Алимент төлемеген адамға қандай шара қолданылады?

Алимент төлемеген адамға қандай шара қолданылады? Қазақстанда алимент төлеуден жалтарған адамға бірнеше құқықтық шара қолданылуы мүмкін. Алимент — баланың заңды құқығы, сондықтан оны төлемеу жай ғана “отбасылық мәселе” емес, заңмен реттелетін міндеттемені орындамау болып саналады.

Егер ата-ана алимент төлемесе, берешек жиналады, сот орындаушысы мәжбүрлі орындау шараларын қолданады, ал кей жағдайларда борышкер әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін.

Алимент төлемеу деген не?

Алимент төлемеу — сот шешімі, сот бұйрығы немесе нотариаттық келісім бойынша белгіленген алиментті уақытында және толық төлемеу.

Бұл жағдайлар алимент төлемеу болып есептелуі мүмкін:

• алиментті мүлдем төлемеу;
• алиментті толық төлемеу;
• бірнеше ай бойы төлем жасамау;
• табысын жасыру;
• жұмыс орнын жасырын ауыстыру;
• сот орындаушысына ақпарат бермеу;
• мүлкін басқа адамдардың атына рәсімдеу;
• ресми түрде жұмыссыз болып көрініп, нақты табыс табу.

Алимент баланың тамағы, киімі, емі, оқуы және күнделікті қажеттіліктері үшін төленеді. Сондықтан заң мұндай берешекке қатты қарайды.

Алимент төлемеген адамға қандай шаралар қолданылады?

Егер борышкер алимент төлемесе, сот орындаушысы атқарушылық іс жүргізу шеңберінде бірнеше шара қолдана алады.

Оларға мыналар жатады:

• алимент бойынша берешекті есептеу;
• банктік шоттарға тыйым салу;
• жалақыдан және басқа табыстан ұстап қалу;
• мүлікке тыйым салу;
• көлікке тыйым салу;
• жылжымайтын мүлікке шектеу қою;
• борышкерді борышкерлер тізіліміне енгізу;
• Қазақстан Республикасынан шығуға уақытша шектеу қою;
• борышкердің мүлкін іздеу;
• жұмыс орны мен табысын анықтау;
• әкімшілік жауапкершілікке тарту туралы мәселе көтеру;
• қасақана жалтару болса, қылмыстық жауапкершілікке тарту туралы ұсыныс жолдау.

Яғни алимент төлемей жүру “ештеңе болмайды” деген сөз емес. Берешек өскен сайын құқықтық салдары да ауырлай береді.

Алимент бойынша берешек қалай есептеледі?

Алимент бойынша берешекті сот орындаушысы есептейді. Егер алимент табыстың үлесі ретінде белгіленсе, берешек борышкердің жалақысы немесе өзге табысы негізінде есептеледі.

Егер борышкер жұмыс істемесе немесе табысын растайтын құжат бермесе, берешек Қазақстандағы орташа айлық жалақы мөлшеріне қарай есептелуі мүмкін.

Мысалы:

• 1 балаға — табыстың 1/4 бөлігі;
• 2 балаға — табыстың 1/3 бөлігі;
• 3 және одан көп балаға — табыстың 1/2 бөлігі.

Егер борышкер бірнеше ай бойы төлемесе, әр ай үшін алимент қарызы есептеліп, жалпы берешек өседі.

Банктік шоттарға тыйым салына ма?

Иә, алимент төлемеген жағдайда борышкердің банктік шоттарына шектеу қойылуы мүмкін. Бұл сот орындаушысының мәжбүрлі өндіріп алу шараларының бірі.

Шотқа тыйым салынса, борышкер ақшасын толық пайдалана алмауы мүмкін. Егер шотқа ақша түссе, ол алимент берешегін өтеуге бағытталуы мүмкін.

Бірақ кейбір әлеуметтік төлемдер мен заң бойынша өндіріп алуға болмайтын ақша түрлері бойынша ерекшеліктер болуы мүмкін. Мұндай жағдайда борышкер немесе алимент алушы сот орындаушысына тиісті құжаттармен жүгінуі керек.

Мүлікке тыйым салына ма?

Иә, алимент төлемеген адамның мүлкіне тыйым салынуы мүмкін. Егер борышкердің банктегі ақшасы жеткіліксіз болса, сот орындаушысы оның мүлкіне өндіріп алуды қолдануы мүмкін.

Мүлікке мыналар кіруі мүмкін:

• автокөлік;
• жылжымайтын мүлік;
• жер учаскесі;
• бағалы заттар;
• басқа да заң бойынша өндіріп алуға болатын мүлік.

