Ажырасу туралы сот шешімін қалай алуға болады?

Ажырасу туралы сот шешімін қалай алуға болады?

Ажырасу туралы сот шешімін алу үшін алдымен соттың некені бұзу туралы шешімі шығарылуы керек. Шешім шыққаннан кейін оны “Сот кабинеті” арқылы электронды түрде көруге, жүктеп алуға немесе қажет болған жағдайда сот кеңсесінен қағаз түрінде алуға болады.

Бірақ маңызды нәрсе бар: сот шешімі шыққан күні бірден толық заңды күшіне енбеуі мүмкін. Әдетте алдымен сот шешімі түпкілікті нысанда дайындалады, содан кейін апелляциялық шағым беру мерзімі өтеді. Егер ешкім шағым бермесе, шешім заңды күшіне енеді.

Яғни ажырасу туралы сот шешімін алу — бір ғана “қағаз алу” емес. Мұнда үш кезең бар: шешім шығару, шешімді алу, шешімнің заңды күшіне енуін күту.

Сот шешімі қашан шығады?

Сот некені бұзу туралы істі қарап болғаннан кейін шешім шығарады. Кейде сот отырысында шешімнің тек қарар бөлігі жарияланады, ал толық мәтіні кейін дайындалады.

Толық шешімде әдетте мыналар көрсетіледі:

• соттың атауы;
• тараптардың деректері;
• некенің қашан және қайда тіркелгені;
• балалар туралы мәліметтер;
• тараптардың уәждері;
• соттың құқықтық қорытындысы;
• некені бұзу туралы шешім;
• сот шығындары;
• шағымдану тәртібі.

Егер талап арызда алимент, баланың тұрғылықты жері немесе мүлікті бөлу туралы талаптар болса, сот шешімінде осы мәселелер де көрсетілуі мүмкін.

Сот шешімін қайдан алуға болады?

Ажырасу туралы сот шешімін бірнеше жолмен алуға болады:

1. “Сот кабинеті” арқылы электронды түрде;
2. Сот кеңсесіне барып қағаз түрінде;
3. Өкіл немесе адвокат арқылы;
4. Пошта арқылы, егер сот осылай жіберсе;
5. Электрондық хабарлама немесе сот жүйесіндегі жеке кабинет арқылы.

Егер талап арыз “Сот кабинеті” арқылы берілсе, шешімді де сол жүйеден көру ыңғайлы. Бұл уақытты үнемдейді және сотқа қайта-қайта баруды азайтады.

“Сот кабинеті” арқылы сот шешімін қалай көруге болады?

Егер сізде ЭЦҚ болса, “Сот кабинеті” арқылы азаматтық іс бойынша сот актісін көруге болады.

Жалпы тәртібі:

1. “Сот кабинеті” жүйесіне кіру.
2. ЭЦҚ немесе қолжетімді авторизация әдісі арқылы кіру.
3. “Менің істерім” немесе азаматтық істер бөліміне өту.
4. Ажырасу ісін табу.
5. Сот актілері бөлімінен шешімді ашу.
6. Қажет болса, PDF форматында жүктеп алу.
7. Шешімге ЭЦҚ қойылғанын және заңды күшіне енген-енбегенін тексеру.

Егер шешім жүйеде көрінбесе, сот кеңсесіне немесе істі қараған сотқа хабарласуға болады.

Сот шешімінің қағаз көшірмесін алуға бола ма?

Иә, болады. Егер сізге сот шешімінің қағаз көшірмесі қажет болса, істі қараған соттың кеңсесіне жүгінуге болады.

Қағаз көшірме мына жағдайларда қажет болуы мүмкін:

• шетелдік органға ұсыну үшін;
• нотариусқа көрсету үшін;
• банкке немесе мемлекеттік органға тапсыру үшін;
• құжаттарды ауыстыру үшін;
• бұрынғы жұбаймен дау туған жағдайда;
• электронды нұсқа жеткіліксіз болған кезде.

Қағаз көшірмені алу үшін жеке куәлік қажет болады. Егер өкіл алатын болса, сенімхат немесе адвокат ордері керек болуы мүмкін.

Сот шешімі қашан заңды күшіне енеді?

Сот шешімі әдетте апелляциялық шағым беру мерзімі өткеннен кейін заңды күшіне енеді. Жалпы тәртіп бойынша апелляциялық шағым сот шешімі түпкілікті нысанда шығарылған күннен бастап бір ай ішінде берілуі мүмкін.

