Жұбайлардың бірі ажырасуға қарсы болса, не болады?

Ажырасу кезінде ең жиі қойылатын сұрақтардың бірі: “Егер жұбайым ажырасуға қарсы болса, мені ажырастырмай қоя ала ма?”

Қысқа жауап: жоқ, көп жағдайда бір адамның қарсылығы некені мәңгі сақтап қала алмайды. Егер ерлі-зайыптылардың бірі некені бұзғысы келсе, ал екіншісі қарсы болса немесе келісім бермесе, мәселе сот арқылы шешіледі.

Қазақстанда некені бұзу тәртібі “Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы” кодекспен реттеледі. Егер тараптар өзара келісе алмаса, сот некені бұзу мәселесін, балалардың кіммен қалатынын, алиментті, мүлікті бөлу және баламен кездесу тәртібін қарауы мүмкін.

Егер жұбайы қарсы болса, ажырасу мүмкін бе?

Иә, мүмкін. Егер бір жұбай некені бұзуға келісім бермесе, екінші жұбай сотқа талап қою арызымен жүгіне алады.

Мұндай жағдайда сот:

• ерлі-зайыптылардың неге ажырасқысы келетінін анықтайды;
• отбасының сақталу мүмкіндігін қарайды;
• қажет болса, татуласуға уақыт береді;
• балалар, алимент, мүлік бойынша дауларды қарайды;
• татуласу болмаса, некені бұзу туралы шешім шығарады.

Яғни бір тараптың “мен ажыраспаймын” деуі процесті қиындатуы немесе ұзартуы мүмкін, бірақ көп жағдайда ажырасуды толық тоқтата алмайды.

Сот татуласуға уақыт бере ала ма?

Иә. Егер жұбайлардың бірі ажырасуға қарсы болса, сот істі кейінге қалдырып, ерлі-зайыптыларға татуласу үшін мерзім бере алады. Ресми түсіндірмеге сәйкес, мұндай мерзім 6 айға дейін болуы мүмкін. Егер осы уақыт ішінде тараптар татуласпаса, сот некені бұзу туралы шешім қабылдай алады.

Бұл жерде маңызды нәрсе: татуласу мерзімі автоматты түрде әр іс бойынша берілмейді. Сот нақты жағдайды, тараптардың позициясын, балалардың бар-жоғын және отбасын сақтап қалу мүмкіндігін бағалайды.

Жұбай сотқа келмесе не болады?

Кейбір адамдар “сотқа бармасам, ажырасу болмайды” деп ойлайды. Бұл — миф. Сотқа келмеу процесті созуы мүмкін, бірақ істі тоқтатпайды.

Егер жауапкер сот отырысына бірнеше рет келмесе, бірақ тиісті түрде хабарландырылған болса, сот істі оның қатысуынсыз қарауы мүмкін. Сондықтан соттан қашу — стратегия емес, тек уақыт жоғалту. Заң тілінде айтсақ, “просто ghost mode” көмектеспейді.

Балалар болса, ажырасу қалай өтеді?

Егер ерлі-зайыптылардың ортақ кәмелетке толмаған балалары болса, неке әдетте сот арқылы бұзылады. Сот балалардың мүддесін бірінші кезекте ескереді.

Сот мына мәселелерді шешуі мүмкін:

• бала анасының немесе әкесінің қайсысымен тұрады;
• алиментті кім және қандай мөлшерде төлейді;
• екінші ата-ананың баламен кездесу тәртібі қандай болады;
• баланың тәрбиесіне қатысу тәртібі;
• қажет болса, мүлікті бөлу мәселесі.

Кодекстің 22-бабына сәйкес, сот некені бұзу кезінде балалардың тұрғылықты жерін, алиментті, ортақ мүлікті бөлу және ата-ананың баламен қарым-қатынас жасау тәртібін айқындай алады.

Ажырасуға болмайтын жағдай бар ма?

Иә, заңда ерекше шектеу бар. Қазақстанда әйелдің жүктілігі кезінде және бала 1 жасқа толғанға дейін жұбайының келісімінсіз некені бұзу мүмкін емес. Бұл шектеу отбасы мен баланың құқықтарын қорғауға бағытталған.

Бірақ әр жағдай жеке қаралады. Сондықтан мұндай жағдайда нақты құқықтық кеңес алған дұрыс.

Егер мүлік немесе алимент бойынша дау болса ше?

