Көлік жүргізу құқығынан айыруға қалай шағымдануға болады?

Meta title:

Көлік жүргізу құқығынан айыруға қалай шағымдануға болады?

Meta description:

Көлік жүргізу құқығынан айыру туралы сот қаулысына қалай шағым беріледі? Қазақстанда жүргізуші куәлігінен айыруды даулаудың мерзімі, дәлелдері, шағым үлгісі және сот тәртібі.

Keywords:

көлік жүргізу құқығынан айыруға шағым, жүргізуші куәлігінен айыру, правадан айыруға шағым, лишение водительских прав Казахстан, әкімшілік қаулыға шағым, жол ережесі айыру, жүргізуші құқығын қайтару

Қысқаша жауап

Көлік жүргізу құқығынан айыру туралы қаулымен келіспесеңіз, оны белгіленген мерзімде шағымдану арқылы даулауға болады. Көп жағдайда шағым қаулы көшірмесі тапсырылған күннен бастап 10 тәулік ішінде беріледі. Егер адам істі қарауға қатыспаған болса, мерзім қаулыны нақты алған күннен бастап есептеледі.

Ең маңыздысы — уақыт өткізбеу. Қаулы заңды күшіне енгеннен кейін жүргізуші куәлігін қайтару немесе айыру мерзімін өзгерту әлдеқайда қиын болады.

Яғни “кейін қараймын” деген режим бұл жерде қауіпті. Құқықтан айыруда дедлайн — кәдімгі спидометр: байқамай қалсаңыз, кеш болады.

Көлік жүргізу құқығынан айыру қандай жағдайларда болады?

Көлік жүргізу құқығынан айыру әртүрлі әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша қолданылуы мүмкін. Мысалы:

• мас күйде көлік басқару;
• медициналық куәландырудан бас тарту;
• жол-көлік оқиғасы орнынан кетіп қалу;
• қарсы бағытқа шығу;
• авариялық жағдай жасау;
• көлік жүргізу құқығынан айырылған бола тұра көлік басқару;
• жол қозғалысы ережелерін бірнеше рет бұзу;
• денсаулыққа зиян келтірген ЖКО;
• заңда көзделген басқа да ауыр құқық бұзушылықтар.

Әр бап бойынша жауапкершілік әртүрлі. Сондықтан алдымен қаулыда қай бап көрсетілгенін нақты тексеру керек.

Қандай құжатқа шағым беріледі?

Көлік жүргізу құқығынан айыру көбіне сот қаулысымен рәсімделеді. Сондықтан шағым әдетте:

• әкімшілік құқық бұзушылық туралы сот қаулысына;
• істі қараған судьяның қаулысына;
• әкімшілік органның қаулысына;
• айыппұл мен қосымша жаза қолдану туралы шешімге берілуі мүмкін.

Қаулыда міндетті түрде:

• істің нөмірі;
• бап;
• құқық бұзушылықтың сипаттамасы;
• қандай жаза қолданылғаны;
• айыру мерзімі;
• шағым беру тәртібі мен мерзімі көрсетілуі керек.

Егер қаулыда қате болса немесе шағым беру тәртібі түсініксіз болса, істің материалдарын сұрату керек.

Шағым беру мерзімі қанша?

Әкімшілік құқық бұзушылық туралы қаулыға шағым әдетте 10 тәулік ішінде беріледі.

Мерзім:

• қаулы көшірмесі тапсырылған күннен бастап;
• егер адам сот отырысына қатыспаса — қаулыны алған күннен бастап;
• электронды түрде жеткізілсе — тиісті хабарлама жеткізілген күннен бастап есептелуі мүмкін.

Мерзімді өткізіп алмау өте маңызды. Егер 10 тәулік өтіп кетсе, қаулы заңды күшіне енуі мүмкін.

Мерзім өтіп кетсе не істеу керек?

Егер шағым беру мерзімі өтіп кетсе, мерзімді қалпына келтіру туралы өтініш беруге болады. Бірақ ол үшін дәлелді себеп болуы керек.

Дәлелді себептер:

• қаулыны кеш алу;
• сот отырысы туралы хабарлама алмау;
• ауруханада болу;
• іссапарда болу;
• отбасылық ауыр жағдай;
• электрондық хабарламаны объективті себеппен көрмеу;
• басқа да құжатпен дәлелденетін себептер.

Мерзімді қалпына келтіру туралы өтінішке міндетті түрде дәлелдер тіркеледі. Мысалы, медициналық анықтама, билет, іссапар бұйрығы, пошта хабарламасы, порталдағы жеткізу уақыты туралы мәлімет.

Шағымды қайда береді?

Көлік жүргізу құқығынан айыру туралы қаулыға шағым әдетте жоғары тұрған сотқа беріледі. Бірақ шағым көбіне қаулы шығарған сот арқылы жолданады.

