Қарыз бойынша сот шешімі шыққаннан кейін не істеу керек?

Қарызды сот арқылы өндіріп алу туралы шешім шықса, көп адам «енді ақша бірден түседі» деп ойлайды. Бірақ іс жүзінде сот шешімі — қарызды қайтарудың соңғы емес, келесі маңызды кезеңі ғана.

Сот шешімі шыққаннан кейін оны дұрыс орындауға жолдау керек. Егер борышкер өз еркімен төлемесе, қарыз жеке сот орындаушы арқылы мәжбүрлі түрде өндіріледі.

Қарапайым тілмен айтқанда: сотта жеңу — бірінші раунд. Ақшаны нақты алу — екінші раунд.

Сот шешімі шыққаннан кейін бірінші не істеу керек?

Ең алдымен сот шешімінің заңды күшіне енгенін тексеру керек. Егер тараптар апелляциялық шағым бермесе, сот шешімі белгіленген мерзім өткеннен кейін заңды күшіне енеді.

Сот шешімі заңды күшіне енгеннен кейін талапкер келесі әрекеттерді жасайды:

• сот шешімінің заңды күшіне енгенін тексереді;
• атқару парағын алуға өтініш береді;
• атқару парағын жеке сот орындаушыға жолдайды;
• атқарушылық іс жүргізудің қозғалғанын бақылайды;
• борышкердің мүлкі мен шоттарына шара қолдануды сұрайды;
• сот орындаушының әрекетін бақылап отырады.

Егер осы кезеңде дұрыс әрекет жасалмаса, сотта жеңген шешім қағаз күйінде қалып қоюы мүмкін.

Сот шешімі қашан заңды күшіне енеді?

Әдетте бірінші сатыдағы сот шешімі апелляциялық шағым беру мерзімі өткеннен кейін заңды күшіне енеді. Егер қарсы тарап апелляциялық шағым берсе, шешім апелляциялық сот қарағаннан кейін күшіне енуі мүмкін.

Сондықтан сот шешімі шыққаннан кейін бірден:

• Судебный кабинеттен істің мәртебесін қарау;
• апелляциялық шағым түскен-түспегенін тексеру;
• сот шешімінің заңды күшіне енген күнін анықтау;

қажет.

Егер шешім заңды күшіне енбесе, көп жағдайда атқару парағын алу мүмкін болмайды.

Атқару парағы деген не?

Атқару парағы — сот шешімін мәжбүрлі түрде орындатуға мүмкіндік беретін ресми құжат. Осы құжат негізінде жеке сот орындаушы борышкерден қарызды өндіру бойынша шара қолданады.

Атқару парағында әдетте:

• соттың атауы;
• істің нөмірі;
• талапкердің деректері;
• борышкердің деректері;
• өндірілетін сома;
• сот шешімінің мәліметтері;
• орындауға жататын талаптар;

көрсетіледі.

Сот шешімі бар, бірақ атқару парағы болмаса, қарызды мәжбүрлі түрде өндіру қиын болады.

Атқару парағын қалай алуға болады?

Атқару парағын алу үшін сотқа өтініш беру керек. Оны Судебный кабинет арқылы электронды түрде жолдауға болады.

Өтініште:

• сот шешімі заңды күшіне енгенін;
• атқару парағын беруді сұрайтыныңызды;
• атқару парағын электронды түрде жолдауды немесе беруді;
• қажет болса, оны жеке сот орындаушыға жолдау мүмкіндігін;

көрсетуге болады.

Кейбір жағдайда атқару парағын қағаз түрінде алуға болады, ал кейде ол электронды түрде рәсімделеді.

Атқару парағын алғаннан кейін не істеу керек?

Атқару парағын алған соң оны жеке сот орындаушыға жолдау керек.

Жеке сот орындаушыға жүгінген кезде мыналарды ұсынған дұрыс:

• атқару парағы;
• сот шешімі;
• жеке куәлік көшірмесі;
• банк реквизиттері;
• борышкер туралы мәліметтер;
• борышкердің мекенжайы;
• телефон нөмірі;
• жұмыс орны туралы ақпарат;
• банк шоттары туралы мәлімет;
• мүлкі туралы мәлімет;
• көлігі немесе жылжымайтын мүлкі туралы деректер.

