Полиция арызды қабылдамаса не істеу керек?

Meta title: Полиция арызды қабылдамаса не істеу керек?
Meta description: Полиция арызды қабылдамаса, арызды қалай тіркету керек, талон-хабарлама қалай алынады, прокуратураға және тергеу сотына қалай шағым жазылады?
URL slug: politsiya-aryzdy-qabyldamasa-ne-isteu-kerek
Кілт сөздер: полиция арыз қабылдамаса, арызды тіркеу, ЕРДР, талон хабарлама, полицияға шағым, прокуратураға шағым, тергеу сотына шағым, қылмыстық арыз

Полиция арызды қабылдамаса, бұл заңды ма?

Егер адам қылмыс туралы арызбен полицияға жүгінсе, полиция арызды қабылдауға және тіркеуге міндетті. Полиция қызметкері “бұл азаматтық дау”, “біз қарамаймыз”, “басқа бөлімге барыңыз”, “кейін келіңіз” деп ауызша шығарып жібермеуі керек.

Егер арызда қылмыстық құқық бұзушылық белгілері болса, ол тіркеліп, тексерілуі тиіс. Ал егер полиция арызды қабылдаудан немесе тіркеуден бас тартса, азамат прокуратураға, полиция басшылығына немесе тергеу сотына шағымдана алады.

Қысқасы: арызды қабылдамау — “жай ғана отказ” емес, ол адамның құқық қорғау органдарына жүгіну құқығын шектеуі мүмкін.

Қандай жағдайда полиция арызды қабылдауға міндетті?

Полиция қылмыстық құқық бұзушылық туралы арызды қабылдауға міндетті, егер арызда мыналар туралы мәлімет болса:

• алаяқтық;
• ұрлық;
• қорқыту;
• дене жарақатын салу;
• бопсалау;
• мүлікті бүлдіру;
• интернет арқылы алдау;
• ақша алып қайтармау, егер алдау белгілері болса;
• құжаттарды қолдан жасау;
• бөтен мүлікті иемдену;
• басқа да қылмыстық құқық бұзушылық белгілері.

Полиция арызды қабылдағаннан кейін оны тіркеп, арыз берушіге тіркеу туралы құжат немесе талон-хабарлама беруі керек.

Талон-хабарлама деген не?

Талон-хабарлама — полицияға берілген арыздың тіркелгенін растайтын құжат. Онда арыздың тіркеу нөмірі көрсетіледі. Осы нөмір арқылы арыздың қаралу барысын тексеруге болады.

Егер полиция арызды қабылдап, бірақ талон бермесе, бұл да проблема. Себебі талон болмаса, арыздың шынымен тіркелгенін дәлелдеу қиын болуы мүмкін.

Сондықтан полицияға арыз берген кезде міндетті түрде:

• арыздың қабылданғанын растайтын талон;
• кіріс нөмірі;
• қабылдаған қызметкердің аты-жөні;
• арыздың көшірмесіне белгі;

алуға тырысу керек.

Арызды қалай дұрыс беру керек?

Полицияға арызды бірнеше жолмен беруге болады:

1. Полиция бөліміне барып, жазбаша тапсыру
2. Кезекші бөлімге арыз беру
3. eOtinish арқылы жолдау
4. eGov немесе Qamqor сервисі арқылы тексеру
5. Прокуратура арқылы жолдау
6. Пошта арқылы тапсырыс хатпен жіберу

Ең дұрысы — арызды жазбаша түрде дайындап, екі дана етіп беру. Бір данасын полицияға тапсырып, екінші данасына қабылдағаны туралы белгі қойғызу керек.

Полиция ауызша қабылдамай қойса не істеу керек?

Егер полиция қызметкері арызды қабылдамай қойса, келесі әрекеттерді жасау керек:

1. Қабылдаудан бас тартқан қызметкердің аты-жөнін сұрау
2. Арызды жазбаша түрде тапсыруды талап ету
3. Арыздың көшірмесіне қабылдау белгісін қоюды сұрау
4. Талон-хабарлама беруді талап ету
5. Басшысына кіруді сұрау
6. Бас тартуды жазбаша түрде беруді талап ету
7. Прокуратураға шағым жазу
8. Қажет болса, тергеу сотына шағым беру

Ең бастысы — ауызша даумен уақыт жоғалтпау. Барлығын жазбаша түрде бекіту керек. Заңда “маған сол жерде айтты” деген дәлел әлсіз, ал қағаз — сөйлейтін дәлел.

