Қарыз бір жылдан асып тұрса, банкроттыққа негіз бола ма?

Қазақстанда қарыз бір жылдан асып тұрса, банкроттыққа негіз бола ма? Соттан тыс банкроттық, сот арқылы банкроттық және төлем қабілеттілігін қалпына келтіру шарттары туралы түсіндіреміз.қарыз бір жылдан асса банкроттық, жеке тұлға банкроттығы, соттан тыс банкроттық, сот арқылы банкроттық, қарызды төлемеу 12 ай, банкроттыққа өтініш беру, Қазақстанда банкроттық

Қысқаша жауап

Иә, қарыз бойынша төлем жасалмағанына 12 айдан асса, бұл Қазақстанда жеке тұлғаның банкроттық рәсіміне жүгіну үшін маңызды негіздердің бірі болуы мүмкін. Бірақ тек қарыздың бір жылдан асып тұруы жеткіліксіз. Заң бойынша борышкердің қарыз сомасы, мүлкінің бар-жоғы, соңғы 12 айда төлем жасаған-жасамағаны, банкпен немесе МФО-мен реттеу рәсімінен өткені және соңғы 7 жылда банкроттық қолданылмағаны тексеріледі.

Яғни формула қарапайым: “1 жыл төлемедім = автоматты банкротпын” емес. Мұнда “автоматты режим” жоқ, бәрі заңдағы шарттарға байланысты.

Қарыз 12 айдан асса қандай рәсім қолданылады?

Қазақстанда жеке тұлға үшін банкроттықтың негізгі үш бағыты бар:

1. Соттан тыс банкроттық
   Бұл рәсім банк, микроқаржы ұйымы немесе коллекторлық агенттік алдындағы қарыздарға қатысты қолданылады. Әдетте борышкердің мүлкі болмауы, қарыз сомасы 1600 АЕК-тен аспауы және соңғы 12 айда төлем жасалмауы қажет.
2. Сот арқылы банкроттық
   Егер қарыз сомасы ірі болса немесе жағдай сот арқылы қарауды қажет етсе, азамат сотқа жүгінеді. Бұл рәсімде қаржы басқарушысы тағайындалып, борышкердің мүлкі, табысы, міндеттемелері толық тексеріледі.
3. Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру
   Егер борышкердің тұрақты табысы болса және қарызды толық кешіру емес, бөліп төлеу немесе қайта құрылымдау мүмкіндігі болса, сот төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімін қолдануы мүмкін.

Соттан тыс банкроттыққа қандай шарттар керек?

Соттан тыс банкроттыққа жүгіну үшін әдетте мына шарттар ескеріледі:

• қарыз банк, МФО немесе коллекторлық агенттік алдында болуы керек;
• жалпы берешек 1600 АЕК-тен аспауы қажет;
• соңғы 12 ай ішінде қарыз бойынша төлем жасалмаған болуы керек;
• борышкердің атына тіркелген мүлік болмауы тиіс;
• банкпен немесе МФО-мен қарызды реттеу рәсімі жүргізілген болуы керек;
• соңғы 7 жыл ішінде банкроттық рәсімі қолданылмаған болуы қажет.

2026 жылы 1600 АЕК мөлшері 6 920 000 теңгеге тең. Сондықтан қарыз осы сомадан аспаса және басқа шарттар да орындалса, соттан тыс банкроттыққа өтініш беру мүмкіндігі қаралады.

Қарыз бір жылдан асса, бірақ төлем жасалған болса ше?

Бұл жерде өте маңызды нюанс бар. Егер адам соңғы 12 ай ішінде қарыз бойынша белгілі бір төлем жасаған болса, банкроттыққа өтініш беру кезінде мәселе туындауы мүмкін. Себебі заңда “қатарынан 12 ай ішінде міндеттемелерді өтеудің болмауы” деген шарт бар.

Мысалы, адам 11 ай төлемей, 12-айда аз ғана ақша төлесе, кей жағдайда бұл 12 айлық мерзімді “үзуі” мүмкін. Сондықтан өтініш бермес бұрын төлем тарихын, банк үзіндісін, коллекторлық талаптарды және қарыздың нақты мерзімін тексеру қажет.

Қарыз 5 жылдан асып тұрса не болады?