Егер осы мерзім ішінде ешкім шағым бермесе, шешім заңды күшіне енеді.

Егер апелляциялық шағым берілсе, шешім апелляциялық саты істі қарап болғаннан кейін заңды күшіне енуі мүмкін.

Сондықтан сот шешімін алған кезде оның “заңды күшіне енгені” туралы белгісі бар-жоғын тексеру маңызды.

Неге заңды күшіне енген шешім керек?

Заңды күшіне енген сот шешімі — бұл орындауға және ресми түрде қолдануға болатын сот актісі.

Ажырасу туралы шешім заңды күшіне енгеннен кейін:

• неке бұзылған болып есептеледі;
• мемлекеттік ақпараттық жүйелерге мәлімет беріледі;
• қажет болса, құжаттарды ауыстыруға болады;
• тегі өзгерген жағдайда жеке куәлікті ауыстыруға негіз болады;
• алимент немесе басқа талаптар бойынша орындау мәселесін көтеруге болады;
• мүлік немесе балалар бойынша шешімнің тиісті бөлігін орындау қажет болады.

Шешім шықты деген сөз бітті деген сөз емес. Кейде шешім бар, бірақ заңды күшіне әлі енбеген болуы мүмкін. Бұл жерде “финалдық версия” маңызды.

Ажырасқаннан кейін АХАТ-қа бару керек пе?

Сот арқылы ажырасқаннан кейін некені бұзу туралы мәліметтер әдетте автоматты түрде мемлекеттік ақпараттық жүйеге жіберіледі. Неке жазбасына некенің бұзылғаны туралы белгі қойылады.

Сондықтан көп жағдайда соттан кейін арнайы АХАТ-қа барып “ажырасу куәлігін” алу міндетті емес.

Бірақ кей жағдайда адамға қағаз түріндегі құжат, анықтама немесе акт жазбасындағы өзгерісті тексеру қажет болуы мүмкін. Мысалы:

• шетелге құжат тапсыру үшін;
• жаңа некеге тұру кезінде;
• тегін ауыстыру үшін;
• бұрынғы неке мәртебесін растау үшін;
• мемлекеттік орган талап етсе.

Мұндай жағдайда тіркеуші органға, ХҚКО-ға немесе eGov қызметіне жүгіну қажет болуы мүмкін.

Ажырасу туралы куәлік беріле ме?

Қазақстанда сот арқылы некені бұзу кезінде ақпараттық жүйелер арқылы тіркеу автоматтандырылған. Бірақ қажет болған жағдайда некені бұзуды мемлекеттік тіркеу туралы құжат немесе анықтама алу мәселесін қарастыруға болады.

Егер адамға нақты қағаз құжат керек болса, онда тіркеуші органға немесе eGov арқылы тиісті қызметке жүгінген дұрыс.

Маңыздысы: сот шешімі мен АХАТ акт жазбасындағы белгі — екі бөлек нәрсе. Сот некені бұзады, ал тіркеуші орган акт жазбасына тиісті белгі енгізеді.

Егер сот шешімі “Сот кабинетінде” көрінбесе не істеу керек?

Егер шешім “Сот кабинетінде” көрінбесе, бірнеше себеп болуы мүмкін:

• шешімнің толық мәтіні әлі дайын емес;
• сот актісі жүйеге әлі жүктелмеген;
• іс басқа кабинетте немесе өкілдің кабинетінде тұр;
• авторизация дұрыс жасалмаған;
• техникалық ақау бар;
• іс нөмірі дұрыс ізделмеген;
• сіз іске қатысушы ретінде жүйеде дұрыс байланыстырылмағансыз.

Мұндай жағдайда:

1. Іс нөмірін тексеріңіз.
2. Сот кеңсесіне хабарласыңыз.
3. Судьяның көмекшісі немесе кеңсе арқылы шешімнің дайын болғанын сұраңыз.
4. Қағаз көшірмесін алу туралы өтініш беріңіз.
5. Қажет болса, заңгер арқылы сұрау жолдаңыз.

Сот шешімінің заңды күшіне енгенін қалай білуге болады?

Сот шешімінің заңды күшіне енгенін бірнеше жолмен білуге болады:

• шешімнің өзінен немесе оған қойылған белгіден;
• “Сот кабинеті” арқылы;
• сот кеңсесіне хабарласу арқылы;
• істі қараған сотқа жазбаша өтініш беру арқылы;
• заңгер немесе өкіл арқылы;
• сот актісінің мәртебесін тексеру арқылы.

