Баламен кездесу графигі деген не?

Баламен кездесу графигі — бөлек тұратын ата-ананың баламен қашан, қай жерде, қанша уақыт және қандай тәртіппен кездесетінін нақты көрсететін құжат немесе сот талабы.

Бұл график көбіне ата-аналар ажырасқанда, бөлек тұрғанда немесе баламен кездесу мәселесі бойынша келісе алмаған кезде қажет болады.

Графикте жай ғана “әкесі баламен кездеседі” деп жазу жеткіліксіз. Онда нақты күн, уақыт, орын, баланы алып кету және қайтару тәртібі, телефон немесе бейнеқоңырау уақыты, мереке және каникул күндері көрсетілуі керек.

Сот үшін нақты график — навигация сияқты. “Кездесіп тұрамын” деген жалпы сөз — карта жоқ такси. Қайда баратыны түсініксіз.

Неге кездесу графигін нақты жазу керек?

Кездесу графигі нақты жазылса, дау азаяды және сот шешімін орындау жеңілдейді.

Нақты график:

• баланың күн тәртібін сақтайды;
• ата-аналардың арасындағы дауды азайтады;
• қай күні, қай уақытта кездесу болатынын алдын ала анықтайды;
• сот орындаушысына шешімді орындауды жеңілдетеді;
• “көрсетпеді”, “кешікті”, “алып кетіп қайтармады” деген дауды азайтады;
• баланың тұрақтылық сезімін күшейтеді;
• екінші ата-ананың құқықтарын қорғайды.

Егер график анық болмаса, кейін әр кездесу жаңа жанжалға айналуы мүмкін. Сондықтан график неғұрлым нақты болса, соғұрлым қауіпсіз.

Графикте қандай мәліметтер болуы керек?

Баламен кездесу графигінде мына мәліметтер көрсетілуі керек:

• кездесетін ата-ананың аты-жөні;
• баланың аты-жөні және жасы;
• кездесудің нақты күндері;
• басталу және аяқталу уақыты;
• кездесу орны;
• баланы кім алып кетеді;
• баланы кім және қайда қайтарады;
• телефон немесе бейнеқоңырау тәртібі;
• демалыс және мереке күндері;
• мектеп каникулы кезіндегі тәртіп;
• туған күндердегі кездесу тәртібі;
• баланың ауырып қалуы кезіндегі тәртіп;
• баланы басқа қалаға алып шығу мәселесі;
• түнге алып кетуге бола ма, жоқ па;
• кездесуге үшінші адам қатыса ма;
• ата-аналардың бір-біріне кедергі жасамау міндеті.

Сотқа график ұсынғанда “барлық жағдайды ойластыру” керек. Әйтпесе кейін бір ғана “қай жерден алып кетеді?” деген сұрақтан үлкен дау шығып кетуі мүмкін.

График қалай жазылуы керек?

График қысқа, нақты және орындалатын болуы керек.

Дұрыс жазылу үлгісі:

“Әкесі кәмелетке толмаған баласымен әр сенбі күні сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін кездеседі. Әкесі баланы анасының тұрғылықты жерінен алып кетеді және сол күні сағат 18:00-ге дейін анасының тұрғылықты жеріне қайта жеткізеді.”

Бұл жерде бәрі түсінікті:

• кім кездеседі;
• қай күні;
• қай уақытта;
• баланы қайдан алады;
• қайда қайтарады;
• қай уақытта қайтарады.

Ал мынадай мәтін дұрыс емес:

“Әкесі баламен бос уақытында кездеседі.”

Неге дұрыс емес? Себебі “бос уақыт” деген әркімде әртүрлі. Біреу үшін бос уақыт — сенбі күні, біреу үшін — түнгі 23:00. Сотта мұндай график кейін дауға себеп болады.

Қандай график түрлері болады?

Баламен кездесу графигі баланың жасына, ата-аналардың тұратын жеріне, жұмыс кестесіне және баланың режиміне қарай әртүрлі болуы мүмкін.

Көп қолданылатын түрлері:

1. Демалыс күнгі график

Мысалы:

“Әкесі баламен әр сенбі күні сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін кездеседі.”

Бұл ең жиі қолданылатын нұсқалардың бірі.

