Баланың мүлкін сату үшін кімнің рұқсаты керек?

Егер мүлік кәмелетке толмаған баланың атына тіркелген болса немесе бала сол мүліктің үлес иесі болса, оны сату үшін жай ғана ата-ананың қалауы жеткіліксіз. Мұндай мәміле үшін әдетте ата-ананың немесе заңды өкілдің келісімімен қатар, қорғаншылық және қамқоршылық органының рұқсаты қажет.

Бұл талаптың басты мақсаты — баланың мүліктік құқықтарын қорғау. Себебі бала 18 жасқа толғанға дейін өз мүлкін толық көлемде өзі басқара алмайды. Сондықтан мемлекет баланың мүлкі ата-ананың қарызына, жеке қажеттілігіне немесе асығыс шешіміне кетіп қалмауын қадағалайды.

Қарапайым тілмен айтқанда: бала мүлігінің иесі болса, “ата-анасымын, өзім білемін” деген логика жүрмейді. Бұл жерде заң “стоп, алдымен баланың мүддесін дәлелде” дейді.

Қандай жағдайда қорғаншылық органының рұқсаты керек?

Қорғаншылық және қамқоршылық органының рұқсаты, әдетте, бала мүліктің:

• жалғыз меншік иесі болса;
• ортақ меншік иесі болса;
• пәтердегі немесе үйдегі үлес иесі болса;
• жер учаскесінің үлес иесі болса;
• мұра арқылы мүлік алған болса;
• сыйға тарту арқылы мүлік алған болса;
• жекешелендіру нәтижесінде үлес алған болса қажет.

Рұқсат көбіне мына мәмілелерге керек:

• сату;
• айырбастау;
• кепілге қою;
• жалға беру;
• баланың мүліктік құқығын азайтатын басқа да мәмілелер.

Егер мәміле нәтижесінде баланың меншік құқығы жойылса, үлесі азайса немесе оның тұрғын үй жағдайы нашарласа, қорғаншылық органы мұндай мәмілені мұқият қарайды.

Егер бала тек тіркелген болса, рұқсат керек пе?

Егер бала үйде немесе пәтерде тек тіркелген болса, бірақ сол мүліктің меншік иесі немесе үлес иесі болмаса, қорғаншылық органының рұқсаты әдетте талап етілмейді.

Мысалы, пәтер анасының атына тіркелген, ал бала сол жерде тіркеуде тұр. Бірақ баланың меншік үлесі жоқ. Мұндай жағдайда пәтерді сату үшін қорғаншылық органының рұқсаты қажет болмауы мүмкін.

Бірақ тәжірибеде нотариус, банк немесе сатып алушы қосымша құжат сұрауы мүмкін. Сондықтан мәміле алдында мүліктің құқықтық мәртебесін нақты тексеру керек: бала меншік иесі ме, үлес иесі ме, әлде тек тіркелген бе?

14 жасқа дейінгі баланың мүлкі қалай сатылады?

Егер бала 14 жасқа толмаған болса, оның атынан мәмілені ата-анасы немесе заңды өкілі жасайды.

Бұл жағдайда:

• шартқа баланың өзі қол қоймайды;
• баланың атынан ата-анасы немесе заңды өкілі қол қояды;
• шартта ата-ананың баланың заңды өкілі ретінде әрекет ететіні көрсетіледі;
• қорғаншылық органының рұқсаты қажет болады;
• мәміле баланың мүддесіне сай болуы тиіс.

Мысалы, 10 жастағы баланың пәтердегі 1/2 үлесі бар. Ата-анасы бұл пәтерді сатқысы келсе, баланың атынан ата-анасы әрекет етеді, бірақ қорғаншылық органының рұқсатын алуы керек.

14 пен 18 жас аралығындағы бала мүлікті қалай сатады?

Егер бала 14 пен 18 жас аралығында болса, ол мәмілеге өзі қатысады және шартқа өзі қол қояды. Бірақ оның мәміле жасауына ата-анасының немесе заңды өкілінің келісімі қажет.

Бұл жағдайда:

• бала шартқа өзі қол қояды;
• ата-анасы немесе заңды өкілі мәмілеге келісімін береді;
• қорғаншылық органының рұқсаты қажет болуы мүмкін;
• баланың мүддесі сақталуы тиіс.