Ажырасу тек некені бұзу емес. Көп жағдайда оған қосымша даулар бірге жүреді:

• ортақ мүлікті бөлу;
• алимент өндіру;
• баланың тұрғылықты жерін анықтау;
• баламен кездесу тәртібін белгілеу;
• кредиттер мен қарыздар мәселесі;
• сот шығындарын өндіру.

Егер тараптар келіссе, бұл мәселелерді келісім арқылы реттеуге болады. Егер келіспесе, сот шешеді.

Қай сотқа жүгіну керек?

Негізгі ереже бойынша, талап арыз жауапкердің тұрғылықты жері бойынша беріледі. Ал егер ортақ кәмелетке толмаған балалар болса, мұндай істер мамандандырылған ауданаралық кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі сотта қаралуы мүмкін. Жоғарғы Соттың түсіндірмесінде мұндай істердің жауапкердің тұрғылықты жері бойынша қаралатыны, ал кей жағдайларда талапкердің тұрғылықты жері бойынша берілуі мүмкін екені көрсетілген.

Сот арқылы ажырасуға қандай құжаттар керек?

Әдетте мына құжаттар қажет болады:

1. Некені бұзу туралы талап қою арызы;
2. Неке қию туралы куәлік немесе акт жазбасы;
3. Балалардың туу туралы куәліктері;
4. Жеке куәлік көшірмесі;
5. Мемлекеттік баж төленгені туралы түбіртек;
6. Егер алимент, мүлік, бала мәселесі болса — соған қатысты дәлелдемелер;
7. Жауапкердің мекенжайын растайтын мәліметтер.

Құжаттар жағдайға қарай өзгеруі мүмкін. Мысалы, мүлік бөлу болса — жылжымайтын мүлік, көлік, банк шоттары, кредит, бағалау құжаттары қажет болуы мүмкін.

Жұбайы қарсы болса, ажырасу қанша уақытқа созылады?

Егер дау аз болса, процесс салыстырмалы түрде тез өтуі мүмкін. Бірақ жұбайы қарсы болса, сот татуласуға уақыт берсе, бала немесе мүлік бойынша дау болса, іс бірнеше айға созылуы ықтимал.

Негізгі факторлар:

• жауапкердің сотқа келуі немесе келмеуі;
• балалар бойынша дау бар-жоғы;
• мүлік бөлу талабы бар-жоғы;
• алимент мәселесі;
• тараптардың келісімге келу мүмкіндігі;
• соттың жүктемесі.

Заңгердің көмегі не үшін керек?

Егер жұбайыңыз ажырасуға қарсы болса, талап арызды дұрыс дайындау өте маңызды. Қате жазылған арыз қайтарылуы немесе процесс созылып кетуі мүмкін.

Заңгер:

• талап арызды дұрыс дайындайды;
• қай сотқа беру керектігін анықтайды;
• алимент, бала, мүлік мәселесін дұрыс қосады;
• дәлелдемелерді жинауға көмектеседі;
• сотта позицияңызды қорғайды;
• қажет болса, бітімгершілік келісім дайындайды.

Қорытынды

Егер жұбайлардың бірі ажырасуға қарсы болса, бұл некені бұзуға кедергі емес. Мұндай жағдайда мәселе сот арқылы шешіледі. Сот тараптарға татуласуға уақыт беруі мүмкін, бірақ отбасы сақталмаса, неке бұзылады.

Ең бастысы — талап арызды дұрыс дайындау, балалар, алимент және мүлік мәселелерін алдын ала ойластыру.

Егер ажырасу, алимент, бала немесе мүлік бөлу бойынша сұрағыңыз болса, SOT ZEYINI заңгерлік платформасына хабарласыңыз. Біз сіздің жағдайыңызды талдап, сотқа қажетті құжаттарды дайындауға көмектесеміз.

FAQ

Жұбайым қарсы болса, мен ажыраса аламын ба?

Иә. Егер жұбайыңыз келісім бермесе, сотқа талап қою арызымен жүгіне аласыз.

Сот татуласуға қанша уақыт береді?

Сот татуласуға 6 айға дейін уақыт бере алады, бірақ бұл әр іс бойынша жеке шешіледі.

Жұбайым сотқа келмесе, ажырасу тоқтай ма?

Жоқ. Егер ол тиісті түрде хабарландырылса, сот істі оның қатысуынсыз қарауы мүмкін.

Балалар болса, ажырасу қалай өтеді?

Сот баланың кіммен тұратынын, алиментті және екінші ата-анамен кездесу тәртібін анықтай алады.

Мүлікті ажырасумен бірге бөлуге бола ма?

Иә, мүлік бөлу талабын ажырасу ісімен бірге немесе бөлек талап ретінде беруге болады.