2. Апта ішіндегі қысқа кездесу

Мысалы:

“Әкесі баламен әр сәрсенбі күні сағат 18:00-ден 20:00-ге дейін серуендеу немесе қоғамдық орында кездесу арқылы араласады.”

Бұл мектепке немесе балабақшаға кедергі келтірмеуі керек.

3. Бейнеқоңырау графигі

Мысалы:

“Әкесі баламен әр сейсенбі және бейсенбі күндері сағат 19:00-ден 20:00-ге дейін WhatsApp бейнеқоңырауы арқылы сөйлеседі.”

Бұл әсіресе ата-аналар әр қалада тұрса немесе бала кішкентай болса пайдалы.

4. Каникул кезіндегі график

Мысалы:

“Мектеп каникулы кезінде әкесі баламен каникулдың алғашқы 3 күнінде сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін кездеседі.”

Немесе бала үлкен болса:

“Жазғы каникул кезінде әкесі баламен 10 күн бірге уақыт өткізуге құқылы, нақты күндер анасына кемінде 15 күн бұрын жазбаша хабарланады.”

5. Мереке күндері

Мысалы:

“Баланың туған күнінде әкесі баламен кемінде 2 сағат кездесуге құқылы. Кездесу уақыты ата-аналардың алдын ала келісімімен белгіленеді.”

6. Түнге алып кету тәртібі

Бұл бала үлкенірек болса және ата-анамен байланысы жақсы болса ғана қарастырылуы мүмкін.

Мысалы:

“Әкесі баланы әр айдың бірінші және үшінші сенбі күндері сағат 10:00-де алып кетіп, жексенбі күні сағат 18:00-де қайтарады.”

Егер бала кішкентай болса немесе әкеге үйренбеген болса, сот түнге қалдыруды бірден бермеуі мүмкін.

Баланың жасына қарай график қалай өзгереді?

Баланың жасы графикті жазғанда өте маңызды.

1. 0–3 жас аралығы

Бұл жаста балаға тұрақты режим, анасына жақындық және қауіпсіз орта маңызды. Сондықтан кездесу қысқа болуы мүмкін.

Мысалы:

“Әкесі баламен аптасына 1 рет, сенбі күні сағат 11:00-ден 13:00-ге дейін анасының қатысуымен немесе бейтарап жерде кездеседі.”

2. 3–7 жас аралығы

Бала балабақшаға барады, режимі бар, бірақ ұзақ ажырау қиын болуы мүмкін.

Мысалы:

“Әкесі баламен әр сенбі күні сағат 10:00-ден 16:00-ге дейін кездеседі, баланы анасының тұрғылықты жерінен алып, сол күні қайтарады.”

3. 7–12 жас аралығы

Мектеп режимін ескеру керек. Үй тапсырмасы, үйірме, ұйқы уақыты маңызды.

Мысалы:

“Әкесі баламен әр сенбі күні сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін кездеседі, сондай-ақ аптасына екі рет бейнеқоңырау арқылы сөйлеседі.”

4. 12 жастан жоғары

Бұл жаста баланың пікірі көбірек ескерілуі мүмкін. График икемдірек болуы мүмкін, бірақ бәрібір нақты жазылғаны дұрыс.

Мысалы:

“Әкесі баламен әр екінші демалыс күндері, сондай-ақ баланың оқу кестесіне кедергі келтірмей, алдын ала келісілген уақытта кездеседі.”

Баланы алып кету және қайтару тәртібі қалай жазылады?

Бұл — графиктің ең маңызды бөлігі.

Мына сұрақтарға жауап болуы керек:

• баланы кім алып кетеді;
• қай мекенжайдан алып кетеді;
• қай уақытта алып кетеді;
• қай мекенжайға қайтарады;
• қай уақытта қайтарады;
• кешіккен жағдайда қалай хабарлайды;
• баланы үшінші адам алып кете ала ма;
• ата-ана баланы мектептен немесе балабақшадан ала ала ма.

Дұрыс үлгі:

“Әкесі баланы анасының тұрғылықты мекенжайынан сенбі күні сағат 10:00-де алып кетеді және сол күні сағат 18:00-ге дейін осы мекенжайға қайта жеткізеді. Кешігу жағдайында әкесі анасына кемінде 30 минут бұрын хабарлауға міндетті.”