Егер шешімге апелляциялық шағым берілсе, ол бірден заңды күшіне енбеуі мүмкін. Сондықтан асықпай, нақты мәртебесін тексеру керек.

Апелляция берілсе не болады?

Егер бұрынғы жұбай сот шешімімен келіспесе, ол апелляциялық шағым беруі мүмкін. Мұндай жағдайда шешімнің заңды күшіне енуі кейінге қалады.

Апелляциялық саты:

• бірінші саты шешімін өзгеріссіз қалдыруы мүмкін;
• шешімді өзгертуі мүмкін;
• шешімнің күшін жоюы мүмкін;
• істі қайта қарауға жіберуі мүмкін;
• жаңа шешім қабылдауы мүмкін.

Егер апелляция болса, ажырасу процесі ұзарады. Сондықтан сот шешімін алғаннан кейін апелляция түскен-түспегенін бақылаған дұрыс.

Сот шешімін алу үшін қандай құжаттар қажет?

Сот шешімінің көшірмесін алу үшін әдетте мыналар қажет болуы мүмкін:

• жеке куәлік;
• іс нөмірі;
• талап қоюшы немесе жауапкер екеніңізді растайтын мәлімет;
• соттың атауы;
• шешім шыққан күн;
• өкіл болса, сенімхат немесе адвокат ордері;
• жазбаша өтініш, егер сот кеңсесі талап етсе.

Егер электронды түрде алсаңыз, ЭЦҚ немесе “Сот кабинетіне” кіру мүмкіндігі қажет болуы мүмкін.

Өкіл арқылы сот шешімін алуға бола ма?

Иә, болады. Егер сіз сотқа өзіңіз бара алмасаңыз, адвокат немесе сенімхат бойынша өкіл сот шешімінің көшірмесін ала алады.

Өкілге қажет болуы мүмкін:

• сенімхат;
• адвокат ордері;
• жеке куәлік;
• іс туралы мәлімет;
• сотқа өтініш.

Егер сіз басқа қалада немесе шетелде болсаңыз, бұл өте ыңғайлы жол.

Шетелде жүрген адам сот шешімін қалай алады?

Егер адам шетелде жүрсе, сот шешімін алу үшін:

• “Сот кабинеті” арқылы электронды нұсқасын жүктей алады;
• Қазақстандағы өкіліне сенімхат бере алады;
• сотқа электронды өтініш жолдай алады;
• қажет болса, қағаз көшірмені өкілі арқылы ала алады;
• шетелдік органға ұсыну үшін апостиль немесе заңдастыру қажет болуы мүмкін.

Егер шешімді шетелде қолдану керек болса, алдын ала сол елдің талабын тексерген дұрыс. Кей мемлекеттер сот шешіміне апостиль, нотариалды аударма немесе заңдастыру сұрауы мүмкін.

Тегін өзгерткен жағдайда не істеу керек?

Егер некені бұзу кезінде жұбайлардың бірі тегін бұрынғы тегіне ауыстырса немесе некеге дейінгі тегін қайтарғысы келсе, сот шешімі және акт жазбасындағы мәліметтер жеке құжаттарды ауыстыруға негіз болуы мүмкін.

Тегі өзгерген жағдайда:

• жеке куәлікті ауыстыру;
• паспортты ауыстыру;
• банктік деректерді жаңарту;
• еңбек шарттары мен жұмыс құжаттарын жаңарту;
• мүлік құжаттарындағы деректерді сәйкестендіру;
• балалар құжаттарындағы мәліметтерді тексеру қажет болуы мүмкін.

Тегін өзгерту мәселесінде мерзімдерді өткізіп алмау маңызды.

Сот шешімін жоғалтып алса не істеу керек?

Егер ажырасу туралы сот шешімінің көшірмесін жоғалтып алсаңыз, оны қайта алуға болады.

Ол үшін:

• істі қараған сотқа жүгіну;
• іс нөмірін немесе тараптардың деректерін көрсету;
• жеке куәлік ұсыну;
• қажет болса, жазбаша өтініш беру;
• “Сот кабинеті” арқылы электронды нұсқасын тексеру керек.

Сот шешімі жоғалды деген сөз — құқық жоғалды деген сөз емес. Құжатты қайта алуға болады.

Сот шешімі шыққаннан кейін не істеу керек?

