Мақалалар | SOT ZEYINI

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 902 қаралым

Онлайн ажырасуға бола ма?

Иә, Қазақстанда онлайн ажырасуға болады. Бірақ онлайн ажырасу тәртібі нақты жағдайға байланысты болады. Егер ерлі-зайыптылардың ортақ кәмелетке толмаған балалары болмаса, екеуі де ажырасуға келіссе және мүлік бойынша дау болмаса, некені eGov арқылы немесе тіркеуші орган арқылы онлайн рәсімдеу мүмкіндігі бар. Ал егер ортақ кәмелетке толмаған балалар болса, жұбайлардың бірі ажырасуға келіспесе, алимент, баланың тұрғылықты жері немесе мүлік бойынша дау болса, онда ажырасу сот арқылы жүргізіледі. Мұндай жағдайда талап арызды “Сот кабинеті” арқылы онлайн беруге болады. Яғни “онлайн ажырасу” дегеніміз әрқашан бір батырманы басып, 5 минутта ажырасып кету емес. Кей жағдайда бұл тек құжатты онлайн тапсыру, ал істі сот қарайды.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 322 қаралым

Ажырасу туралы сот шешімін қалай алуға болады?

Ажырасу туралы сот шешімін алу үшін алдымен соттың некені бұзу туралы шешімі шығарылуы керек. Шешім шыққаннан кейін оны “Сот кабинеті” арқылы электронды түрде көруге, жүктеп алуға немесе қажет болған жағдайда сот кеңсесінен қағаз түрінде алуға болады. Бірақ маңызды нәрсе бар: сот шешімі шыққан күні бірден толық заңды күшіне енбеуі мүмкін. Әдетте алдымен сот шешімі түпкілікті нысанда дайындалады, содан кейін апелляциялық шағым беру мерзімі өтеді. Егер ешкім шағым бермесе, шешім заңды күшіне енеді. Яғни ажырасу туралы сот шешімін алу — бір ғана “қағаз алу” емес. Мұнда үш кезең бар: шешім шығару, шешімді алу, шешімнің заңды күшіне енуін күту.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 225 қаралым

Жұбайы сотқа келмесе, ажырасу тоқтай ма?

Жоқ, жұбайдың сотқа келмеуі ажырасуды автоматты түрде тоқтатпайды. Егер жауапкер, яғни екінші жұбай сот отырысының уақыты мен орны туралы тиісті түрде хабарланса, бірақ себепсіз келмесе, сот істі оның қатысуынсыз қарауы мүмкін. Бірақ бір маңызды шарт бар: сот жауапкердің шынымен хабарланғанына көз жеткізуі керек. Егер жауапкерге сот хабарламасы жеткізілмесе немесе оның сот отырысы туралы білгені расталмаса, сот отырысы кейінге қалдырылуы мүмкін. Яғни “жұбайым сотқа келмей жүр, енді ажыраса алмаймын” деп қорқудың қажеті жоқ. Бірақ хабарлау мәселесі дұрыс рәсімделуі керек.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 245 қаралым

Шетелде жүрген жұбаймен ажырасуға бола ма?

Иә, шетелде жүрген жұбаймен ажырасуға болады. Жұбайдың Қазақстанда болмауы некені бұзуға кедергі емес. Бірақ ажырасу тәртібі нақты жағдайға байланысты болады: ерлі-зайыптылардың ортақ кәмелетке толмаған балалары бар ма, екінші жұбай ажырасуға келіседі ме, мүлік немесе алимент бойынша дау бар ма, жұбайдың шетелдегі нақты мекенжайы белгілі ме. Егер екі тарап та ажырасуға келіссе, ортақ кәмелетке толмаған балалар болмаса және мүліктік дау жоқ болса, некені тіркеуші орган немесе шетелдегі Қазақстанның консулдық мекемесі арқылы бұзу мүмкіндігі қарастырылады. Ал егер балалар болса, жұбайдың бірі келіспесе, байланысқа шықпаса немесе мүлік, алимент, баланың тұрғылықты жері бойынша дау болса, онда ажырасу сот арқылы жүргізіледі.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 276 қаралым

Ажырасқаннан кейін баланың тегін өзгертуге бола ма?

Иә, Қазақстанда ажырасқаннан кейін баланың тегін өзгертуге болады. Бірақ бұл автоматты түрде жасалмайды. Ата-ананың ажырасуы баланың тегін өздігінен өзгертпейді. Әдетте бала туған кезде берілген тегін сақтайды. Баланың тегін өзгерту үшін заңда белгіленген тәртіп сақталуы керек. Көп жағдайда ата-аналардың келісімі, баланың мүддесі және 10 жасқа толған баланың өз келісімі ескеріледі. Яғни анасы немесе әкесі ажырасқаннан кейін “енді бала менің тегімде болсын” деп бірден өзгерте алмайды. Бұл жерде басты өлшем — ата-ананың қалауы ғана емес, баланың мүддесі.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 271 қаралым

Ажырасу кезінде ер адамның қандай құқықтары бар?