Егер баланы мектептен алуға рұқсат болса, оны нақты жазу керек:

“Әкесі баланы жұма күні сабақ аяқталғаннан кейін мектептен алып кетуге құқылы, бұл туралы анасына алдын ала хабарлайды.”

Кездесу орны қалай көрсетіледі?

Кездесу орны нақты жазылғаны дұрыс.

Мысалы:

• анасының тұрғылықты жері;
• әкесінің тұрғылықты жері;
• мектеп немесе балабақша;
• ойын алаңы;
• сауда орталығы;
• балалар орталығы;
• қорғаншылық органы ұсынған орын;
• бейтарап қоғамдық орын.

Егер ата-аналар арасында конфликт жоғары болса, бейтарап орын көрсеткен дұрыс.

Мысалы:

“Кездесу Алматы қаласы, Абай даңғылы бойындағы орталық саябақ аумағында немесе ата-аналардың жазбаша келісімімен басқа қоғамдық жерде өткізіледі.”

Егер кездесу анасының қатысуымен болуы керек болса, оны да көрсету қажет.

Телефон және бейнеқоңырау тәртібін жазу керек пе?

Иә, міндетті түрде жазған дұрыс. Себебі кейде ата-аналар кездесу күнінен бөлек, телефонмен сөйлесуге де кедергі жасайды.

Мысалы:

“Әкесі баламен әр сейсенбі және бейсенбі күндері сағат 19:00-ден 20:00-ге дейін WhatsApp немесе басқа мессенджер арқылы бейнеқоңырау жасауға құқылы. Анасы осы уақытта баланың байланысқа шығуына кедергі жасамауға міндетті.”

Бірақ қоңырау уақыты баланың оқуына, ұйқысына және демалысына кедергі болмауы керек.

Мереке және туған күндерді қалай жазу керек?

Мереке күндерін алдын ала жазып қойған дұрыс.

Мысалы:

“Баланың туған күнінде әкесі баламен кемінде 2 сағат кездесуге құқылы. Егер туған күн мектеп күніне сәйкес келсе, кездесу сағат 18:00-ден 20:00-ге дейін өткізіледі.”

Немесе:

“Жаңа жыл, Наурыз, Балаларды қорғау күні және өзге де мерекелер бойынша кездесу уақыты ата-аналардың алдын ала жазбаша келісімімен белгіленеді.”

Егер ата-аналар жиі келісе алмаса, мерекені нақты бөліп жазу керек.

Каникул кезіндегі график қалай жазылады?

Каникул графигі баланың жасына және мектеп кестесіне қарай жазылады.

Мысалы:

“Көктемгі және күзгі каникул кезінде әкесі баламен каникулдың алғашқы екі күні сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін кездеседі.”

Жазғы каникул үшін:

“Жазғы каникул кезінде әкесі баламен 10 күнге дейін бірге уақыт өткізуге құқылы. Нақты күндер анасына кемінде 15 күн бұрын жазбаша хабарланады және баланың демалыс, оқу, емделу кестесіне кедергі келтірмеуі тиіс.”

Егер ата-аналар басқа қалада тұрса, каникул кезінде ұзақ кездесу қарастырылуы мүмкін.

Егер ата-аналар әр қалада тұрса, график қалай жазылады?

Егер ата-аналар әр қалада тұрса, график ерекше нақты болуы керек.

Онда мыналар көрсетіледі:

• бала қай қалада тұрады;
• екінші ата-ана қай қалада тұрады;
• кездесу қай қалада өтеді;
• жол шығынын кім төлейді;
• баланы кім алып барады;
• баланы кім қайтарады;
• каникул кезінде қанша күн болады;
• бейнеқоңырау қаншалықты жиі болады.

Мысалы:

“Әкесі басқа қалада тұратындықтан, баламен әр сейсенбі және бейсенбі күндері сағат 19:00-ден 20:00-ге дейін бейнеқоңырау арқылы сөйлеседі. Жазғы каникул кезінде әкесі баламен 10 күн бірге уақыт өткізуге құқылы. Баланы алып кету және қайтару тәртібі ата-аналардың алдын ала жазбаша келісімімен белгіленеді.”

