Банкроттыққа сот арқылы жүгіну керек пе?

Қазақстанда жеке тұлғаның банкроттығы әрқашан сот арқылы рәсімделмейді. Кейбір азаматтар соттан тыс банкроттыққа өтініш бере алады, ал кейбір жағдайларда міндетті түрде сотқа жүгіну қажет болады. Сондықтан алдымен қандай рәсім сіздің жағдайыңызға сәйкес келетінін анықтау керек.

Банкроттықтың қандай түрлері бар?

Қазақстанда жеке тұлғалар үшін негізгі үш рәсім бар:

• соттан тыс банкроттық;
• сот арқылы банкроттық;
• төлем қабілеттілігін қалпына келтіру.

Егер азамат соттан тыс банкроттық талаптарына сәйкес келсе, сотқа бармай-ақ өтініш бере алады. Ал талаптарға сәйкес келмесе немесе қарыз көлемі, мүлік, табыс жағдайы күрделірек болса, сот арқылы жүгіну қажет болуы мүмкін.

Қай кезде сот арқылы банкроттыққа жүгіну керек?

Сот арқылы банкроттыққа әдетте мына жағдайларда жүгінеді:

• соттан тыс банкроттыққа талаптар сәйкес келмесе;
• қарыз сомасы үлкен болса;
• борышкердің мүлкі бар болса;
• бірнеше кредитор болса;
• банк, МФО, коллектор, жеке тұлғалар алдындағы қарыздар аралас болса;
• атқарушылық іс жүргізулер бар болса;
• қарызды төлеуге нақты мүмкіндік болмаса;
• кредиторлармен келісімге келу мүмкін болмаса.

Сот рәсімі борышкердің толық қаржылық жағдайын зерттеуге мүмкіндік береді.

Соттан тыс банкроттық пен сот банкроттығының айырмашылығы қандай?

Соттан тыс банкроттық жеңілдетілген тәртіппен жүргізіледі. Ол әдетте мүлкі жоқ және белгілі талаптарға сай келетін борышкерлерге арналған.

Сот арқылы банкроттықта сот:

• қарыздарды;
• кредиторларды;
• мүлікті;
• табысты;
• банк шоттарын;
• атқарушылық істерді;
• борышкердің төлем қабілетін зерттейді.

Яғни, сот рәсімі күрделірек, бірақ кейбір жағдайларда жалғыз дұрыс жол болуы мүмкін.

Сот арқылы банкроттыққа қалай өтініш беріледі?

Сот арқылы банкроттыққа жүгіну үшін сотқа арыз беріледі.

Арызда:

• борышкердің деректері;
• барлық кредиторлар;
• қарыз сомалары;
• табыс туралы мәлімет;
• мүлік туралы ақпарат;
• банк шоттары;
• ЧСИ істері;
• қарызды төлеуге мүмкіндік жоқ екені көрсетіледі.

Арызға дәлел құжаттар тіркелуі қажет.

Қандай құжаттар керек?

Сот арқылы банкроттыққа әдетте келесі құжаттар қажет болуы мүмкін:

• жеке куәлік көшірмесі;
• кредит шарттары;
• берешек туралы анықтамалар;
• кредиторлар тізімі;
• сот шешімдері;
• ЧСИ қаулылары;
• банк шоттары бойынша үзінді көшірмелер;
• табыс туралы анықтама;
• мүлік туралы мәліметтер;
• отбасы және иждивенецтер туралы құжаттар.

Құжаттарды толық жинау өте маңызды. Бір кредиторды немесе бір мүлікті көрсетпей қалдыру кейін мәселе тудыруы мүмкін.

Сот арқылы банкроттықтың салдары қандай?

Сот азаматты банкрот деп таныса, белгілі бір құқықтық салдарлар болады. Мысалы:

• жаңа кредит алуға шектеу болуы мүмкін;
• қаржылық жағдайға бақылау қойылуы мүмкін;
• қайта банкроттыққа шектеу болады;
• кейбір міндеттемелер сақталуы мүмкін;
• мүлік мәселесі қаралуы мүмкін.

Алимент, өмір мен денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу сияқты кейбір қарыздар банкроттықпен жойылмайды.

Егер тұрақты табыс болса не істеу керек?

Егер азаматтың тұрақты табысы болса, бірден банкроттық емес, төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімін қарастыруға болады.

Бұл рәсім арқылы:

• қарызды жоспармен төлеуге;
• мүлікті сақтап қалуға;
• кредиторлармен заңды түрде есеп айырысуға;
• банкрот мәртебесін алмауға мүмкіндік бар.

Сотқа жүгінбей банкрот болуға бола ма?

Иә, егер азамат соттан тыс банкроттық талаптарына сәйкес келсе, өтінішті eGov.kz, eGov Mobile, e-Salyq Azamat немесе ХҚКО арқылы беруге болады.

Бірақ егер талаптарға сәйкес келмесе, сот арқылы банкроттық немесе төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімі қаралады.

Қорытынды

Банкроттыққа міндетті түрде сот арқылы жүгіну әрқашан қажет емес. Егер азамат соттан тыс банкроттық талаптарына сәйкес келсе, өтінішті электронды сервистер арқылы бере алады. Ал қарыз көлемі күрделі, мүлік бар, бірнеше кредитор бар немесе соттан тыс рәсімге сәйкес келмесе, сот арқылы банкроттыққа немесе төлем қабілеттілігін қалпына келтіруге жүгіну қажет болуы мүмкін.

FAQ

Банкроттыққа міндетті түрде сотқа бару керек пе?

Жоқ. Егер соттан тыс банкроттық талаптарына сәйкес келсеңіз, сотқа бармай өтініш беруге болады.

Сот арқылы банкроттық қашан қажет?

Соттан тыс рәсімге сәйкес келмегенде, қарыз көлемі үлкен болғанда, мүлік немесе бірнеше кредитор болғанда қажет болуы мүмкін.

Соттан тыс банкроттыққа өтініш қайда беріледі?

eGov.kz, eGov Mobile, e-Salyq Azamat немесе ХҚКО арқылы беріледі.

Тұрақты табысым болса, банкрот бола аламын ба?

Тұрақты табыс болса, төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімі тиімді болуы мүмкін.

Барлық қарыз сот банкроттығымен жойыла ма?

Жоқ. Алимент және өмір мен денсаулыққа келтірілген зиян сияқты кейбір міндеттемелер сақталады.

Сотқа қандай құжаттар керек?

Кредит шарттары, қарыз анықтамалары, табыс, мүлік, кредиторлар тізімі, ЧСИ құжаттары және басқа дәлелдер қажет болуы мүмкін.