еңбекке жарамсыз асырауындағы адамдардың болуы;
• ұстап қалу мөлшерінің шамадан тыс болуы;
• төлеу мүмкіндігіне әсер ететін басқа мән-жайлар.

Бірақ алимент автоматты түрде азайтылмайды. Ол үшін сотқа жүгініп, негіздерді дәлелдеу қажет.

Баланың қосымша шығындарына ақылға қонымды түрде қатысу құқығы

Әке баланы асырауға қатысуға міндетті. Бірақ одан қосымша шығындар талап етілсе, ол ақшаның нақты не үшін қажет екенін білуге құқылы.

Мысалы, мына шығындар бойынша растайтын құжаттарды сұрауға болады:

• емделу;
• оқу;
• үйірмелер;
• спорт секциялары;
• киім;
• дәрі-дәрмек;
• оңалту;
• баланың ерекше қажеттіліктері.

Егер шығындар нақты және қажет болса, әке оларға қатыса алады. Ал талаптар негізсіз, шамадан тыс немесе құжатпен расталмаған болса, ер адам қарсы уәж білдіруге құқылы.

Ортақ мүлікті бөлу құқығы

Ер адам некеде алынған мүлікті бөлуге құқылы. Әдетте ерлі-зайыптылардың ортақ мүлкі тең бөлінеді, егер неке шартымен немесе келісіммен өзгеше белгіленбесе.

Ортақ мүлікке мыналар кіруі мүмкін:

• пәтер;
• үй;
• жер учаскесі;
• автокөлік;
• банктегі ақша;
• жиһаз және тұрмыстық техника;
• бизнес;
• ЖШС-дегі үлес;
• бағалы қағаздар;
• кәсіпкерліктен түскен табыс;
• ортақ қаражатқа алынған басқа мүлік.

Егер мүлік әйелінің атына рәсімделсе, бірақ некеде ортақ қаражатқа алынған болса, ер адам оны бөлуді талап ете алады.

Егер отбасында ер адам ғана табыс тапса

Егер ер адам отбасындағы негізгі немесе жалғыз табыс көзі болса да, некеде алынған мүлік әдетте ортақ мүлік болып саналады.

Сонымен қатар ер адам өз ұстанымын қорғай алады, егер:

• мүлік некеге дейін алынған жеке ақшаға сатып алынса;
• мүлік сыйға берілсе;
• мүлік мұра ретінде алынса;
• сатып алу жеке мүлікті сатудан түскен ақшаға жасалса;
• неке шарты болса;
• мүліктің ортақ емес екенін растайтын дәлелдер болса.

“Мен таптым, демек бәрі менікі” деген сөз сотта әрдайым жұмыс істей бермейді. Бірақ мүлік шынымен жеке болса, оны құжаттармен дәлелдеу керек.

Ер адамның жеке мүлкіне құқығы

Барлық мүлік бөліне бермейді. Ер адамның жеке мүлкіне мыналар жатуы мүмкін:

• некеге дейін алынған мүлік;
• сыйға берілген мүлік;
• мұраға алынған мүлік;
• жеке пайдаланатын заттар;
• жеке қаражатқа алынған мүлік;
• неке шартымен ортақ мүлік режимінен шығарылған мүлік.

Егер әйелі мұндай мүлікті бөлуді талап етсе, ер адам қарсы уәж білдіріп, мүліктің жеке сипатта екенін дәлелдей алады.

Ажырасу кезінде бизнесті қорғау құқығы

Егер ер адамның бизнесі, ЖШС-дегі үлесі, жеке кәсіпкерлігі, компания активтері немесе кәсіпкерліктен түсетін табысы болса, ажырасу кезінде нақты ненің бөлінетінін дұрыс анықтау қажет.

Мыналарды ажырату маңызды:

• компаниядағы жеке үлес;
• компанияның өз мүлкі;
• некеде алынған табыстар;
• бизнеске салынған инвестициялар;
• бизнестің міндеттемелері;
• жұбайының бизнесті дамытуға қосқан үлесі;
• неке шарты немесе келісімдер.

Әйелі әрдайым “бизнестің жартысын” тікелей ала алмайды. Бірақ бизнес некеде ортақ қаражат есебінен құрылса немесе дамыса, мүліктік талаптар туындауы мүмкін.