Мысалы, 16 жастағы баланың атына жер учаскесі тіркелген. Жерді сату үшін бала шартқа өзі қол қоюы мүмкін, бірақ ата-анасының келісімі және қорғаншылық органының рұқсаты қажет болады.

Ата-ананың екеуінің де келісімі керек пе?

Көп жағдайда баланың мүлкіне қатысты мәміле жасау үшін ата-аналардың келісімі маңызды. Егер ата-ананың бірі бөлек тұрса да, ата-ана құқығынан айырылмаған болса, оның келісімі қажет болуы мүмкін.

Егер ата-ананың бірі келісім бере алмаса немесе оның келісімі қажет емес жағдай болса, оны растайтын құжаттар ұсынылады.

Мысалы:

• ата-ананың қайтыс болуы туралы куәлік;
• ата-ана құқығынан айыру туралы сот шешімі;
• ата-ана құқықтарын шектеу туралы сот шешімі;
• ата-ананы хабарсыз кетті деп тану туралы сот шешімі;
• ата-ананы әрекетке қабілетсіз деп тану туралы сот шешімі;
• ата-ананы қайтыс болды деп жариялау туралы сот шешімі;
• баланы жалғыз асырап отырғанын растайтын басқа құжаттар.

Егер екінші ата-ана жай ғана келіспей отырса, мәселе күрделене түседі. Мұндай жағдайда қорғаншылық органы немесе сот баланың мүддесіне қарай бағалайды.

Қорғаншылық органы не қарайды?

Қорғаншылық органы мәміле баланың мүддесіне сай ма, жоқ па — соны қарайды.

Ол мына мән-жайларды тексеруі мүмкін:

• бала мүлік иесі ме немесе үлес иесі ме;
• мүлік сатылғаннан кейін бала қандай жағдайға ие болады;
• баланың тұрғын үй жағдайы нашарламай ма;
• балаға басқа мүлік сатып алына ма;
• баланың үлесі сақтала ма;
• ақша баланың мүддесіне жұмсала ма;
• ата-ананың мәміле жасау себебі негізді ме;
• құжаттар дұрыс па;
• баланың пікірі ескерілді ме;
• баланың құқықтары бұзылмай ма.

Қорғаншылық органының басты сұрағы: “Бұл мәміледен бала ұтыла ма, әлде оның мүддесі сақтала ма?”

Баланың пікірі ескеріле ме?

Иә, егер бала 10 жасқа толған болса, оның пікірі ескерілуі мүмкін. Баланың мүлкіне қатысты мәміле оның өміріне, тұрғылықты жеріне немесе меншік құқығына әсер ететін болса, баланың көзқарасы маңызды болуы мүмкін.

Бірақ баланың пікірі жалғыз шешуші фактор емес. Қорғаншылық органы баланың пікірі еркін айтылды ма, оған ата-анасы қысым жасады ма, мәміле оның нақты мүддесіне сай ма — соны да қарайды.

Мысалы, бала “сатуға келісемін” деуі мүмкін. Бірақ егер сатудан кейін баланың тұрғын үй жағдайы нашарласа, қорғаншылық органы рұқсат бермеуі мүмкін.

Қандай құжаттар керек?

Баланың мүлкін сатуға рұқсат алу үшін әдетте мына құжаттар қажет болуы мүмкін:

• кәмелетке толмаған баланың мүлкіне иелік етуге өтініш;
• баланың туу туралы куәлігі;
• ата-ананың жеке куәлігі;
• екінші ата-ананың нотариалды келісімі немесе оның келісімі қажет емес екенін растайтын құжат;
• мүліктің бар екенін растайтын құжаттар;
• меншік құқығын растайтын құжаттар;
• мұрагерлік туралы куәлік, егер мүлік мұра арқылы алынған болса;
• сатып алынатын жаңа мүлік туралы құжаттар, егер баланың орнына басқа мүлік алынатын болса;
• баланың пікірі, егер бала 10 жасқа толған болса;
• мәміленің баланың мүддесіне сай екенін растайтын дәлелдер.

Құжаттар нақты жағдайға қарай өзгеруі мүмкін. Мысалы, пәтер сату, жер сату, көлік сату немесе үлесті сату әртүрлі құжаттарды талап етуі мүмкін.

Рұқсатты қалай алуға болады?

Қорғаншылық органының рұқсатын алу үшін ата-ана немесе заңды өкіл өтініш береді. Қазір мұндай қызметті eGov арқылы онлайн алуға болады.