Егер қарыз 5 жылдан астам уақыт бойы өтелмеген болса, заңда жеңілдетілген ерекшеліктер қарастырылған. Мұндай жағдайда соттан тыс банкроттыққа жүгіну мүмкіндігі кеңірек болуы мүмкін. Яғни кейбір талаптар, соның ішінде мүлік пен қарыз сомасына қатысты шектеулер өзгеше қаралуы ықтимал.

Бірақ бұл да автоматты түрде банкрот деп тану деген сөз емес. Мемлекеттік орган бәрібір ақпараттық жүйелер арқылы борышкердің мүлкін, қарыздарын, төлем тарихын және басқа деректерін тексереді.

Банкроттыққа өтініш қайда беріледі?

Соттан тыс банкроттық бойынша өтініш eGov.kz порталы, e-Salyq Azamat мобильді қосымшасы немесе ХҚКО арқылы берілуі мүмкін.

Ал сот арқылы банкроттық немесе төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімі бойынша арыз сотқа беріледі. Мұнда құжаттар дұрыс дайындалмаса, сот арызды кері қайтаруы немесе қозғалыссыз қалдыруы мүмкін.

Қандай құжаттар қажет болуы мүмкін?

Әдетте мына құжаттар мен мәліметтер қажет болуы мүмкін:

• жеке куәлік деректері;
• кредит шарттары;
• банк немесе МФО алдындағы берешек туралы анықтама;
• төлем тарихы;
• соңғы 12 айда төлем болмағанын дәлелдейтін мәліметтер;
• банкпен реттеу рәсімінен өткенін растайтын құжаттар;
• мүліктің бар-жоғы туралы мәліметтер;
• табыс туралы ақпарат;
• отбасы жағдайы туралы мәліметтер;
• сот актілері немесе атқарушылық іс материалдары болса, олардың көшірмелері.

Банкрот болудың салдары қандай?

Банкроттық — қарыздан құтылудың бір жолы, бірақ оның салдары бар. Банкрот деп танылған адамға бірнеше жыл бойы жаңа несие алуға шектеу қойылуы мүмкін. Сонымен қатар белгілі бір мерзім ішінде оның қаржылық жағдайы бақылауда болады. Сондықтан банкроттыққа өтініш бермес бұрын барлық құқықтық және қаржылық салдарын түсініп алған дұрыс.

Қорытынды

Қарыз бір жылдан асып тұрса, бұл банкроттыққа жүгіну үшін маңызды негіз болуы мүмкін. Бірақ банкроттыққа өтініш беру үшін қарыздың 12 айдан асуы ғана жеткіліксіз. Қарыз сомасы, төлем тарихы, мүліктің бар-жоғы, банкпен реттеу рәсімі және соңғы 7 жылдағы банкроттық тарихы міндетті түрде тексеріледі.

Егер қарыз 12 айдан асып, төлем жасау мүмкіндігі болмаса, ең дұрыс қадам — алдымен қарыздың түрін, сомасын және рәсім түрін анықтап алу. Себебі бір адамға соттан тыс банкроттық тиімді болса, екінші адамға сот арқылы банкроттық немесе төлем қабілеттілігін қалпына келтіру тиімді болуы мүмкін.

FAQ

Қарыз 1 жылдан асса, бірден банкрот бола аламын ба?

Жоқ. 12 ай төлем болмауы — негізгі шарттардың бірі ғана. Қарыз сомасы, мүлік, төлем тарихы және басқа талаптар да тексеріледі.

Соттан тыс банкроттыққа қандай қарыздар кіреді?

Әдетте банк, микроқаржы ұйымы және коллекторлық агенттік алдындағы қарыздар кіреді.

Қарызым 6 920 000 теңгеден асса не істеймін?

Мұндай жағдайда сот арқылы банкроттық немесе төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімі қаралуы мүмкін.

Соңғы 12 айда аз ғана төлем жасасам, банкроттыққа кедергі бола ма?

Иә, кедергі болуы мүмкін. Себебі заң бойынша қатарынан 12 ай ішінде өтеу болмауы талап етіледі.

Мүлкім болса, соттан тыс банкроттыққа бере аламын ба?

Көп жағдайда соттан тыс банкроттық үшін борышкердің мүлкі болмауы керек. Егер мүлік болса, сот арқылы рәсім қаралуы мүмкін.

Банкроттықтан кейін несие алуға бола ма?

Банкрот деп танылғаннан кейін бірнеше жыл бойы несие алуға шектеулер қойылады. Сондықтан бұл қадамды асығыс қабылдауға болмайды.