Прокуратураға шағым қалай жазылады?

Егер полиция арызды қабылдамаса немесе тіркемесе, прокуратураға шағым жазуға болады.

Шағымда мыналар көрсетіледі:

• қай полиция бөліміне жүгіндіңіз;
• қай күні бардыңыз;
• қандай арыз бермек болдыңыз;
• кім қабылдамады;
• қандай себеп айтты;
• арыз тіркелмегені;
• талон-хабарлама берілмегені;
• арызды қабылдап, тіркеуді міндеттеуді сұрайсыз.

Прокуратураға шағымды eOtinish арқылы да жіберуге болады. Шағымға арыздың көшірмесін, дәлелдерді, скриншоттарды, аудио/видео материалдарды және басқа құжаттарды қоса тіркеу керек.

Тергеу сотына шағым беруге бола ма?

Иә. Егер полиция арызды қабылдамаса, тіркемесе немесе әрекетсіздік танытса, тергеу сотына шағым беруге болады.

Тергеу сотына шағымда:

• полиция әрекетсіздігін заңсыз деп тану;
• арызды қабылдауды міндеттеу;
• арызды тіркеуді міндеттеу;
• арыз бойынша процессуалдық шешім қабылдауды міндеттеу;

сұралуы мүмкін.

Мұндай шағым әсіресе полиция бірнеше рет арыз қабылдамай, “бұл азаматтық мәселе” деп ауызша шығарып жіберген жағдайда тиімді.

Егер полиция “бұл азаматтық дау” десе не істеу керек?

Кейде полиция қарыз, келісімшарт, ақша беру, Kaspi аударымы, тауар жеткізбеу сияқты істер бойынша “бұл азаматтық дау” деп арызды қабылдамауы мүмкін.

Бірақ бәрі жағдайға байланысты. Егер жай ғана шарт орындалмаса, бұл шынымен азаматтық дау болуы мүмкін. Ал егер бастапқыдан алдау, жалған уәде, бөтен адамның ақшасын иемдену, жалған құжат, басқа адамдарды да алдау белгілері болса, қылмыстық құқық бұзушылық белгілері болуы мүмкін.

Сондықтан арызда тек “ақшамды қайтармай жатыр” деп жазбай, нақты қылмыстық белгілерді көрсету керек:

• адам бастапқыдан ақшаны қайтаруды ойламаған;
• жалған мәлімет берген;
• бірнеше адамнан ақша алған;
• жалған чек немесе құжат көрсеткен;
• байланысқа шықпай кеткен;
• ақшаны басқа мақсатқа жұмсаған;
• өзін басқа адам ретінде таныстырған;
• қызмет көрсетуге мүмкіндігі болмаған.

Арызда не жазу керек?

Полицияға арызда мына мәліметтер болуы керек:

• арыз берушінің аты-жөні;
• ЖСН;
• мекенжай;
• телефон;
• оқиға болған күн;
• оқиға болған орын;
• күдікті адамның деректері;
• болған жағдайдың толық сипаттамасы;
• келтірілген залал;
• дәлелдер;
• куәлар;
• қылмыстық құқық бұзушылық белгілері;
• арызды тіркеу туралы өтініш;
• талон-хабарлама беру туралы өтініш.

Арыз соңында:

“Осы арызымды қабылдап, тіркеуді, талон-хабарлама беруді және заңда көзделген тәртіппен процессуалдық шешім қабылдауды сұраймын.”

деп жазған дұрыс.

Қандай дәлелдер қосу керек?

Арызға мүмкіндігінше барлық дәлелді қосу керек:

• WhatsApp хаттары;
• аудио жазбалар;
• видео;
• Kaspi чек;
• банк аударымы;
• келісімшарт;
• қолхат;
• куәгерлердің түсініктемесі;
• скриншоттар;
• жарнама;
• Instagram немесе OLX парақшасы;
• жеке куәлік көшірмесі;
• фото;
• басқа құжаттар.

Дәлел көп болған сайын, арызды тіркету және тексеру мүмкіндігі жоғары болады.

Полиция арызды қабылдаса, бірақ жауап бермесе не істеу керек?

Егер арыз қабылданып, талон берілсе, бірақ полиция ешқандай әрекет жасамаса, келесі қадамдар бар:

• арыздың статусын тексеру;
• тергеушіге жазбаша өтініш беру;
• полиция басшылығына шағым жазу;
• прокуратураға әрекетсіздік туралы шағым беру;
• тергеу сотына шағымдану.