Сондай-ақ кейбір әкімшілік істер бойынша шағымды:

• қаулы шығарған органға;
• жоғары тұрған органға;
• сотқа;
• Qamqor.gov.kz порталы арқылы;
• Сот кабинеті арқылы беруге болады.

Ең дұрысы — қаулының соңындағы шағым беру тәртібін қарап, сол бойынша әрекет ету.

Онлайн шағым беруге бола ма?

Иә, кей жағдайларда онлайн шағым беруге болады. Qamqor.gov.kz порталы арқылы әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша шағым беруге, іс материалдарымен танысуға, фото-видео файлдарды көруге және дәлелдерді тіркеуге болады.

Онлайн беру тәртібі:

1. Qamqor.gov.kz порталына кіру;
2. “Әкімшілік құқық бұзушылықтарға шағымдану” қызметін таңдау;
3. ЭЦҚ арқылы авторизациядан өту;
4. әкімшілік істің нөмірін енгізу;
5. іс материалдарын қарау;
6. шағым мәтінін жазу;
7. дәлелдерді тіркеу;
8. ЭЦҚ арқылы қол қойып, жолдау.

Шағым жіберілгеннен кейін тіркеу нөмірін немесе растау құжатын сақтап қою керек.

Қандай негіздермен шағымдануға болады?

Көлік жүргізу құқығынан айыруға мына негіздермен шағым беруге болады:

• құқық бұзушылық құрамы жоқ;
• кінә дәлелденбеген;
• хаттама дұрыс толтырылмаған;
• жүргізушінің құқықтары түсіндірілмеген;
• адвокат немесе қорғаушы шақыру құқығы бұзылған;
• куәлар дұрыс қатыстырылмаған;
• бейнежазба толық зерттелмеген;
• медициналық куәландыру тәртібі бұзылған;
• алкотестер немесе техникалық құралға күмән бар;
• құралдың сертификаты немесе тексеру мерзімі көрсетілмеген;
• іс жүргізу мерзімдері бұзылған;
• сот отырысы туралы дұрыс хабарлама берілмеген;
• жүргізушінің түсініктемесі ескерілмеген;
• жаза тым ауыр қолданылған;
• жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлар ескерілмеген.

Нақты негіз істің түріне байланысты. Мас күйде көлік басқару дауы мен қарсы жолаққа шығу дауының дәлелдері бірдей болмайды.

Қандай дәлелдер керек?

Шағымға мына дәлелдерді тіркеуге болады:

• сот қаулысы;
• әкімшілік хаттама;
• ЖКО сызбасы, егер ЖКО болса;
• полиция қызметкерінің рапорты;
• бейнежазба;
• видеорегистратор жазбасы;
• куәлардың түсініктемелері;
• медициналық куәландыру актісі;
• алкотестер нәтижесі;
• техникалық құралдың сертификаты туралы мәлімет;
• жол белгісі немесе жол таңбасының фотосы;
• навигация немесе геолокация деректері;
• жұмыс орнынан анықтама;
• көлік жүргізу құқығы жұмысына қажет екенін растайтын құжат;
• отбасы жағдайын растайтын құжаттар;
• денсаулық жағдайы туралы құжаттар;
• шақырту немесе хабарлама дұрыс берілмегенін растайтын құжаттар.

Дәлелдің мақсаты — сотқа қаулының заңсыз немесе негізсіз екенін көрсету.

Егер мас күйде көлік басқару бойынша айырса

Мас күйде көлік жүргізу бойынша істерде шағым беру кезінде мына нәрселер тексеріледі:

• медициналық куәландыру заңды жүргізілді ме;
• жүргізушіге құқықтары түсіндірілді ме;
• куәландыру актісі дұрыс толтырылды ма;
• алкотестер сертификаты бар ма;
• өлшеу уақыты, нәтижесі және құрал нөмірі көрсетілген бе;
• жүргізуші нәтиже туралы түсініктеме берді ме;
• бейнежазба бар ма;
• куәлар қатыстырылды ма;
• полиция қызметкерлері рәсімді бұзған жоқ па.

Бұл істерде формальды қате де маңызды болуы мүмкін. Бірақ тек “ішкен жоқпын” деп айту жеткіліксіз, нақты рәсімдік және дәлелдік кемшіліктерді көрсету керек.

Егер қарсы жолаққа шыққаны үшін айырса

Қарсы бағытқа шығу бойынша істерде мыналар тексеріледі:

• жол белгісі дұрыс орнатылған ба;
• жол таңбасы көрініп тұрды ма;
• жүргізуші шынымен қарсы жолаққа шықты ма;
• бейнежазба толық па;
• маневр мәжбүрлі болды ма;
• жол жағдайы қандай болды;
• басқа көлік кедергі келтірді ме;
• хаттамада оқиға орны дұрыс көрсетілді ме;
• сызба дұрыс жасалды ма.