Егер жол шығындары даулы болса, оны бөлек жазған дұрыс.

Егер бала кішкентай болса, кездесуді анасының қатысуымен жазуға бола ма?

Иә, егер бала өте кішкентай болса немесе әкесімен ұзақ уақыт араласпаған болса, кездесуді анасының қатысуымен немесе бейтарап жерде белгілеуге болады.

Мысалы:

“Әкесі баламен алғашқы үш ай ішінде әр сенбі күні сағат 11:00-ден 13:00-ге дейін анасының қатысуымен кездеседі. Үш ай өткеннен кейін баланың бейімделуіне қарай кездесу тәртібі қайта қаралуы мүмкін.”

Бұл баланың әкеге біртіндеп үйренуіне көмектеседі.

Қандай график сотқа ұнамайды?

Сотқа тым жалпы, баланың режиміне сай емес немесе орындалуы қиын график ұнамауы мүмкін.

Мысалы:

• “әкесі қалаған уақытта кездеседі”;
• “анасы кедергі жасамасын”;
• “баланы кез келген уақытта алып кетеді”;
• “демалыс күндері толық өзімен алып жүреді”;
• “кез келген мерекеде алады”;
• “қалаған уақытта телефон соғады”;
• “баланы белгісіз мерзімге алып кетеді”.

Мұндай графиктер кейін дау тудырады. Сот үшін график нақты, түсінікті және баланың мүддесіне сай болуы керек.

Қандай график дұрыс емес?

Дұрыс емес үлгілер:

“Әкесі баламен бос уақытында кездеседі.”

Бұл нақты емес.

“Әкесі баланы қалаған кезде алып кетеді.”

Бұл екінші ата-ананың және баланың режимін бұзады.

“Анасы әкеге баланы кедергісіз беруге міндетті.”

Бұл жеткіліксіз. Қай күні, қай уақытта, қай жерде беретіні көрсетілмеген.

“Әкесі баламен күн сайын сөйлеседі.”

Егер уақыт көрсетілмесе, бұл да дау тудырады. Дұрысы: “күн сайын сағат 19:00-ден 19:30-ға дейін” немесе “аптасына үш рет”.

Сотқа арналған дайын график үлгісі

Талап арызда немесе өтінішхатта мынадай график ұсынуға болады:

“Кәмелетке толмаған баламен әкесінің кездесу тәртібін төмендегідей белгілеуді сұраймын:

1. Әкесі баламен әр сенбі күні сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін кездеседі.
2. Әкесі баланы анасының тұрғылықты мекенжайынан сағат 10:00-де алып кетеді және сол күні сағат 18:00-ге дейін анасының тұрғылықты мекенжайына қайта жеткізеді.
3. Әкесі баламен әр сейсенбі және бейсенбі күндері сағат 19:00-ден 20:00-ге дейін WhatsApp бейнеқоңырауы арқылы сөйлеседі.
4. Баланың туған күнінде әкесі баламен кемінде 2 сағат кездесуге құқылы. Нақты уақыт ата-аналардың алдын ала келісімімен белгіленеді.
5. Мектеп каникулы кезінде әкесі баламен каникулдың алғашқы 2 күні сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін кездесуге құқылы.
6. Әкесі баланы басқа қалаға немесе шетелге анасының жазбаша келісімінсіз алып кетпеуге міндетті.
7. Анасы әкенің белгіленген тәртіп бойынша баламен кездесуіне және бейнеқоңырау арқылы сөйлесуіне кедергі жасамауға міндетті.
8. Кездесу баланың денсаулығына, оқуына, демалысына және күн тәртібіне кедергі келтірмеуі тиіс.”**

Бұл базалық үлгі. Нақты іске қарай баланың жасына, денсаулығына, ата-аналардың орналасқан жеріне және қарым-қатынасына қарай өзгерту керек.

Егер әке түнге алып кеткісі келсе, қалай жазылады?