Жалпы тәртіп:

1. Қажетті құжаттарды дайындау.
2. eGov арқылы өтініш беру немесе жергілікті қорғаншылық органына жүгіну.
3. Өтінішке ЭЦҚ арқылы қол қою.
4. Құжаттарды тіркеу.
5. Қорғаншылық органы құжаттарды қарайды.
6. Орган мәміленің баланың мүддесіне сай екенін бағалайды.
7. Рұқсат береді немесе дәлелді түрде бас тартады.

Рұқсат берілгеннен кейін ғана нотариуста немесе тиісті органда мәмілені рәсімдеуге болады.

Қорғаншылық органы қанша уақытта жауап береді?

Қорғаншылық органы құжаттарды қарап, мәміленің қажеттілігі мен баланың мүддесін бағалағаннан кейін белгіленген мерзімде келісім беруі немесе дәлелді бас тартуы мүмкін.

Тәжірибеде ата-ана құжаттарды толық әрі дұрыс дайындаса, процесс жылдамырақ өтеді. Ал құжаттар толық болмаса, екінші ата-ананың келісімі болмаса немесе баланың мүддесі күмәнді болса, рұқсат кешігуі немесе бас тарту болуы мүмкін.

Қорғаншылық органы қандай жағдайда бас тартуы мүмкін?

Қорғаншылық органы рұқсат беруден бас тартуы мүмкін, егер:

• құжаттар толық болмаса;
• құжаттарда қате немесе жалған мәлімет болса;
• мәміле баланың мүддесіне сай болмаса;
• баланың тұрғын үй жағдайы нашарласа;
• баланың меншік үлесі жоғалса;
• баланың орнына тең немесе жақсы жағдай ұсынылмаса;
• екінші ата-ананың келісімі болмаса және оны алмаудың заңды негізі көрсетілмесе;
• мәміле ата-ананың жеке пайдасы үшін жасалып жатқандай көрінсе;
• баланың пікірі ескерілмесе;
• заң талаптары сақталмаса.

Мысалы, баланың пәтердегі үлесін сатып, оған ешқандай басқа мүлік немесе өтемақы берілмесе, қорғаншылық органы мұндай мәмілеге рұқсат бермеуі мүмкін.

Баланың мүлкін сатып, ақшасын ата-ана өзіне жұмсай ала ма?

Жоқ. Баланың мүлкі баланың мүддесіне қызмет етуі керек. Егер баланың мүлкі сатылса, түскен ақша баланың мүддесіне жұмсалуы тиіс.

Мысалы:

• балаға басқа тұрғын үй сатып алу;
• баланың үлесін жаңа мүлікте сақтау;
• баланың атына ақша салу;
• баланың емделуіне немесе оқуына жұмсау;
• баланың тұрғын үй жағдайын жақсарту.

Ата-ананың жеке қарызын жабу, бизнесін дамыту, өз қажеттілігіне жұмсау баланың мүддесіне сай деп танылмауы мүмкін. Мұнда “баланың ақшасы — баланың ақшасы” деген қағида жүреді.

Баланың пәтердегі үлесін сатуға бола ма?

Иә, болады. Бірақ ол үшін қорғаншылық органының рұқсаты қажет және баланың мүддесі сақталуы керек.

Мысалы, баланың пәтердегі 1/4 үлесі бар. Ата-аналар пәтерді сатып, басқа үлкенірек пәтер алғысы келеді. Мұндай жағдайда қорғаншылық органына жаңа пәтерде баланың үлесі сақталатынын немесе баланың жағдайы жақсаратынын көрсету керек.

Егер сатудан кейін бала мүлксіз қалса немесе тұрғын үй жағдайы нашарласа, рұқсат берілмеуі мүмкін.

Баланың жер учаскесін сатуға бола ма?

Егер жер учаскесі баланың атына тіркелген болса немесе бала үлес иесі болса, оны сату үшін де қорғаншылық органының рұқсаты қажет болуы мүмкін.

Қорғаншылық органы:

• жердің кімге тиесілі екенін;
• баланың үлесін;
• сатудың себебін;
• сатудан кейін баланың қандай құқықтары сақталатынын;
• ақшаның қалай пайдаланылатынын қарайды.

Егер жерді сату баланың мүліктік жағдайын нашарлатса, орган рұқсат бермеуі мүмкін.

Баланың көлігін сатуға рұқсат керек пе?