Егер жол белгісі көрінбесе, таңба өшіп қалған болса немесе бейнежазба күмәнді болса, бұл шағымға негіз болуы мүмкін.

Егер сот отырысына қатыспай қалса

Егер жүргізуші сот отырысына қатыспаған және қаулы сырттай шыққан болса, ең алдымен хабарламаның дұрыс жеткізілгенін тексеру керек.

Шағымда былай көрсетуге болады:

• сот отырысы туралы хабарлама алмадым;
• істі қарау уақыты туралы білмедім;
• түсініктеме беруге мүмкіндік болмады;
• дәлелдер ұсыну құқығым бұзылды;
• қорғаушы көмегін пайдалану мүмкіндігі болмады.

Егер хабарлама дұрыс берілмесе, бұл қаулыны жоюға немесе істі қайта қарауға жіберуге негіз болуы мүмкін.

Шағымда не жазу керек?

Шағымда мына мәліметтер болуы керек:

• жоғары тұрған соттың немесе органның атауы;
• шағым берушінің аты-жөні;
• ЖСН;
• мекенжайы;
• телефон нөмірі;
• істің нөмірі;
• қаулы шығарылған күн;
• қай сот немесе орган қаулы шығарғаны;
• қандай бап бойынша жауапқа тартылғаны;
• қандай жаза қолданылғаны;
• неге қаулымен келіспейтіні;
• қандай дәлелдер бар;
• соттан не сұрайтыны;
• қосымшалар тізімі;
• күні және қолы.

Шағым нақты болуы керек. “Права керек еді” деген уәж жеткіліксіз. Неге қаулы заңсыз немесе негізсіз екенін жазу керек.

Шағым үлгісі

[Жоғары тұрған соттың атауы]
[Қаулы шығарған сот арқылы]

Шағым беруші: [аты-жөні]
ЖСН: [ЖСН]
Мекенжай: [мекенжай]
Телефон: [нөмір]
Іс №: [іс нөмірі]

ШАҒЫМ

көлік құралын басқару құқығынан айыру туралы қаулыны жою туралы

[Соттың атауы] сотының [күні] қаулысымен мен [ӘҚБтК бабы] бойынша әкімшілік жауаптылыққа тартылып, маған [мерзім] мерзімге көлік құралын басқару құқығынан айыру түріндегі әкімшілік жаза қолданылды.

Аталған қаулымен келіспеймін, себебі іс бойынша мән-жайлар толық, жан-жақты және объективті зерттелмеген.

[Осы жерде нақты уәждер жазылады: құқық бұзушылық құрамы жоқ, кінә дәлелденбеген, хаттама дұрыс толтырылмаған, медициналық куәландыру тәртібі бұзылған, бейнежазба толық зерттелмеген, сот отырысы туралы хабарлама дұрыс берілмеген, жеңілдететін мән-жайлар ескерілмеген және т.б.]

Менің құқықтарым толық түсіндірілмеді, түсініктемелерім ескерілмеді, ал іс материалдарындағы дәлелдер көлік жүргізу құқығынан айыру түріндегі жаза қолдану үшін жеткіліксіз деп санаймын.

Осыған байланысты қаулы заңсыз және негізсіз деп есептеймін.

Сұраймын:

1. [Соттың атауы] сотының [күні] қаулысын жоюды;
2. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі тоқтатуды;
3. Балама түрде, істі жаңадан қарауға жіберуді;
4. Қажет болған жағдайда, бейнежазбаны, медициналық куәландыру құжаттарын, техникалық құралдың сертификатын және басқа дәлелдерді сұратуды;
5. Шағымды менің және/немесе қорғаушымның қатысуымен қарауды.

Қосымша:

1. Қаулы көшірмесі;
2. Әкімшілік хаттама көшірмесі;
3. Бейнежазба немесе фото дәлелдер;
4. Медициналық құжаттар, егер бар болса;
5. Жұмыс орнынан анықтама;
6. Басқа дәлелдер.

Күні: ____________
Қолы: ____________

Қаулы күшіне енгенше көлік жүргізуге бола ма?

Бұл мәселе нақты жағдайға байланысты. Егер қаулы әлі заңды күшіне енбесе және жүргізуші куәлігі алынбаған болса, кей жағдайда жүргізуші құқығы сақталуы мүмкін. Бірақ егер қаулы күшіне енсе немесе жүргізуші куәлігі тапсырылуы тиіс болса, көлік басқару өте қауіпті.