Борышкер туралы ақпарат көп болған сайын, қарызды өндіріп алу мүмкіндігі жоғары болады.

Жеке сот орындаушы не істей алады?

Жеке сот орындаушы атқарушылық іс жүргізу қозғағаннан кейін борышкерге қатысты мәжбүрлі шаралар қолдана алады.

Мысалы:

• банк шоттарына тыйым салу;
• ақша қаражатын өндіріп алу;
• жалақыдан ұстап қалу;
• жылжымайтын мүлікке шектеу қою;
• автокөлікке тыйым салу;
• мүлікті анықтау және бағалау;
• мүлікті саудаға шығару;
• борышкерді борышкерлер тізіліміне енгізу;
• елден шығуына уақытша шектеу қою мәселесін қарау;
• мемлекеттік органдарға сұрау салу.

Яғни сот орындаушы тек хат жазып отырмай, нақты іздеу және өндіру әрекеттерін жасауы керек.

Борышкер өз еркімен төлесе не істеу керек?

Егер сот шешімінен кейін борышкер қарызды өз еркімен төлеуге дайын болса, төлемді нақты рәсімдеу керек.

Мұндай жағдайда:

• төлемді банк арқылы алу;
• төлем мақсатында «сот шешімі бойынша қарызды өтеу» деп көрсету;
• толық төленсе, қолхат немесе растау беру;
• сот орындаушыға төлем туралы хабарлау;
• атқарушылық іс жүргізуді аяқтау мәселесін көтеру;

қажет.

Ақша қолма-қол берілсе, міндетті түрде қолхат жазу керек. Әйтпесе кейін «төледім» немесе «алған жоқ» деген дау қайта шығуы мүмкін.

Борышкер төлемесе не істеу керек?

Егер борышкер сот шешімінен кейін де төлемесе, жеке сот орындаушыдан нақты мәжбүрлі шаралар қолдануды талап ету керек.

Атап айтқанда:

• барлық банктерге сұрау салу;
• банк шоттарына арест қою;
• жалақысы бар-жоғын тексеру;
• зейнетақы аударымдары арқылы жұмыс орнын анықтау;
• көлік пен жылжымайтын мүлікті тексеру;
• мүлікке тыйым салу;
• борышкердің елден шығуына шектеу қою;
• борышкерлер тізіліміне енгізу;
• мүлікті бағалау және сату мәселесін қарау.

Сот орындаушының әрекетін бақылаусыз қалдыруға болмайды. Кейде іс қозғалады да, ары қарай қозғалыссыз жатып қалады. Бұл жерде талапкер белсенді болуы керек.

Сот орындаушы әрекет етпесе не істеу керек?

Егер жеке сот орындаушы ұзақ уақыт әрекет жасамаса, талапкер оның әрекетсіздігіне шағым бере алады.

Шағымды:

• жеке сот орындаушының өзіне;
• өңірлік жеке сот орындаушылар палатасына;
• Әділет департаментіне;
• прокуратураға;
• сотқа;

беруге болады.

Шағымда нақты қандай әрекет жасалмағанын көрсету керек:

• банк шоттары тексерілмеді;
• мүлік ізделмеді;
• борышкердің жұмыс орны анықталмады;
• арест қойылмады;
• өтініштерге жауап берілмеді;
• өндіріп алу шаралары қабылданбады.

«Сот орындаушы жұмыс істемей жатыр» деп жалпы жазу аз. Нақты фактілермен көрсету керек.

Борышкердің мүлкі болмаса не болады?

Егер борышкерде ресми табыс, банк шотында ақша немесе тіркелген мүлік болмаса, қарызды өндіру қиындауы мүмкін. Бірақ бұл қарыз жойылды деген сөз емес.

Атқарушылық іс жүргізу барысында сот орындаушы борышкердің мүліктік жағдайын тексеріп отыра алады. Кейін борышкердің табысы, көлігі, жылжымайтын мүлкі немесе банк шотында ақша пайда болса, қарызды өндіру мүмкіндігі сақталады.

Сондықтан мұндай жағдайда істі толық бақылауда ұстау маңызды.