Ажырасу туралы сот шешімі шыққаннан кейін мына әрекеттерді жасаған дұрыс:

1. Шешімнің толық мәтіні дайын болғанын тексеру.
2. Шешімді “Сот кабинеті” арқылы жүктеп алу.
3. Апелляция мерзімін бақылау.
4. Шешімнің заңды күшіне енгенін тексеру.
5. Қажет болса, қағаз көшірмесін алу.
6. Егер алимент болса, орындау мәселесін қарау.
7. Егер мүлік бөлінсе, тіркеу және орындау әрекеттерін жасау.
8. Тегі өзгерсе, жеке құжаттарды ауыстыру.
9. АХАТ акт жазбасындағы белгіні тексеру.
10. Қажет болса, заңгерден кеңес алу.

Егер сот шешімі дұрыс емес болса не істеу керек?

Егер сот шешімінде қате болса немесе сіз шешіммен келіспесеңіз, апелляциялық шағым беру мәселесін қарастыру керек.

Қателер әртүрлі болуы мүмкін:

• аты-жөні қате жазылған;
• ЖСН дұрыс емес;
• неке тіркелген күн қате;
• балалар туралы мәлімет қате;
• сот талапты толық қарамаған;
• алимент немесе мүлік бойынша шешім дұрыс емес;
• сот заңды дұрыс қолданбаған.

Егер техникалық қате болса, сотқа қателерді түзету туралы өтініш беруге болады. Егер шешімнің мазмұнымен келіспесеңіз, апелляция қажет болуы мүмкін.

Атқару парағы керек пе?

Тек некені бұзу туралы шешім үшін атқару парағы әдетте қажет емес. Себебі неке сот шешімі арқылы бұзылады және мәліметтер ақпараттық жүйелерге жіберіледі.

Бірақ егер шешімде алимент, ақша өндіру, мүлікті беру немесе басқа орындауды талап ететін бөлік болса, онда атқару парағы қажет болуы мүмкін.

Мысалы:

• алимент өндіру;
• мүлікті беру;
• ақша өндіріп алу;
• шығындарды өтеу;
• белгілі бір әрекет жасау міндеті.

Мұндай жағдайда соттан атқару парағын шығарып, жеке сот орындаушысына немесе тиісті органға жолдау қажет болуы мүмкін.

Жиі кездесетін қателіктер

Ажырасу туралы сот шешімін алу кезінде жиі кездесетін қателіктер:

• шешім шыққан күні бірден заңды күшіне енді деп ойлау;
• апелляция мерзімін ескермеу;
• “Сот кабинетін” тексермеу;
• қағаз көшірме керек болғанда алдын ала сұрамау;
• АХАТ акт жазбасын тексермеу;
• тегін өзгерткеннен кейін жеке куәлікті уақытында ауыстырмау;
• алимент бойынша атқару парағын алмау;
• мүлік бойынша тіркеу әрекеттерін жасамау;
• сот шешіміндегі техникалық қатені уақытында түзетпеу.

Сот шешімін алу — “PDF жүктедім, болды” деген ғана емес. Кейде ең маңызды жұмыс шешім шыққаннан кейін басталады.

Заңгердің көмегі керек пе?

Егер ажырасу тек некені бұзумен шектелсе, сот шешімін өзіңіз де ала аласыз. Бірақ егер іс бойынша алимент, балалар, мүлік, апелляция, шетелдік құжаттар немесе атқару мәселесі болса, заңгердің көмегі қажет болуы мүмкін.

Заңгер көмектеседі:

• сот шешімін алуға;
• заңды күшіне енгенін тексеруге;
• апелляция мерзімін бақылауға;
• атқару парағын алуға;
• алиментті орындауға жіберуге;
• мүлік бойынша тіркеу әрекеттерін жасауға;
• қателерді түзетуге;
• шетелге ұсыну үшін құжаттарды дайындауға.

SOT ZEYINI заңгерлерінің көмегі

SOT ZEYINI заңгерлері ажырасу туралы сот шешімін алу және оны әрі қарай дұрыс қолдану бойынша көмектеседі.

Біз көмектесеміз, егер:

• сот шешімін ала алмай жүрсеңіз;
• “Сот кабинетінде” шешім көрінбесе;
• шешімнің заңды күшіне енгенін тексеру керек болса;
• апелляция түскен-түспегенін білу қажет болса;
• алимент бойынша атқару парағын алу керек болса;
• мүлік бойынша шешімді орындау қажет болса;
• сот шешімінде қате болса;
• шешімді шетелге ұсыну керек болса;
• тегі өзгергеннен кейін құжаттарды ауыстыру қажет болса.