Әйелінің қарыздарынан қорғану құқығы

Әйелінің әрбір қарызы автоматты түрде отбасының ортақ қарызы болып саналмайды. Егер кредит әйелінің жеке мақсаты үшін алынса және отбасы қажеттілігіне жұмсалмаса, ер адам мұндай қарызды ортақ деп тануға қарсы бола алады.

Мыналарды анықтау қажет:

• кредит қашан алынды;
• ер адам келісім берді ме;
• ақша қайда жұмсалды;
• қаражат отбасы қажеттілігіне пайдаланылды ма;
• қарыздың жеке сипатта екенін растайтын дәлел бар ма;
• ер адам бұл қарыз туралы білді ме.

Егер кредит отбасы қажеттілігіне жұмсалса, жағдай басқаша бағалануы мүмкін. Сондықтан әр қарызды бөлек талдау керек.

Жалған немесе негізсіз талаптардан қорғану құқығы

Кейде ажырасу кезінде бір тарап шындыққа сәйкес келмейтін талаптар қоюы мүмкін: мүліктің құнын асыра көрсетуі, активтерді жасыруы, жеке мүлікті ортақ мүлік деп көрсетуі немесе негізсіз шығындар талап етуі мүмкін.

Ер адам мыналарға құқылы:

• қарсы пікір ұсынуға;
• дәлелдемелер сұратуға;
• мүлікті бағалау туралы өтінішхат беруге;
• соттан банк құжаттарын сұратуға;
• мүліктің жеке сипатта екенін дәлелдеуге;
• негізсіз талаптарға қарсы шығуға;
• қарсы талап қоюға.

Ажырасуда эмоция қатты болуы мүмкін, бірақ сот дәлелдемеге қарайды. Сторис емес, құжат сөйлейді.

Ажырасу кезінде келісім жасау құқығы

Ер адам жұбайымен мынадай келісімдер жасай алады:

• балалар туралы келісім;
• баламен қарым-қатынас тәртібі туралы келісім;
• алимент туралы келісім;
• мүлікті бөлу туралы келісім;
• медиативтік келісім;
• неке шарты;
• өтемақы туралы келісім.

Мұндай құжаттар уақытты, ақшаны және жүйкені үнемдеуі мүмкін. Бірақ келісімге тек шарттарын тексергеннен кейін қол қойған дұрыс.

Әсіресе мына жағдайларда құжаттарды мұқият тексеру қажет:

• ер адам пәтердегі үлесінен бас тартса;
• барлық кредитті өз мойнына алса;
• шамадан тыс алиментке келіссе;
• баламен қарым-қатынас құқығынан айырылса;
• мүлікті өтемақысыз берсе;
• мерзімдері мен жауапкершілігі жоқ шарттарға қол қойса.

Жалған айыптаулардан қорғану құқығы

Кейде жанжалды ажырасуда зорлық-зомбылық, қорқыту, бала тәрбиесіне қатыспау, тәуелділік немесе балаға қауіптілік туралы айыптаулар пайда болуы мүмкін.

Егер айыптаулар жалған болса, ер адам сабырлы әрі заңды түрде қорғануы керек:

• дәлелдемелер жинау;
• хат алмасуды сақтау;
• куәларды тарту;
• мінездемелер ұсыну;
• баланың өміріне қатысқанын дәлелдеу;
• шығындарды төлегені туралы құжаттар ұсыну;
• агрессияға агрессиямен жауап бермеу;
• сот және ресми органдар арқылы әрекет ету.

Ең бастысы — жанжалды эмоциялық соғысқа айналдырмау. Кез келген қатты жазылған хабарлама кейін сотта “экспонат” болып шығуы мүмкін.

Ажырасу кезінде ер адамға қандай құжаттар қажет?

Ер адамға мына құжаттар қажет болуы мүмкін:

• жеке куәлік;
• неке қию туралы куәлік;
• балалардың туу туралы куәліктері;
• мүлік құжаттары;
• автокөлік құжаттары;
• банк үзінділері;
• кредит шарттары;
• бизнеске қатысты құжаттар;
• чектер мен түбіртектер;
• балаға жұмсалған шығындардың дәлелдері;
• жұбайымен хат алмасу;
• баланы тәрбиелеуге қатысқанын растайтын фото және видео;
• мінездемелер;
• табыс туралы анықтамалар;
• қажет болса, медициналық құжаттар;
• жеке мүлікке қатысты құжаттар.

Құжаттар неғұрлым жақсы дайындалса, соттағы ұстаным соғұрлым мықты болады.

Ер адам ажырасар алдында не істеуі керек?