Егер көлік кәмелетке толмаған баланың атына тіркелген болса, оны сату да баланың мүлкіне билік ету болып саналады. Мұндай жағдайда ата-ананың немесе заңды өкілдің әрекеті баланың мүддесіне сай болуы керек.

Көлікке қатысты нақты рәсім мүліктің тіркелуіне, нотариустың немесе тіркеуші органның талабына байланысты болуы мүмкін. Егер баланың мүлкін иеліктен шығару мәселесі болса, қорғаншылық органынан рұқсат алу қажеттігін алдын ала нақтылаған дұрыс.

Егер бала мұра арқылы мүлік алса

Бала мұра арқылы пәтер, үй, жер, көлік немесе басқа мүлік алуы мүмкін. Мұндай жағдайда бала меншік иесі немесе үлес иесі болады.

Егер ата-ана осы мүлікті сатқысы келсе:

• мұрагерлік құқығын растайтын құжат керек;
• баланың меншік құқығы тіркелуі мүмкін;
• ата-ананың немесе заңды өкілдің келісімі қажет;
• қорғаншылық органының рұқсаты қажет болады;
• мәміле баланың мүддесіне сай болуы тиіс.

Мұра арқылы келген мүлікті сату кезінде қорғаншылық органы өте мұқият қарайды, себебі бұл балаға тиесілі жеке мүлік.

Егер екінші ата-ана келісім бермесе не істеу керек?

Егер екінші ата-ана баланың мүлкін сатуға келісім бермесе, алдымен оның бас тарту себебін анықтау керек.

Екінші ата-ана:

• мәміле баланың мүддесіне сай емес деп санауы мүмкін;
• баланың үлесі жоғалады деп қорқуы мүмкін;
• ақша дұрыс жұмсалмайды деп күмәндануы мүмкін;
• жеке конфликт үшін келісім бермеуі мүмкін.

Егер келісім бермеу негізсіз болса, ата-ана сотқа жүгінуі мүмкін немесе қорғаншылық органына мәміленің баланың мүддесіне сай екенін дәлелдеуге тырысады.

Бірақ екінші ата-ананың келісімін жай айналып өтуге болмайды. Әсіресе ол ата-ана құқығынан айырылмаған және баланың заңды өкілі болып қалса.

Егер ата-аналар ажырасқан болса

Ата-аналардың ажырасқаны баланың мүлкін сатуға екінші ата-ананың келісімі автоматты түрде керек емес дегенді білдірмейді.

Егер әке немесе ана ата-ана құқығынан айырылмаған болса, ол баланың заңды өкілі болып қала береді. Сондықтан баланың мүлкіне қатысты маңызды мәміледе оның келісімі қажет болуы мүмкін.

Ажырасу — ата-аналық құқықты тоқтатпайды. Бұл жерде соттағы “экс” статус емес, баланың мүліктік құқығы маңызды.

Егер мүлік ипотекада немесе кепілде болса

Егер баланың үлесі бар мүлік ипотекада немесе кепілде болса, мәміле одан да күрделі болады.

Мұндай жағдайда қажет болуы мүмкін:

• банктің келісімі;
• қорғаншылық органының рұқсаты;
• ата-аналардың келісімі;
• нотариустың тексеруі;
• жаңа тұрғын үй немесе баланың үлесін сақтау туралы дәлелдер;
• мәміле баланың мүддесіне сай екенін көрсету.

Егер мәміле нәтижесінде бала тұрғын үйден айырылса немесе үлесін жоғалтса, рұқсат алу қиын болуы мүмкін.

Нотариус не тексереді?

Нотариус мәміле жасағанда:

• мүліктің меншік иесін;
• баланың үлесі бар-жоғын;
• баланың жасын;
• ата-аналардың немесе заңды өкілдердің өкілеттігін;
• қорғаншылық органының рұқсатын;
• екінші ата-ананың келісімін;
• құжаттардың дұрыстығын;
• мәміленің заң талаптарына сәйкестігін тексеруі мүмкін.

Егер бала мүлік иесі немесе үлес иесі болса, нотариус қорғаншылық органының рұқсатынсыз мәмілені рәсімдеуден бас тартуы мүмкін.

Сотқа жүгіну керек пе?

Сотқа жүгіну қажет болуы мүмкін, егер:

• қорғаншылық органы рұқсат беруден бас тартса;
• екінші ата-ана негізсіз келісім бермесе;
• ата-аналар арасында дау болса;
• мәміле баланың мүддесіне сай екені туралы дау туындаса;
• мүлікке қатысты меншік дауы болса;
• баланың үлесін сақтау тәртібі бойынша келіспеушілік болса.