Егер алимент қарызы ұзақ уақыт төленбесе, мүлікті сату арқылы берешекті өндіріп алу мәселесі де қаралуы мүмкін.

Қазақстаннан шығуға шектеу қойыла ма?

Иә, алимент бойынша берешек болған жағдайда борышкерге Қазақстан Республикасынан шығуға уақытша шектеу қойылуы мүмкін.

Бұл әсіресе борышкер бірнеше ай бойы алимент төлемей, сот орындаушысының талаптарын орындамаған кезде қолданылады. Мұндай шектеу борышкер қарызын өтегенге дейін немесе заңды негіздер жойылғанға дейін сақталуы мүмкін.

Сондықтан шетелге шығу алдында алимент бойынша қарыздың бар-жоғын тексеру маңызды.

Борышкер әкімшілік жауапкершілікке тартыла ма?

Иә, борышкер сот актісін немесе атқарушылық құжатты орындамаса, әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін.

Әкімшілік жауапкершілік мына жағдайларда туындауы мүмкін:

• сот орындаушысының талаптарын орындамау;
• сот шешімін орындамау;
• алимент төлеуден жалтару;
• жұмыс орны немесе табысы туралы ақпарат бермеу;
• шақыртуға келмеу;
• берешекті өтеу бойынша шара қолданбау.

Бұл кезеңде сот орындаушысы борышкерден түсініктеме алып, материалдарды тиісті органға жолдауы мүмкін.

Қылмыстық жауапкершілік қашан туындайды?

Егер борышкер алимент төлеу міндетін қасақана және ұзақ уақыт орындамаса, қылмыстық жауапкершілік мәселесі қаралуы мүмкін.

Қылмыстық жауапкершілік әдетте мына жағдайларда көтеріледі:

• алимент 3 айдан астам төленбесе;
• борышкер әдейі жұмыс істемей жүрсе;
• табысын жасырса;
• сот орындаушысының талаптарын орындамаса;
• берешек жиналып, оны өтеуге әрекет жасамаса;
• алимент төлеуден жалтару белгілері болса.

Бұл жағдайда сот орындаушысы немесе өндіріп алушы құқық қорғау органдарына жүгінуі мүмкін.

Алимент төлемеген адамды борышкерлер тізіліміне енгізе ме?

Иә, алимент бойынша қарызы бар адам борышкерлер тізіліміне енгізілуі мүмкін. Бұл оның банктік операцияларына, мүлікпен мәміле жасауына, шетелге шығуына және басқа әрекеттеріне әсер етуі ықтимал.

Борышкерлер тізілімінде болу адамға заңдық және практикалық жағынан ыңғайсыздық тудырады. Мысалы, мүлік сату, көлік рәсімдеу, несие алу немесе басқа қаржылық әрекеттер кезінде мәселе туындауы мүмкін.

Борышкер жұмыссыз болса, алимент тоқтай ма?

Жоқ, жұмыссыздық алимент төлеуден босатпайды. Егер адам ресми түрде жұмыссыз болса, алимент бойынша берешек бәрібір есептеле береді.

Егер борышкер жұмыс істемесе және табысын растайтын құжат ұсынбаса, берешек орташа айлық жалақы негізінде есептелуі мүмкін. Бұл борышкер үшін тиімсіз болуы мүмкін, себебі қарыз нақты табысынан көп болып шығуы ықтимал.

Алимент төленбесе, алимент алушы не істеуі керек?

Егер алимент төленбей жатса, алимент алушы мына әрекеттерді жасай алады:

1. сот орындаушысына жазбаша өтініш беру;
2. алимент бойынша берешекті есептеуді сұрау;
3. борышкердің шоттарына және мүлкіне тыйым салуды сұрау;
4. борышкердің жұмыс орнын, табысын, мүлкін анықтауды сұрау;
5. Қазақстаннан шығуына шектеу қоюды сұрау;
6. әкімшілік жауапкершілікке тарту туралы өтініш беру;
7. қасақана жалтару болса, қылмыстық жауапкершілікке тарту туралы арыз дайындау;
8. сот орындаушысы әрекет етпесе, Әділет департаментіне немесе сотқа шағымдану.

Ең бастысы — ауызша сұрай бермей, барлық өтінішті жазбаша түрде беру. Құжат бар жерде нәтиже бар.

Сот орындаушысы әрекет етпесе не істеу керек?