Қазақстанда ажырасу кезінде ер адамның құқықтары жұбайымен тең. Ол некені бұзу туралы талап арыз беруге, баланың тәрбиесіне қатысуға, баланың тұрғылықты жерін өзімен бірге анықтауды сұрауға, баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеуге, ортақ мүлікті бөлуге, тұрғын үйін, бизнесін қорғауға және негізсіз талаптарға қарсы уәж білдіруге құқылы. Ажырасу — тек некені тоқтату ғана емес. Көп жағдайда ажырасумен бірге балалар, алимент, пәтер, көлік, кредит, бизнес және ортақ мүлік мәселелері де шешіледі. Сондықтан ер адам өз құқықтарын алдын ала біліп, құқықтық ұстанымын дұрыс дайындауы керек.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 283 қаралым

Ажырасу кезінде әйелдің қандай құқықтары бар?

Қазақстанда ажырасу кезінде әйелдің құқықтары ерімен тең. Әйел некені бұзу туралы талап арыз беруге, балаларға алимент өндіруге, баланың тұрғылықты жерін анықтауға, ортақ мүлікті бөлуге, тұрғын үйге қатысты құқықтарын қорғауға және балаларды асырауға байланысты шығындарды өндіріп алуға құқылы. Ажырасу — тек некені тоқтату ғана емес. Көп жағдайда ажырасумен бірге балалар, алимент, пәтер, көлік, кредит және ортақ мүлік мәселелері де шешіледі. Сондықтан әйел адам өз құқықтарын алдын ала біліп, құжаттарды дұрыс дайындауы керек.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 267 қаралым

Ажырасу кезінде медиативтік келісім жасауға бола ма?

Иә, некені бұзу кезінде ерлі-зайыптылар медиативтік келісім жасай алады. Бұл — ерлі-зайыптылар арасындағы даулы мәселелерді ұзақ сот дауынсыз, заңды әрі бейбіт жолмен шешудің тиімді тәсілі. Медиация әсіресе ерлі-зайыптылардың ортақ балалары, мүлкі, алимент, кредиттері немесе басқа даулы мәселелері болған жағдайда пайдалы. Сотта айлап дауласудың орнына тараптар өзара келісіп, шарттарын жазбаша түрде бекіте алады. Алайда мынаны түсіну қажет: егер заң бойынша неке сот арқылы бұзылуы тиіс болса, медиативтік келісімнің өзі әрқашан сот шешімін алмастырмайды. Бірақ ол процесті жеңілдетіп, соттың істі тезірек қарауына көмектесуі мүмкін.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 769 қаралым

Ажырасу кезінде мемлекеттік баж қанша төленеді?

Қазақстанда ажырасу кезінде мемлекеттік баждың мөлшері некенің қалай бұзылатынына байланысты: сот арқылы ма, әлде АХАТ арқылы ма. Сонымен қатар, егер ажырасумен бірге мүлікті бөлу, алимент немесе басқа талаптар қойылса, төленетін сома өзгеруі мүмкін. Егер неке сот арқылы бұзылатын болса, некені бұзу туралы талап арыз берген кезде мемлекеттік баж 0,3 АЕК мөлшерінде төленеді. 2026 жылы 1 АЕК мөлшері 4 325 теңге, сондықтан сотқа ажырасу туралы талап арыз берген кезде мемлекеттік баж: 0,3 АЕК × 4 325 теңге = 1 297,5 теңге Яғни іс жүзінде шамамен 1 298 теңге төленеді.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 367 қаралым

Ажырасу туралы талап арызды қалай жазуға болады?

Ажырасу туралы талап арыз — бұл ерлі-зайыптылардың біреуі сотқа некені бұзу туралы ресми түрде жүгінетін құжат. Мұндай талап арыз АХАТ арқылы ажырасу мүмкін болмаған жағдайда беріледі. Мысалы, ортақ кәмелетке толмаған балалар болса, жұбайлардың бірі ажырасуға келіспесе, АХАТ-қа барудан жалтарса немесе тараптар арасында дау болса. Сот талап арызды қабылдауы үшін құжат дұрыс дайындалуы керек. Онда соттың атауы, тараптардың деректері, неке туралы мәліметтер, балалар туралы ақпарат және соттан нақты не сұралатыны анық жазылуы қажет.

Мақаланы оқу →