Сотта басты дәлел — мәміленің баланың мүддесіне сай екені. Ата-ана “маған ақша керек” деп емес, “бұл мәміле баланың жағдайын сақтайды немесе жақсартады” деп дәлелдеуі керек.

Қандай қателіктер жібермеу керек?

Ата-аналар мына қателіктерден сақтануы керек:

• баланың үлесі бар екенін жасыру;
• қорғаншылық органының рұқсатын алмай мәміле жасауға тырысу;
• екінші ата-ананың келісімін алмау;
• баланың мүлкін ата-ананың жеке қарызы үшін сату;
• балаға тең мүлік немесе өтемақы қарастырмау;
• құжаттарды толық дайындамау;
• баланың пікірін елемеу;
• нотариусқа жалған мәлімет беру;
• мәмілені асығыс жасау;
• сатудан түскен ақшаны баланың мүддесіне жұмсамау.

Баланың мүлкіне қатысты мәміледе “тез өткізе салайық” деген тәсіл жүрмейді. Мұнда әр құжат маңызды.

Сатудан кейін не істеу керек?

Егер қорғаншылық органының рұқсатымен баланың мүлкі сатылса, ата-ана сатудан кейін де баланың мүддесін қорғауы керек.

Мысалы:

• балаға жаңа мүліктен үлес беру;
• ақшаны баланың атына сақтау;
• баланың тұрғын үй жағдайын жақсарту;
• баланың оқуына немесе емделуіне пайдалану;
• қорғаншылық органына қажет болса есеп беру;
• мәміле шарттарын сақтау.

Егер ата-ана қорғаншылық органына бір мақсат көрсетіп, кейін ақшаны басқа мақсатқа жұмсаса, бұл құқықтық мәселе тудыруы мүмкін.

Сотқа немесе қорғаншылық органына қалай жазуға болады?

Өтініште немесе талапта былай көрсетуге болады:

“Кәмелетке толмаған баланың меншік құқығында тіркелген мүлікті сату баланың мүддесіне сай келеді, себебі сатудан түскен қаражат баланың тұрғын үй жағдайын жақсартуға және жаңа мүліктен балаға тиісті үлес рәсімдеуге бағытталады.”

Немесе:

“Мәміле нәтижесінде кәмелетке толмаған баланың мүліктік құқықтары нашарламайды, баланың меншік үлесі жаңа жылжымайтын мүлікте сақталады.”

Егер емделуге ақша керек болса:

“Мүлікті сату қажеттілігі баланың емделу шығындарын өтеумен байланысты. Сатудан түскен қаражат баланың медициналық қажеттілігіне жұмсалады, бұл баланың мүддесіне сай.”

Қорытынды

Баланың мүлкін сату үшін ата-ананың немесе заңды өкілдің келісімі ғана жеткіліксіз болуы мүмкін. Егер бала мүліктің меншік иесі немесе үлес иесі болса, қорғаншылық және қамқоршылық органының рұқсаты қажет.

14 жасқа дейін баланың атынан мәмілені ата-анасы немесе заңды өкілі жасайды. 14 пен 18 жас аралығында бала шартқа өзі қатысады, бірақ ата-анасының немесе заңды өкілінің келісімі керек.

Ең бастысы — мәміле баланың мүддесіне сай болуы тиіс. Егер сатудан кейін баланың жағдайы нашарласа, үлесі жоғалса немесе ақша ата-ананың жеке қажеттілігіне жұмсалса, қорғаншылық органы рұқсат бермеуі мүмкін.

FAQ: Баланың мүлкін сату үшін кімнің рұқсаты керек?

1. Баланың мүлкін сату үшін кімнің рұқсаты керек?

Егер бала мүліктің меншік иесі немесе үлес иесі болса, ата-ананың немесе заңды өкілдің келісімімен қатар қорғаншылық және қамқоршылық органының рұқсаты қажет.

2. Егер бала пәтерде тек тіркелген болса, қорғаншылық органының рұқсаты керек пе?

Егер бала пәтердің меншік иесі немесе үлес иесі болмаса, тек тіркелген болса, қорғаншылық органының рұқсаты әдетте талап етілмейді.

3. 14 жасқа дейінгі баланың мүлкін кім сатады?