Егер сот орындаушысы алимент өндіріп алу бойынша нақты шара қолданбаса, оның әрекетсіздігіне шағым беруге болады.

Шағымды мына жерлерге беруге болады:

• жеке сот орындаушысының өңірлік палатасына;
• Әділет департаментіне;
• прокуратураға;
• сотқа.

Шағымда сот орындаушысының қандай әрекетті жасамағанын нақты көрсету керек. Мысалы: берешекті есептемеді, шотқа тыйым салмады, борышкерді іздемеді, шығуға шектеу қоймады, жауапкершілікке тарту мәселесін көтермеді.

Алимент қарызы кейін жойылып кете ме?

Жоқ, алимент бойынша қарыз өздігінен жойылып кетпейді. Егер борышкер ұзақ уақыт төлемесе, қарыз жинала береді. Кейін борышкер жұмысқа тұрса, табыс алса немесе мүлік рәсімдесе, қарыз сол табыстан немесе мүліктен өндіріліп алынуы мүмкін.

Бала кәмелетке толғаннан кейін де бұрын жиналған алимент берешегі сақталуы мүмкін. Сондықтан алимент төлемеген адам үшін “күте тұрайын, өзі ұмытылады” деген тактика қауіпті.

Қорытынды

Алимент төлемеген адамға Қазақстанда әртүрлі құқықтық шаралар қолданылады: берешек есептеледі, шоттарға және мүлікке тыйым салынады, шетелге шығуға шектеу қойылады, әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілік мәселесі қаралуы мүмкін.

Алимент — баланың құқығы. Сондықтан алимент төленбесе, уақыт жоғалтпай сот орындаушысына жазбаша өтініш беріп, мәжбүрлі өндіріп алу шараларын қолдануды талап ету қажет.

FAQ: Алимент төлемеген адамға қандай шара қолданылады?

Алимент төлемеген адамға қандай шара қолданылады?

Борышкердің шоттарына тыйым салынуы, мүлкіне шектеу қойылуы, Қазақстаннан шығуына уақытша тыйым салынуы, әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін.

Алимент төлемесе, бірден қылмыстық іс қозғала ма?

Жоқ, бірден емес. Әдетте алдымен берешек есептеледі, сот орындаушысы мәжбүрлі шаралар қолданады. Қасақана және ұзақ уақыт төлемеу белгілері болса, қылмыстық жауапкершілік мәселесі көтеріледі.

Алимент 3 ай төленбесе не болады?

3 айдан астам төлемеу жағдайында сот орындаушысы мәжбүрлі орындау шараларын күшейтіп, борышкерді жауапкершілікке тарту мәселесін көтеруі мүмкін.

Алимент төлемеген адамның шоттары бұғаттала ма?

Иә, сот орындаушысы борышкердің банктік шоттарына тыйым салуы мүмкін.

Алимент төлемеген адамның көлігіне тыйым салына ма?

Иә, егер борышкердің көлігі болса, оған тыйым салынуы мүмкін. Қарыз өтелмесе, мүлік арқылы өндіріп алу мәселесі қаралуы ықтимал.

Алимент төлемеген адам шетелге шыға ала ма?

Егер алимент бойынша берешек болса және сот орындаушысы шектеу қойса, борышкер Қазақстаннан уақытша шыға алмауы мүмкін.

Жұмыссыз адам алимент төлемесе не болады?

Жұмыссыздық алименттен босатпайды. Берешек есептеле береді және кей жағдайда орташа айлық жалақы негізінде есептелуі мүмкін.

Алимент қарызын кім есептейді?

Алимент бойынша берешекті сот орындаушысы есептейді.

Сот орындаушысы ештеңе істемесе не істеу керек?

Сот орындаушысының әрекетсіздігіне Әділет департаментіне, жеке сот орындаушылары палатасына, прокуратураға немесе сотқа шағым беруге болады.

Алимент қарызы кешіріле ме?

Әдетте алимент қарызы өздігінен жойылмайды. Ол борышкердің табысынан, шотынан немесе мүлкінен өндіріліп алынуы мүмкін.

Алимент төлемеген адамды әкімшілік жауапкершілікке тартуға бола ма?

Иә, сот актісін немесе атқарушылық құжатты орындамағаны үшін әкімшілік жауапкершілікке тарту мәселесі қаралуы мүмкін.

Алимент төлемеген адамды қылмыстық жауапкершілікке тартуға бола ма?

Иә, егер алимент төлеу міндетін қасақана және 3 айдан астам орындамау белгілері болса, қылмыстық жауапкершілік мәселесі көтерілуі мүмкін.