Шағымда “арыз тіркелді, бірақ нақты тергеу әрекеттері жүргізілмеді” деп көрсету керек.

Жиі кездесетін қателіктер

Азаматтар полицияға арыз бергенде мына қателіктерді жиі жібереді:

1. Арызды ауызша ғана айтады
2. Талон-хабарлама алмай кетеді
3. Арыздың көшірмесін сақтамайды
4. Дәлелдерді қоспайды
5. Қылмыстық белгілерді нақты жазбайды
6. “Ақшамды қайтарсын” деп қана жазады
7. Қабылдамаған қызметкердің деректерін жазып алмайды
8. Прокуратураға шағым бермейді
9. Тергеу сотына жүгінбейді
10. Барлығын WhatsApp арқылы ғана шешкісі келеді

Бұл қателіктер арыздың қаралуын қиындатуы мүмкін.

Полицияға шағымдану үлгісі

Прокуратураға / Полиция департаментінің бастығына

Мен, _____________, “” ________ 20 жылы __________________ полиция бөліміне қылмыстық құқық бұзушылық туралы арыз беру үшін жүгіндім.

Алайда полиция қызметкерлері арызымды қабылдаудан және тіркеуден бас тартты. Талон-хабарлама берілген жоқ. Бас тарту себебі ретінде __________________ деп түсіндірілді.

Менің арызымда қылмыстық құқық бұзушылық белгілері бар, атап айтқанда: __________________.

Осыған байланысты Сізден:

1. Полиция қызметкерлерінің арызды қабылдамау әрекетіне құқықтық баға беруді;
2. Арызымды қабылдап, тіркеуді қамтамасыз етуді;
3. Талон-хабарлама беруді;
4. Заңда көзделген тәртіппен процессуалдық шешім қабылдауды;
5. Қабылданған шаралар туралы жазбаша жауап беруді сұраймын.

Қосымша:

1. Арыз көшірмесі
2. Дәлелдер
3. Скриншоттар
4. Өзге құжаттар

Күні: __________
Қолы: __________

Қорытынды

Егер полиция арызды қабылдамаса, қол қусырып отыруға болмайды. Арызды жазбаша түрде тапсырып, талон-хабарлама талап ету керек. Егер қабылдамаса, прокуратураға, полиция басшылығына және қажет болса тергеу сотына шағымдану қажет.

Ең бастысы — барлық әрекетті жазбаша бекіту. Арыз, дәлел, талон, шағым — бәрі құжатпен расталуы керек. Сол кезде полицияның әрекетсіздігіне құқықтық баға бергізу мүмкіндігі жоғары болады.

Жиі қойылатын сұрақтар

Полиция арызды қабылдаудан бас тарта ала ма?

Қылмыстық құқық бұзушылық туралы арыз болса, полиция оны қабылдап, тіркеуге міндетті.

Талон-хабарлама бермесе не істеу керек?

Талон-хабарлама беруді жазбаша талап ету керек. Берілмесе, прокуратураға немесе полиция басшылығына шағымдануға болады.

Арызды eOtinish арқылы беруге бола ма?

Иә, арызды eOtinish арқылы жолдауға болады. Бірақ қылмыстық құқық бұзушылық туралы арыздың тіркелгенін кейін тексеру қажет.

Полиция “бұл азаматтық дау” десе не істеу керек?

Арызда алдау, жалған мәлімет, ақшаны иемдену, бірнеше адамды алдау сияқты қылмыстық белгілерді нақты көрсету керек.

Прокуратураға шағым беру міндетті ме?

Міндетті емес, бірақ полиция арызды қабылдамаса немесе тіркемесе, прокуратураға шағым беру тиімді тәсілдердің бірі.

Тергеу сотына шағым беруге бола ма?

Иә, полицияның әрекетсіздігіне немесе арызды қабылдамауына тергеу сотына шағым беруге болады.

WhatsApp хаттары дәлел бола ма?

Иә, WhatsApp хаттары дәлел ретінде ұсынылуы мүмкін. Бірақ оларды скриншот, экспорт немесе нотариалдық бекіту арқылы дұрыс рәсімдеген жөн.

Заңгер көмегі керек пе?

Егер полиция арызды бірнеше рет қабылдамаса немесе іс күрделі болса, заңгердің көмегі арызды дұрыс жазуға және шағым жолдауға көмектеседі.