14 жасқа дейінгі баланың атынан мәмілені ата-анасы немесе заңды өкілі жасайды. Бірақ қорғаншылық органының рұқсаты қажет.

4. 14 пен 18 жас аралығындағы бала өзі қол қоя ма?

Иә, 14 пен 18 жас аралығындағы бала мәмілеге өзі қол қоюы мүмкін, бірақ ата-анасының немесе заңды өкілінің келісімі қажет.

5. Екінші ата-ананың келісімі керек пе?

Көп жағдайда керек болуы мүмкін. Егер екінші ата-ана келісім бере алмаса немесе оның келісімі қажет емес болса, оны растайтын құжат ұсынылады.

6. Ата-аналар ажырасқан болса, екінші ата-ананың келісімі керек пе?

Ажырасу ата-аналық құқықты тоқтатпайды. Егер екінші ата-ана ата-ана құқығынан айырылмаған болса, оның келісімі қажет болуы мүмкін.

7. Қорғаншылық органы не үшін рұқсат береді?

Қорғаншылық органы мәміленің баланың мүддесіне сай екенін, баланың мүліктік және тұрғын үй құқықтары бұзылмайтынын тексереді.

8. Қандай мәмілелерге рұқсат керек?

Сату, айырбастау, кепілге беру, жалға беру және баланың мүліктік құқықтарына әсер ететін басқа мәмілелерге рұқсат қажет болуы мүмкін.

9. Баланың пікірі ескеріле ме?

Иә, егер бала 10 жасқа толған болса, оның пікірі ескерілуі мүмкін.

10. Қандай құжаттар керек?

Өтініш, баланың туу туралы куәлігі, ата-ананың жеке куәлігі, екінші ата-ананың келісімі, мүлік құжаттары, мұрагерлік құжаттары, баланың пікірі және мәміленің баланың мүддесіне сай екенін растайтын құжаттар қажет болуы мүмкін.

11. Қорғаншылық органы рұқсат бермесе не істеу керек?

Бас тарту себебін қарап, құжаттарды толықтырып қайта жүгінуге немесе қажет болса сот арқылы дауласуға болады.

12. Баланың пәтердегі үлесін сатуға бола ма?

Иә, болады. Бірақ баланың үлесі немесе тұрғын үй жағдайы нашарламауы керек және қорғаншылық органының рұқсаты қажет.

13. Баланың мүлкін сатып, ақшаны ата-ана өзіне жұмсай ала ма?

Жоқ. Сатудан түскен ақша баланың мүддесіне жұмсалуы керек: жаңа мүлік, емделу, оқу немесе баланың атына сақтау сияқты мақсаттарға.

14. Нотариус қорғаншылық органының рұқсатын сұрай ма?

Егер бала мүліктің меншік иесі немесе үлес иесі болса, нотариус қорғаншылық органының рұқсатын талап етуі мүмкін.

15. Баланың көлігін сатуға да рұқсат керек пе?

Егер көлік баланың атына тіркелген болса, оны сату баланың мүлкіне билік ету болып саналады. Мұндай жағдайда қорғаншылық органының рұқсатын алу қажеттігін алдын ала нақтылау керек.

16. Мүлік мұра арқылы балаға өтсе, оны сатуға бола ма?

Иә, бірақ мұрагерлік құжаттары, ата-ананың немесе заңды өкілдің келісімі және қорғаншылық органының рұқсаты қажет болады.

17. Егер екінші ата-ана негізсіз қарсы болса не істеу керек?

Алдымен келіссөз жүргізу керек. Егер келісім болмаса, қорғаншылық органы немесе сот арқылы мәміленің баланың мүддесіне сай екенін дәлелдеуге болады.

18. Қорғаншылық органы қандай жағдайда бас тартады?

Егер мәміле баланың мүддесіне сай болмаса, құжаттар дұрыс болмаса, баланың үлесі жоғалса немесе тұрғын үй жағдайы нашарласа, бас тартуы мүмкін.

19. Рұқсатты онлайн алуға бола ма?

Иә, кәмелетке толмаған баланың мүлкіне иелік етуге байланысты анықтаманы eGov арқылы онлайн алуға болады.

20. Ең маңызды қағида қандай?

Ең маңызды қағида — баланың мүлкі баланың мүддесіне ғана пайдаланылуы керек. Мәміле баланың жағдайын нашарлатпауға тиіс.