Ажырасар алдында ер адамға мыналарды жасаған дұрыс:

1. Неке, балалар және мүлік бойынша құжаттарды жинау.
2. Қандай мүлік жұбайының атына рәсімделгенін тексеру.
3. Құжаттардың көшірмесін жасау.
4. Бала тәрбиесіне қатысқанын тіркеу.
5. Балаларға жұмсалған шығындарды растайтын құжаттарды сақтау.
6. Кредиттер мен міндеттемелерді тексеру.
7. Келісімдерге талдаусыз қол қоймау.
8. Заңгерден кеңес алу.
9. Балалар бойынша стратегияны анықтау.
10. Мүлік бойынша құқықтық ұстанымды дайындау.

Дұрыс дайындық — паранойя емес, құқықтық гигиена.

Ажырасу кезінде баламен қарым-қатынас тәртібін бірге сұрауға бола ма?

Иә, ер адам ажырасу талабымен бірге баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеу туралы талап та қоя алады.

Бұл әсіресе анасы баламен кездесуге кедергі келтіріп жатса маңызды. Мұндай жағдайда мәселені “кейінге” қалдырмай, бірден соттан нақты кесте белгілеуді сұраған дұрыс.

Ажырасу мен мүлікті бөлуді бірге беруге бола ма?

Иә, болады. Бірақ бұл әрдайым тиімді емес.

Егер мақсат — некені тез бұзу болса, алдымен тек ажырасу туралы талап арыз беріп, мүлікті бөлу бойынша бөлек талап арыз берген дұрыс болуы мүмкін.

Ал егер жұбайы мүлікті сатып жібереді, ақшаны шешіп алады, көлікті басқа адамға рәсімдейді немесе активтерді жасырады деген қауіп болса, мүлік мәселесін шұғыл шешу керек. Кейбір жағдайда соттан қамтамасыз ету шараларын қабылдауды сұрауға болады.

Егер әйелі құжаттарды бермесе

Егер жұбайы неке куәлігін, балалардың құжаттарын, көлік, пәтер немесе мүлік құжаттарын бермесе, ер адам оларды тиісті органдар арқылы қалпына келтіре алады немесе сот арқылы мәліметтерді сұрата алады.

Құжаттардың түпнұсқасының болмауы ер адамның сотқа жүгіну құқығын жоймайды. Ең бастысы — арызды және дәлелдемелерді дұрыс дайындау.

Егер әйелі баланы алып кетсе

Егер анасы баланы алып кетіп, әкесімен қарым-қатынас жасауға мүмкіндік бермесе, ресми түрде әрекет ету қажет:

• хат алмасуды сақтау;
• қорғаншылық органына жүгіну;
• баланың тұрғылықты жерін анықтау туралы талап арыз беру;
• баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеу туралы талап арыз беру;
• қорқыту немесе заңсыз әрекеттер болса, полицияға жүгіну;
• әкенің өзіне қарсы қолданылуы мүмкін өз бетінше әрекеттер жасамау.

Баланы өз бетінше “қайтарып алу” әкенің соттағы жағдайын нашарлатуы мүмкін. Сондықтан заңды механизмдер арқылы әрекет еткен дұрыс.

Ажырасу кезінде ер адамға заңгер көмегі

Ажырасу балаларға, мүлікке, алиментке, бизнеске, кредиттерге және тұрғын үйге әсер етуі мүмкін. Ер адам пассивті позиция ұстанып, “сот бәрібір ананың жағында болады” деп ойламауы керек.

SOT ZEYINI заңгерлері көмектеседі:

• ажырасу туралы талап арыз дайындауға;
• баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеуге;
• баланың тұрғылықты жерін әкесімен бірге анықтауға;
• негізсіз алименттен қорғануға;
• негіздер болса, алимент мөлшерін азайтуға;
• мүлікті бөлуге;
• бизнесті қорғауға;
• жұбайының жеке қарыздарына қарсы шығуға;
• медиативтік келісім дайындауға;
• сотта мүдделеріңізді қорғауға.

Ажырасу бойынша кеңес керек пе? WhatsApp-қа жазыңыз — заңгер жағдайыңызды бағалап, құқықтарыңызды түсіндіреді және дұрыс стратегия таңдауға көмектеседі.

FAQ: ажырасу кезінде ер адамның құқықтары туралы жиі қойылатын сұрақтар

Ер адам әйелінің келісімінсіз ажырасуға арыз бере ала ма?