Көлік жүргізу құқығынан айырылған адам көлік басқарса, жаңа әкімшілік жауапкершілік туындауы мүмкін. Сондықтан қаулының күшіне енген-енбегенін және құқықтық мәртебені нақты тексермей көлік жүргізбеген дұрыс.

Шағым берсе, айыру мерзімі тоқтай ма?

Шағым беру қаулының заңды күшіне енуіне әсер етуі мүмкін, бірақ нақты процессуалдық жағдайды істің материалдары бойынша тексеру қажет. Ең дұрысы — қаулының күшіне енген күні, шағым берілген күні және жүргізуші куәлігінің мәртебесін нақтылау.

Егер адам қаулы күшіне енгеннен кейін көлік басқарса, бұл бөлек жауапкершілікке әкелуі мүмкін.

Жұмысқа көлік керек болса, бұл көмектесе ме?

Егер көлік жүргізу құқығы адамның жұмысына тікелей қажет болса, бұл мән-жайды шағымда көрсетуге болады. Мысалы:

• жүргізуші болып жұмыс істейді;
• отбасының жалғыз асыраушысы;
• ауылдық жерде тұрады;
• мүгедек баласын немесе науқас адамды тасиды;
• қоғамдық көлікке қолжетімділік жоқ;
• көліксіз табыс таба алмайды.

Бірақ бұл мән-жайлар қаулыны автоматты түрде жояды деген сөз емес. Олар көбіне жазаны жеңілдету, істі қайта қарау немесе соттың әділдік қағидаларын ескеруі үшін маңызды болуы мүмкін.

Қандай қателіктер жиі кездеседі?

Көлік жүргізу құқығынан айыруға шағымданғанда жиі кездесетін қателіктер:

• 10 тәуліктік мерзімді өткізіп алу;
• шағымда нақты құқықтық негіз көрсетпеу;
• тек “мен правасыз жұмыс істей алмаймын” деп жазу;
• дәлел тіркемеу;
• қаулы көшірмесін қоспау;
• медициналық куәландыру құжаттарын тексермеу;
• бейнежазбаны сұратпау;
• сот отырысына қатыспау;
• мерзімді қалпына келтіру туралы өтініш бермеу;
• көлік жүргізе беру.

Шағым мықты болуы үшін онда нақты үш нәрсе болуы керек: қате, дәлел және талап.

Қорытынды

Көлік жүргізу құқығынан айыру туралы қаулымен келіспесеңіз, 10 тәулік ішінде шағым беру қажет. Шағымда қаулының неге заңсыз немесе негізсіз екенін нақты көрсетіп, дәлелдерді тіркеу керек.

Ең маңызды дәлелдер: әкімшілік хаттама, сот қаулысы, бейнежазба, медициналық куәландыру актісі, техникалық құралдың мәліметтері, куәгерлер түсініктемелері және хабарлама дұрыс берілмегенін растайтын құжаттар.

Егер мерзім өтіп кетсе, оны қалпына келтіру туралы өтініш беріледі. Ал қаулы күшіне енгеннен кейін көлік жүргізу жаңа жауапкершілікке алып келуі мүмкін. Сондықтан мұндай істерде жылдам әрі дәл әрекет ету керек.

FAQ

Көлік жүргізу құқығынан айыруға шағым беруге бола ма?

Иә, қаулымен келіспесеңіз, белгіленген мерзімде шағым беруге болады.

Шағым беру мерзімі қанша?

Әдетте қаулы көшірмесі тапсырылған күннен бастап 10 тәулік.

Мерзім өтіп кетсе не істеймін?

Мерзімді қалпына келтіру туралы өтініш беруге болады, бірақ дәлелді себептерді құжатпен растау керек.

Шағымды қайда беремін?

Әдетте жоғары тұрған сотқа, қаулы шығарған сот арқылы беріледі. Кей жағдайларда Qamqor.gov.kz немесе Сот кабинеті арқылы онлайн беруге болады.

Қандай дәлелдер керек?

Қаулы, хаттама, бейнежазба, куәгерлер түсініктемелері, медициналық куәландыру актісі, техникалық құрал мәліметтері және басқа дәлелдер қажет болуы мүмкін.

Мас күйде көлік басқару бойынша айыруды даулауға бола ма?

Иә, бірақ бұл істерде дәлел өте маңызды. Медициналық куәландыру тәртібі, алкотестер, бейнежазба және хаттама мұқият тексеріледі.

Қаулы күшіне енбей тұрып көлік жүргізуге бола ма?

Бұл нақты жағдайға байланысты. Қаулының күшіне енген-енбегенін және жүргізуші куәлігінің мәртебесін тексеру керек.

Жұмысқа көлік қажет болса, права қайтарыла ма?

Бұл автоматты негіз емес, бірақ шағымда жеңілдететін мән-жай ретінде көрсетуге болады.