Борышкер жалақы алса, қарыз қалай өндіріледі?

Егер борышкер ресми жұмыс істесе, сот орындаушы оның жалақысынан ұстап қалу туралы қаулы шығара алады.

Бұл жағдайда жұмыс беруші борышкердің жалақысынан белгілі бір мөлшерде ақша ұстап, оны өндіріп алушыға аударып отырады.

Жалақыдан ұстап қалу — қарызды өндірудің ең тиімді жолдарының бірі. Сондықтан борышкердің жұмыс орнын анықтау өте маңызды.

Борышкердің банк шоттары бұғаттала ма?

Иә, сот орындаушы борышкердің банк шоттарына тыйым сала алады. Егер шотта ақша болса, ол қарызды өтеуге бағытталуы мүмкін.

Бірақ заң бойынша кейбір әлеуметтік төлемдерге, алиментке, жәрдемақыларға және ерекше қорғалатын төлемдерге шектеу қоюға болмайтын жағдайлар бар.

Сондықтан шоттарға арест қойылған кезде төлемнің түрі де ескеріледі.

Борышкердің көлігі немесе үйі болса не істеу керек?

Егер борышкердің көлігі, жері, пәтері немесе басқа мүлкі болса, сот орындаушы сол мүлікке тыйым салып, кейін оны бағалау және сату мәселесін қарай алады.

Бұл үшін өндіріп алушы сот орындаушыға өтініш беріп:

• мүлікті анықтауды;
• тіркеу органдарына сұрау салуды;
• мүлікке тыйым салуды;
• бағалау жүргізуді;
• қажет болса, саудаға шығаруды;

сұрай алады.

Егер мүлік бар болса, оны бақылауда ұстау керек. Себебі борышкер мүлікті басқа адамның атына өткізіп жіберуге тырысуы мүмкін.

Сот шешімі бойынша пайыз немесе айыпақы өсе бере ме?

Егер сот шешімінде нақты сома көрсетілсе, орындау сол сома бойынша жүргізіледі. Бірақ кейбір жағдайларда қосымша индексация, орындау мерзіміне байланысты шығындар немесе жаңа талап қою мәселелері туындауы мүмкін.

Егер борышкер сот шешімін ұзақ уақыт орындамаса, заңгермен кеңесіп, қосымша құқықтық тетіктерді қарастырған дұрыс.

Қарызды өндіріп алу қанша уақытқа созылады?

Бұл борышкердің мүліктік жағдайына байланысты.

Егер борышкердің шотында ақша болса немесе тұрақты жалақысы болса, қарыз тезірек өндірілуі мүмкін.

Ал егер борышкерде ресми табыс пен мүлік болмаса, орындау ұзаққа созылуы мүмкін.

Сондықтан өндіріп алушы сот орындаушыдан үнемі ақпарат сұрап, істі бақылауда ұстауы керек.

Қарыз толық өндірілсе не істеу керек?

Қарыз толық төленгеннен кейін:

• төлемдердің толық түскенін тексеру;
• сот орындаушыдан атқарушылық іс жүргізуді аяқтау туралы қаулы алу;
• аресттер мен шектеулердің алынғанын тексеру;
• қажет болса, банктерден және тіркеу органдарынан шектеулердің алынуын сұрау;

қажет.

Егер қарыз төленсе де, арест алынбаса, борышкердің шоттары немесе мүлкі әлі де бұғаттаулы тұруы мүмкін. Сондықтан істі соңына дейін жабу керек.

Сот шешімінен кейін жиі жасалатын қателіктер

Қарыз өндіріп алушылар жиі мына қателіктерді жасайды:

• сот шешімінен кейін еш әрекет жасамайды;
• атқару парағын алмайды;
• сот орындаушыға уақытында жүгінбейді;
• борышкер туралы мәліметтерді бермейді;
• сот орындаушының жұмысын бақыламайды;
• өтініштерді жазбаша бермейді;
• ЧСИ әрекетсіздігіне шағым бермейді;
• борышкермен ауызша келісім жасап, оны құжатпен бекітпейді;
• төлемдерді қолма-қол алып, растайтын құжат жасамайды.