Иә, бере алады. Бірақ әйелі жүкті болса немесе ортақ бала бір жасқа толмаған болса, әйелінің келісімінсіз күйеуі некені бұзуды талап ете алмайды.

Әйелі қарсы болса, сот ажырата ма?

Иә, көп жағдайда сот некені бұза алады, егер татуласу мүмкін болмаса және ер адам ажырасуды талап етсе. Сот татуласуға мерзім беруі мүмкін, бірақ әйелдің келіспеуі ажырасуды мәңгілікке тоқтатпайды.

Әкенің балаға құқықтары анамен тең бе?

Иә. Әке мен ананың ата-аналық құқықтары мен міндеттері тең. Ажырасу ер адамның бала тәрбиесіне қатысу құқығын жоймайды.

Әке баланы өзімен қалдыра ала ма?

Иә. Ер адам соттан баланың тұрғылықты жерін әкесімен бірге анықтауды сұрай алады. Сот баланың мүддесін, тұрғын үй жағдайын және әр ата-ананың тәрбиелеуге қатысуын ескереді.

Анасы баланы көрсетпесе не істеу керек?

Кедергілерді дәлел ретінде тіркеп, қорғаншылық органына жүгініп, сотқа баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеу туралы талап арыз беру керек.

Әке баланы түнетуге алып кете ала ма?

Иә, егер бұл баланың жасына, күн тәртібіне, денсаулығына және мүддесіне сай болса. Дау болған жағдайда бұл мәселені сот шешеді.

Әке анадан алимент талап ете ала ма?

Иә. Егер бала әкесімен тұрса, әке анадан баланы асырауға алимент талап етуге құқылы.

Алиментті азайтуға бола ма?

Иә, негіздер болса, ер адам сотқа алимент мөлшерін азайту туралы талаппен жүгіне алады. Мысалы, материалдық немесе отбасылық жағдайы өзгерсе.

Ер адам алименттің қайда жұмсалып жатқанын бақылай ала ма?

Алимент баланы асырауға, оқытуға және тәрбиелеуге жұмсалуы керек. Егер ақшаның дұрыс жұмсалмай жатқанына елеулі күмән болса, дәлел жинап, заңгермен кеңесу қажет.

Ер адамның мүліктің жартысына құқығы бар ма?

Иә, егер мүлік некеде алынған және ортақ мүлік болып саналса, ер адам өз үлесін талап ете алады, тіпті мүлік әйелінің атына рәсімделген болса да.

Некеге дейін ер адам алған мүлік бөліне ме?

Әдетте некеге дейін алынған мүлік жеке мүлік болып саналады және бөлінбейді. Бірақ алынған уақытын және қаражат көзін растайтын құжаттар болуы керек.

Ер адамның бизнесі ажырасу кезінде бөліне ме?

Бұл бизнестің қашан және қандай қаражатқа құрылғанына немесе дамығанына байланысты. Егер бизнес некеде ортақ қаражат есебінен құрылса, бөлу немесе өтемақы туралы талаптар туындауы мүмкін.

Ер адам әйелінің қарыздарын төлеуге міндетті ме?

Әрдайым емес. Егер қарыз жеке мақсатқа алынса және отбасы қажеттілігіне жұмсалмаса, ер адам оны ортақ қарыз деп тануға қарсы бола алады.

Әйелі мүлікті жасырып жатса не істеу керек?

Дәлелдер жинап, сот арқылы мәліметтер сұратып, қажет болса, мүліктің сатылып немесе басқа адамға рәсімделіп кетпеуі үшін қамтамасыз ету шараларын сұрау керек.

Ажырасу кезінде келісім жасауға бола ма?

Иә. Ерлі-зайыптылар балалар, алимент, мүлікті бөлу немесе медиация бойынша келісім жасай алады. Бірақ қол қоймас бұрын құжатты заңгерге тексерткен дұрыс.

Әйелі жалған айыптаулар жасаса не істеу керек?

Сабыр сақтау, дәлелдерді тіркеу, агрессиямен жауап бермеу және сот, қорғаншылық органы, полиция және заңгер арқылы ресми түрде қорғану керек.

Ажырасу кезінде ер адамға заңгер керек пе?

Егер балалар, мүлік, алимент, бизнес, кредит немесе жанжал болса, заңгердің көмегі өте қажет. Заңгер ер адамның құқықтарын қорғап, маңызды мүлік пен баламен байланысын жоғалтпауға көмектеседі.