Егер бала үлкенірек болса және әкесімен байланысы жақсы болса, түнге алып кету тәртібі былай жазылуы мүмкін:

“Әкесі баланы әр айдың бірінші және үшінші сенбі күні сағат 10:00-де анасының тұрғылықты жерінен алып кетеді және келесі күні, жексенбі күні сағат 18:00-ге дейін анасының тұрғылықты жеріне қайтарады.”

Бірақ егер бала кішкентай болса, әкесіне үйренбеген болса немесе қауіп факторы болса, түнге алып кету бірден сұралмауы мүмкін.

Егер ана баланы көрсетпесе, графикке не қосу керек?

Егер ана баланы көрсетпей жүрсе, графикке нақты міндеттер қосу керек:

• баланы нақты уақытта беруге міндеттеу;
• бейнеқоңырауға кедергі жасамау;
• баланы әкесіне қарсы қоймау;
• баланың ауырғаны туралы алдын ала хабарлау;
• кездесу болмай қалса, басқа күнге ауыстыру тәртібі.

Мысалы:

“Баланың денсаулығына байланысты кездесу өткізілмеген жағдайда, анасы әкесіне медициналық анықтаманы ұсынады және өткізіліп кеткен кездесу келесі демалыс күні сол уақытта өткізіледі.”

Егер әке баланы кеш қайтарса, не жазу керек?

Егер әке баланы кеш қайтарса немесе бұрын қайтармаған жағдай болса, графикке нақты қайтару тәртібін қосу керек.

Мысалы:

“Әкесі баланы белгіленген уақыттан кешіктірмей қайтаруға міндетті. Кешігу жағдайында анасына кемінде 30 минут бұрын хабарлауы тиіс. Баланы белгіленген уақыттан жүйелі түрде кеш қайтару кездесу тәртібін қайта қарауға негіз болуы мүмкін.”

Егер қауіп бар болса, түнге алып кетпеуді немесе кездесуді бейтарап жерде өткізуді сұрауға болады.

Графикті кейін өзгертуге бола ма?

Иә, графикті кейін өзгертуге болады. Егер жағдай өзгерсе, ата-аналардың бірі сотқа жүгініп, баламен кездесу тәртібін өзгерту туралы талап қоя алады.

Мысалы:

• бала өсті;
• мектеп кестесі өзгерді;
• ата-ананың бірі басқа қалаға көшті;
• бала әкеге немесе анаға үйренді;
• кездесу тәртібі орындалмай жүр;
• балаға психологиялық қысым жасалды;
• ата-ананың жұмыс кестесі өзгерді;
• бала денсаулығына байланысты жаңа режим қажет болды.

Сот графикті қайта қарап, баланың мүддесіне сай жаңа тәртіп белгілеуі мүмкін.

График ата-аналардың келісімімен жасала ма?

Иә, ата-аналар баламен кездесу тәртібін өзара келісіммен жазбаша түрде жасай алады.

Келісімде:

• кездесудің күндері;
• уақыты;
• орны;
• баланы алып кету және қайтару тәртібі;
• бейнеқоңырау;
• мереке және каникул;
• баланы басқа қалаға алып кету;
• жол шығындары;
• күтпеген жағдайлар жазылады.

Егер келісім орындалмаса, сотқа жүгінуге болады.

Қорғаншылық органы графикке қатыса ма?

Иә, дау болған жағдайда қорғаншылық және қамқоршылық органы баланың мүддесін бағалап, кездесу тәртібі бойынша қорытынды бере алады.

Қорғаншылық органы:

• баланың жасын;
• денсаулығын;
• ата-аналармен байланысын;
• ата-аналардың жағдайын;
• баланың пікірін;
• тұрғын үй-тұрмыстық жағдайды;
• кездесудің қауіпсіздігін бағалайды.

Сот қорғаншылық органының қорытындысын ескереді, бірақ барлық дәлелдермен бірге қарайды.

Қорытынды

Баламен кездесу графигін дұрыс жазу үшін оны нақты, орындалатын және баланың мүддесіне сай жасау керек. Графикте күн, уақыт, орын, баланы алып кету және қайтару тәртібі, телефон байланысы, мереке, каникул және күтпеген жағдайлар көрсетілуі тиіс.

Ең бастысы — график ата-аналардың ыңғайына ғана емес, баланың күн тәртібіне, жасына, денсаулығына және психологиялық жай-күйіне сай болуы керек.