Бұл қателіктер қарызды нақты өндіруді қиындатады.

Қарыз бойынша сот шешімін орындауға қандай құжаттар керек?

Сот шешімін орындауға жолдау үшін әдетте мына құжаттар қажет:

• сот шешімі;
• атқару парағы;
• жеке куәлік көшірмесі;
• өндіріп алушының банк реквизиттері;
• борышкер туралы мәліметтер;
• борышкердің мекенжайы;
• борышкердің телефоны;
• жұмыс орны туралы ақпарат;
• мүлік туралы мәліметтер;
• сот орындаушыға жазылған өтініш.

Құжат толық болса, атқарушылық іс жүргізу тезірек қозғалады.

Заңгер көмегі

SOT ZEYINI заңгерлік компаниясы қарыз бойынша сот шешімін орындауға көмектеседі.

Біз келесі қызметтерді көрсетеміз:

• сот шешімін талдау;
• атқару парағын алуға өтініш дайындау;
• жеке сот орындаушыға құжат жолдау;
• борышкердің мүлкін анықтау бойынша өтініштер дайындау;
• банк шоттарына арест қоюды сұрау;
• жалақыдан ұстап қалу бойынша өтініш дайындау;
• сот орындаушының әрекетсіздігіне шағым жазу;
• Әділет департаментіне және палатаға шағым дайындау;
• атқарушылық істі бақылауға көмектесу;
• қарыз толық өндірілгенге дейін құқықтық сүйемелдеу.

Егер сізде қарыз бойынша сот шешімі бар, бірақ ақша әлі өндірілмесе, WhatsApp арқылы бізге жазыңыз. Заңгер шешімді қарап, келесі нақты қадамдарды түсіндіреді.

FAQ: Жиі қойылатын сұрақтар

Қарыз бойынша сот шешімі шыққаннан кейін не істеу керек?

Алдымен шешімнің заңды күшіне енгенін тексеру керек. Кейін атқару парағын алып, оны жеке сот орындаушыға орындауға жолдау қажет.

Сот шешімі шықса, ақша бірден қайтарыла ма?

Әрқашан емес. Егер борышкер өз еркімен төлемесе, қарыз сот орындаушы арқылы мәжбүрлі түрде өндіріледі.

Атқару парағын қайдан алуға болады?

Атқару парағын шешім шығарған соттан алу керек. Оны Судебный кабинет арқылы сұрауға болады.

Жеке сот орындаушы не істей алады?

Жеке сот орындаушы банк шоттарына тыйым сала алады, жалақыдан ұстап қала алады, мүлікке шектеу қоя алады және борышкердің мүлкін сатуға дейін шара қабылдай алады.

Борышкерде мүлік болмаса, қарыз не болады?

Қарыз жойылмайды. Егер кейін борышкерде табыс немесе мүлік пайда болса, қарызды өндіру мүмкіндігі сақталады.

Сот орындаушы әрекет етпесе не істеу керек?

Оның әрекетсіздігіне жеке сот орындаушылар палатасына, Әділет департаментіне, прокуратураға немесе сотқа шағым беруге болады.

Борышкердің жалақысынан ақша ұстауға бола ма?

Иә, егер борышкер ресми жұмыс істесе, сот орындаушы жалақыдан ұстап қалу туралы қаулы шығара алады.

Қарыз толық төленсе не істеу керек?

Сот орындаушыдан атқарушылық іс жүргізуді аяқтау туралы қаулы алып, барлық аресттер мен шектеулердің алынғанын тексеру керек.

Қорытынды

Қарыз бойынша сот шешімі шыққаннан кейін ең маңызды қадам — оны орындауға дұрыс жолдау. Сот шешімі өздігінен ақшаға айналмайды. Ол үшін атқару парағын алып, жеке сот орындаушы арқылы мәжбүрлі өндіріп алу шараларын жүргізу керек.

Егер сот орындаушы белсенді жұмыс істесе және өндіріп алушы істі бақылауда ұстаса, қарызды нақты өндіріп алу мүмкіндігі жоғары болады.

Сотта жеңу жақсы. Бірақ ақшаны нақты алу — нағыз нәтиже.