Алимент мөлшерін азайтуға бола ма?

Алимент мөлшерін азайтуға бола ма? Иә, Қазақстан заңнамасы бойынша алимент мөлшерін азайтуға болады. Бірақ бұл өздігінен немесе алимент төлеушінің жай ғана қалауы бойынша жасалмайды. Алимент мөлшерін азайту үшін сотқа талап қою қажет және сотқа нақты дәлелдер ұсынылуы тиіс.

Алимент — баланың құқығы. Сондықтан сот әрқашан бірінші кезекте баланың мүддесін қорғайды. Төлеушінің табысы азайғаны немесе жаңа отбасы құрғаны автоматты түрде алиментті азайтуға негіз бола бермейді. Бірақ егер адамның материалдық немесе отбасылық жағдайы шын мәнінде өзгерсе, сот алимент мөлшерін қайта қарауы мүмкін.

Алимент қандай жағдайда азайтылуы мүмкін?

Алимент мөлшерін азайту туралы талап сотта жеке тәртіппен қаралады. Әдетте сот мына жағдайларды ескеруі мүмкін:

• алимент төлеушінің табысы айтарлықтай азайса;
• төлеушінің басқа балалары дүниеге келсе;
• төлеушінің асырауында еңбекке жарамсыз ата-анасы немесе басқа адамдар болса;
• төлеушінің денсаулығы нашарлап, еңбекке қабілеті төмендесе;
• тұрақты емделуге, дәрі-дәрмекке көп шығын қажет болса;
• алимент мөлшері төлеушінің өмір сүруіне тым ауыр салмақ түсірсе;
• бұрын белгіленген алимент мөлшері қазіргі жағдайға сәйкес келмесе.

Бірақ сот тек сөзге сенбейді. Әрбір мән-жай құжатпен дәлелденуі керек.

Алиментті азайту үшін қайда жүгіну керек?

Алимент мөлшерін азайту үшін алимент төлеуші сотқа талап арыз береді. Талап арызда бұрынғы сот шешімі немесе сот бұйрығы бойынша белгіленген алимент мөлшерін азайту сұралады.

Талап арызда міндетті түрде:

1. бұрын алимент қандай шешіммен өндірілгені;
2. қазіргі алимент мөлшері;
3. не себепті оны азайту қажет екені;
4. төлеушінің қазіргі материалдық және отбасылық жағдайы;
5. қандай мөлшерге дейін азайтуды сұрайтыны көрсетілуі керек.

Мысалы, егер бұрын екі балаға табыстың 1/3 бөлігі өндіріліп келсе, ал кейін төлеушінің басқа некеден баласы дүниеге келсе немесе денсаулығы нашарласа, ол соттан алимент мөлшерін қайта қарауды сұрай алады.

Алиментті азайту үшін қандай құжаттар керек?

Сотқа ұсынылатын құжаттар жағдайға байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Көбіне мына құжаттар қажет болады:

• жеке куәлік көшірмесі;
• бұрынғы сот шешімі немесе сот бұйрығы;
• атқарушылық іс жүргізу құжаттары;
• табыс туралы анықтама;
• жұмыссыздық немесе табыстың азайғанын растайтын құжаттар;
• жаңа туған балалардың туу туралы куәліктері;
• неке туралы куәлік;
• денсаулық жағдайын растайтын медициналық құжаттар;
• несие, жалдау ақысы, емделу шығындары туралы құжаттар;
• асырауындағы адамдарды растайтын дәлелдер.

Құжат неғұрлым нақты болса, сотқа жағдайды дәлелдеу соғұрлым жеңіл болады.

Жаңа бала туған жағдайда алимент автоматты түрде азая ма?

Жоқ, автоматты түрде азаймайды. Егер алимент төлеушінің басқа баласы дүниеге келсе, бұл сот үшін ескерілетін мән-жай болуы мүмкін. Бірақ алимент мөлшерін өзгерту үшін бәрібір сотқа жүгіну қажет.

Көп адам “жаңа балам туды, енді алимент өзі азаяды” деп ойлайды. Бірақ сот шешімі өзгермейінше, бұрынғы алимент мөлшері күшінде қала береді. Сондықтан уақыт созбай, сотқа талап арыз беру керек.

Жұмыссыз қалса, алимент азая ма?

Жұмыссыз қалу да алиментті автоматты түрде тоқтатпайды немесе азайтпайды. Егер адам ресми түрде жұмыссыз болса, сот оның нақты жағдайын, табыс табу мүмкіндігін, мүлкін және басқа мән-жайларды қарайды.

Егер жұмыссыздық уақытша болса немесе адам әдейі табысын жасырса, сот алиментті азайтудан бас тартуы мүмкін. Ал егер табыс шынымен төмендеп, бұл құжаттармен расталса, алимент мөлшерін өзгерту мүмкіндігі бар.

Алиментті нақты сомадан үлеске немесе үлестен нақты сомаға өзгертуге бола ма?

Иә, кей жағдайларда алимент өндіру тәсілін де өзгертуге болады. Мысалы, алимент бұрын нақты сомада белгіленсе, оны табыс үлесімен өндіруді сұрауға болады. Немесе керісінше, төлеушінің табысы тұрақсыз болса, алиментті нақты ақша сомасында белгілеу мәселесі қойылуы мүмкін.