Жалпы сөздерден қашу керек. “Кездесіп тұрады” емес, “әр сенбі 10:00–18:00, алып кету және қайтару мекенжайы нақты” деп жазу керек. Сонда сотқа да, ата-аналарға да, сот орындаушысына да түсінікті болады.

FAQ: Баламен кездесу графигін қалай дұрыс жазу керек?

1. Баламен кездесу графигінде не жазылуы керек?

Кездесу күндері, уақыты, орны, баланы кім алып кететіні, қайда қайтаратыны, телефон немесе бейнеқоңырау тәртібі, мереке және каникул күндері көрсетілуі керек.

2. “Әкесі бос уақытында кездеседі” деп жазуға бола ма?

Жоқ, мұндай мәтін тым жалпы. Дұрысы — нақты күн мен уақыт көрсету: мысалы, әр сенбі күні сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін.

3. Баланы алып кету тәртібін көрсету керек пе?

Иә, міндетті түрде. Баланы қай жерден алып кететіні, қай жерге және қай уақытта қайтаратыны нақты жазылуы керек.

4. Бейнеқоңырау графигін жазуға бола ма?

Иә. Мысалы, әр сейсенбі және бейсенбі күндері сағат 19:00-ден 20:00-ге дейін WhatsApp арқылы бейнеқоңырау жасау деп көрсетуге болады.

5. Каникул күндерін қалай жазған дұрыс?

Каникул кезінде нақты күндер немесе күн саны көрсетіледі. Мысалы, жазғы каникул кезінде 10 күн, нақты күндер кемінде 15 күн бұрын жазбаша хабарланады.

6. Мереке күндері қалай көрсетіледі?

Баланың туған күні, Жаңа жыл, Наурыз және басқа мерекелер бойынша кездесу уақыты нақты немесе алдын ала жазбаша келісім арқылы белгіленеді.

7. Кішкентай баламен кездесу қалай жазылады?

Кішкентай бала үшін қысқа кездесу және анасының қатысуы көрсетілуі мүмкін. Мысалы, сенбі күні 11:00–13:00 аралығында анасының қатысуымен.

8. Әке баланы түнге алып кете ала ма?

Егер бұл баланың жасына, денсаулығына және мүддесіне сай болса, сот рұқсат етуі мүмкін. Бірақ кішкентай немесе әкесіне үйренбеген балаға бірден түнге алып кету берілмеуі мүмкін.

9. Егер ата-аналар әр қалада тұрса, не жазу керек?

Бейнеқоңырау тәртібі, каникул кезіндегі кездесу, жол шығындары, баланы алып бару және қайтару тәртібі нақты жазылуы керек.

10. Егер ана баланы көрсетпесе, графикке не қосу керек?

Анасының белгіленген уақытта баланы беруге, бейнеқоңырауға кедергі жасамауға және кездесу болмай қалса, оны басқа күнге ауыстыру тәртібін сақтауына қатысты шарттар қосылады.

11. Егер әке баланы кеш қайтарса, не істеу керек?

Графикте баланы нақты уақытта қайтару міндетін көрсету керек. Жүйелі кешіктіру болса, кездесу тәртібін өзгерту туралы сотқа жүгінуге болады.

12. Графикті кейін өзгертуге бола ма?

Иә. Егер бала өсе бастаса, жағдай өзгерсе немесе график орындалмаса, сот арқылы кездесу тәртібін өзгертуге болады.

13. Қорғаншылық органы графикке қорытынды бере ме?

Иә, дау болған жағдайда қорғаншылық органы баланың мүддесіне сай кездесу тәртібі бойынша қорытынды бере алады.

14. Сот қандай графикті қабылдауы мүмкін?

Сот нақты, орындалатын, баланың жасына, денсаулығына, оқуына және күн тәртібіне сай графикті қабылдауы мүмкін.

15. Ең дұрыс үлгі қандай?

Ең дұрыс үлгі: “Әкесі баламен әр сенбі күні сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін кездеседі, баланы анасының тұрғылықты жерінен алып, сол күні 18:00-ге дейін қайтарады” деген сияқты нақты формат.