Ажырасу туралы сот шешімін алу бойынша көмек керек пе? WhatsApp-қа жазыңыз — заңгер шешімді қайдан алу, қашан заңды күшіне енетінін және одан кейін не істеу керегін түсіндіреді.

FAQ: ажырасу туралы сот шешімін алу бойынша жиі қойылатын сұрақтар

Ажырасу туралы сот шешімін қайдан аламын?

Сот шешімін “Сот кабинеті” арқылы электронды түрде көруге немесе істі қараған соттың кеңсесінен қағаз түрінде алуға болады.

Сот шешімі шыққан күні заңды күшіне ене ме?

Әдетте бірден емес. Шешім апелляциялық шағым беру мерзімі өткеннен кейін заңды күшіне енеді, егер шағым берілмесе.

Апелляция мерзімі қанша?

Жалпы тәртіп бойынша апелляциялық шағым сот шешімі түпкілікті нысанда шығарылған күннен бастап бір ай ішінде берілуі мүмкін.

“Сот кабинетінде” шешім көрінбесе не істеу керек?

Іс нөмірін тексеріп, сот кеңсесіне хабарласу керек. Шешім әлі жүктелмеген немесе толық мәтіні дайын болмауы мүмкін.

Қағаз түріндегі сот шешімін алуға бола ма?

Иә, істі қараған соттың кеңсесіне жүгініп, қағаз көшірмесін алуға болады.

Өкіл арқылы шешім алуға бола ма?

Иә. Сенімхат немесе адвокат ордері болса, өкіл сот шешімінің көшірмесін ала алады.

АХАТ-қа бару міндетті ме?

Сот арқылы ажырасқаннан кейін мәліметтер әдетте ақпараттық жүйелерге автоматты түрде жіберіледі. Бірақ қажет болған жағдайда АХАТ акт жазбасын тексеруге немесе тиісті құжат алуға болады.

Ажырасу туралы куәлік керек пе?

Көп жағдайда сот шешімі және акт жазбасындағы белгі жеткілікті болуы мүмкін. Бірақ кейбір органдар немесе шетелдік мекемелер арнайы құжат сұрауы мүмкін.

Шешім заңды күшіне енгенін қалай білемін?

Оны “Сот кабинеті” арқылы, сот кеңсесінен немесе шешімдегі белгі арқылы тексеруге болады.

Егер бұрынғы жұбай апелляция берсе не болады?

Іс апелляциялық сатыда қаралады. Мұндай жағдайда шешімнің заңды күшіне енуі кейінге қалуы мүмкін.

Сот шешімін жоғалтып алсам, қайта ала аламын ба?

Иә, істі қараған сотқа жүгініп немесе “Сот кабинеті” арқылы қайта алуға болады.

Атқару парағы керек пе?

Тек некені бұзу үшін әдетте қажет емес. Бірақ алимент, ақша өндіру немесе мүлік беру сияқты талаптар болса, атқару парағы қажет болуы мүмкін.

Сот шешімінде қате болса не істеу керек?

Егер техникалық қате болса, сотқа түзету туралы өтініш беруге болады. Егер шешімнің мазмұнымен келіспесеңіз, апелляция беру қажет болуы мүмкін.

Шетелде жүрсем, сот шешімін қалай аламын?

“Сот кабинеті” арқылы электронды нұсқасын жүктей аласыз немесе Қазақстандағы өкіл арқылы қағаз көшірмесін алуға болады.

Шешімді шетелде қолдану үшін не керек?

Кей елдер апостиль, заңдастыру немесе нотариалды аударма талап етуі мүмкін. Құжатты қай елге ұсынатыныңызға қарай талапты алдын ала тексеру керек.

Сот шешімі шыққаннан кейін тегімді ауыстыру керек пе?

Егер ажырасу кезінде тегіңізді өзгертсеңіз, жеке куәлік пен басқа құжаттарды жаңарту қажет болуы мүмкін.

Заңгер керек пе?

Егер тек шешімді жүктеп алу керек болса, өзіңіз де жасай аласыз. Бірақ апелляция, алимент, мүлік, шетелге құжат тапсыру немесе атқару мәселесі болса, заңгер көмегі пайдалы болады.