Бұл да сот арқылы шешіледі. Сот баланың бұрынғы өмір сүру деңгейін, ата-аналардың табысын, шығындарын және басқа да маңызды жағдайларды ескереді.

Сот алиментті азайтудан бас тартуы мүмкін бе?

Иә, бас тартуы мүмкін. Егер талап қоюшы алиментті азайтуға нақты дәлел ұсынбаса, сот талапты қанағаттандырмауы ықтимал.

Мысалы, сот мына жағдайларда бас тартуы мүмкін:

• табыстың азайғаны дәлелденбесе;
• төлеуші табысын әдейі жасырып отырса;
• жаңа міндеттемелер баланың құқығын шектеуге бағытталған деп бағаланса;
• алимент онсыз да төмен мөлшерде төленіп жүрсе;
• баланың қажеттіліктері жоғары болса;
• талап тек алимент төлеуден жалтару мақсатында берілсе.

Сондықтан талап арызды құр эмоциямен емес, нақты дәлелмен дайындау керек.

Алимент мөлшерін азайту туралы сотқа қалай дұрыс жазу керек?

Талап арызда жағдай нақты әрі түсінікті жазылуы тиіс. “Ақшам жетпей жатыр” деген жалпы сөз жеткіліксіз. Сотқа нақты себеп, дәлел және сұралатын мөлшер көрсетілуі керек.

Мысалы:

“Бұрын сот шешімімен менің табысымнан екі балаға 1/3 мөлшерінде алимент өндірілген. Қазіргі уақытта менің отбасылық жағдайым өзгерді, асырауымда тағы бір кәмелетке толмаған балам бар. Сонымен қатар табысым төмендеді, бұл анықтамалармен расталады. Осыған байланысты алимент мөлшерін қайта қарап, оны азайтуды сұраймын.”

Осындай нақты құрылым сотқа талаптың мәнін дұрыс түсінуге көмектеседі.

Қорытынды

Алимент мөлшерін азайтуға болады, бірақ тек сот арқылы және нақты дәлелдер болған жағдайда. Сот баланың мүддесін бірінші орынға қояды, сондықтан алиментті азайту туралы талап жан-жақты негізделуі керек.

Егер сіз алимент мөлшерін азайтқыңыз келсе немесе бұрынғы сот шешімін өзгерту қажет болса, заңгерден кеңес алған дұрыс. Дұрыс дайындалған талап арыз сотта нәтиже алу мүмкіндігін арттырады.

FAQ: Алимент мөлшерін азайту туралы жиі қойылатын сұрақтар

Алимент мөлшерін азайтуға бола ма?

Иә, болады. Бірақ алимент мөлшерін азайту үшін сотқа талап арыз беріп, материалдық немесе отбасылық жағдайдың өзгергенін дәлелдеу қажет.

Алимент өздігінен азая ма?

Жоқ. Жаңа бала туса да, жұмыссыз қалса да немесе табыс азайса да, алимент өздігінен азаймайды. Бұрынғы сот шешімі өзгермейінше, алимент сол мөлшерде төленеді.

Жаңа отбасым және жаңа балам болса, алимент азая ма?

Бұл сотта ескерілетін жағдай болуы мүмкін. Бірақ алимент автоматты түрде азаймайды. Жаңа баланың туу туралы куәлігі және басқа дәлелдер сотқа ұсынылуы керек.

Жұмыссыз қалсам, алимент төлемей қоюға бола ма?

Жоқ. Жұмыссыз қалу алимент төлемеуге негіз болмайды. Бірақ табыс шынымен азайса және бұл құжатпен расталса, сот алимент мөлшерін қайта қарауы мүмкін.

Алиментті азайту үшін қандай құжаттар керек?

Бұрынғы сот шешімі, табыс туралы анықтама, балалардың туу туралы куәліктері, медициналық құжаттар, асырауындағы адамдар туралы дәлелдер және басқа да қаржылық жағдайды растайтын құжаттар қажет болуы мүмкін.

Сот алиментті қаншаға дейін азайтады?

Бұл әр іс бойынша жеке шешіледі. Сот төлеушінің жағдайын ғана емес, баланың қажеттілігін де ескереді. Сондықтан нақты мөлшерді алдын ала айту қиын.

Алиментті азайту туралы талапты кім береді?

Әдетте мұндай талапты алимент төлеуші береді. Бірақ алимент алушы да алимент мөлшерін өзгерту туралы сотқа жүгінуі мүмкін, мысалы алиментті көбейту үшін.

Алиментті азайту үшін заңгер керек пе?

Міндетті емес, бірақ заңгердің көмегі пайдалы. Себебі талап арыз дұрыс жазылып, дәлелдер толық ұсынылмаса, сот талапты қанағаттандырмауы мүмкін.

Бұрынғы сот бұйрығын өзгертуге бола ма?

Иә, алимент бұрын сот бұйрығымен өндірілген болса да, жағдай өзгерсе, алимент мөлшерін өзгерту туралы сотқа талап қоюға болады.

Алиментті азайту қанша уақыт қаралады?

Қарау мерзімі соттың жүктемесіне, тараптардың келуіне және құжаттардың толықтығына байланысты. Егер құжаттар дұрыс дайындалса, процесс жылдамырақ жүреді.