Қарыз бойынша мемлекеттік баж қалай есептеледі?

Қарызды сот арқылы өндіріп алу үшін талап арыз берген кезде міндетті түрде мемлекеттік баж төленеді. Көп адам мемлекеттік бажды тек негізгі қарыздан есептеу керек деп ойлайды. Бірақ іс жүзінде мемлекеттік баж талап қою сомасына байланысты есептеледі.

Яғни талапкер соттан қандай соманы өндіріп беруді сұраса, мемлекеттік баж сол талап сомасына қарай анықталады.

Қарыз бойынша мемлекеттік баж деген не?

Мемлекеттік баж — сотқа талап арыз берген кезде бюджетке төленетін міндетті төлем. Егер баж дұрыс төленбесе немесе мүлде төленбесе, сот талап арызды қозғалыссыз қалдыруы мүмкін.

Сондықтан қарызды өндіріп алу туралы талап арыз бергенде мемлекеттік бажды дұрыс есептеу өте маңызды.

Қарыз өндіру бойынша мемлекеттік баж қанша?

Қарыз өндіру — мүліктік сипаттағы талап. Себебі талапкер соттан нақты ақша сомасын өндіріп беруді сұрайды.

Қазақстанда қарызды сот арқылы өндіріп алу кезінде мемлекеттік баж әдетте былай есептеледі:

• егер талапкер жеке тұлға болса — талап сомасының 1%;
• егер талапкер заңды тұлға болса — талап сомасының 3%.

Мысалы, егер жеке тұлға 1 000 000 теңге қарызды өндіргісі келсе, мемлекеттік баж:

1 000 000 × 1% = 10 000 теңге.

Егер талапкер заңды тұлға болса:

1 000 000 × 3% = 30 000 теңге.

Мемлекеттік баж тек негізгі қарыздан есептеле ме?

Жоқ. Мемлекеттік баж әдетте жалпы талап сомасынан есептеледі.

Егер талапкер соттан:

• негізгі қарызды;
• пайызды;
• тұрақсыздық айыпақыны;
• өсімпұлды;

өндіріп беруді сұраса, талап қою бағасы осы сомалардың жиынтығынан тұрады.

Мысалы:

• негізгі қарыз — 1 000 000 теңге;
• пайыз — 150 000 теңге;
• тұрақсыздық айыпақы — 50 000 теңге;
• жалпы талап сомасы — 1 200 000 теңге.

Егер талапкер жеке тұлға болса, мемлекеттік баж:

1 200 000 × 1% = 12 000 теңге.

Егер талапкер заңды тұлға болса:

1 200 000 × 3% = 36 000 теңге.

Сот бұйрығы бойынша мемлекеттік баж қалай есептеледі?

Егер қарыз даусыз болса және талап сот бұйрығын шығару тәртібімен берілсе, мемлекеттік баж әдеттегі баждың 50% мөлшерінде төленеді.

Мысалы, жеке тұлға 1 000 000 теңге қарыз бойынша сот бұйрығын алғысы келсе:

1 000 000 × 1% = 10 000 теңге.

Сот бұйрығы үшін 50%:

10 000 × 50% = 5 000 теңге.

Яғни сот бұйрығы тәртібімен жүгіну кейбір жағдайда арзанырақ әрі жылдамырақ болуы мүмкін.

Бірақ сот бұйрығы барлық қарызға бірдей жарамайды. Егер борышкер дауласса немесе қарызды мойындамаса, сот бұйрығының күші жойылып, талап арыз тәртібімен қайта жүгіну қажет болуы мүмкін.

Жеке тұлға мен ТОО үшін айырмашылық қандай?

Мемлекеттік баж мөлшері талапкердің мәртебесіне байланысты өзгереді.

Егер қарызды жеке адам өндірсе, баж 1% болады.

Егер қарызды ТОО, компания немесе басқа заңды тұлға өндірсе, баж 3% болады.

Мысалы, 2 000 000 теңге қарыз бойынша:

Жеке тұлға үшін:

2 000 000 × 1% = 20 000 теңге.

ТОО үшін:

2 000 000 × 3% = 60 000 теңге.

Сондықтан талапкер кім екені маңызды: жеке адам ба, ИП ме, әлде заңды тұлға ма.

Қарыз сомасына пайыз қосылса, баж қалай есептеледі?

Егер талапкер қарызды пайызымен бірге өндіргісі келсе, мемлекеттік баж жалпы талап сомасынан есептеледі.

Мысалы:

• қарыз — 3 000 000 теңге;
• пайыз — 300 000 теңге;
• тұрақсыздық айыпақы — 100 000 теңге;
• жалпы талап сомасы — 3 400 000 теңге.

Жеке тұлға үшін баж:

3 400 000 × 1% = 34 000 теңге.

Заңды тұлға үшін баж:

3 400 000 × 3% = 102 000 теңге.

Яғни пайызды талап арызға қоссаңыз, баж да көбейеді.

Заңгерлік шығын мемлекеттік бажға қосыла ма?

Көп жағдайда мемлекеттік баж негізгі талап сомасынан есептеледі. Ал заңгерлік қызметке кеткен шығындар сот шығындары ретінде бөлек көрсетіледі.

Мысалы, талапкер соттан:

• 1 000 000 теңге қарыз;
• 100 000 теңге пайыз;
• 200 000 теңге заңгерлік шығын;

өндіруді сұрауы мүмкін.

Мұндай жағдайда мемлекеттік бажды есептеу кезінде негізгі қарыз бен пайыз талап қою бағасына кіреді. Ал заңгерлік шығындар көбіне сот шығындары ретінде бөлек талап етіледі.

Дегенмен әр іс бойынша нақты есепті талап арыздың мазмұнына қарай дұрыс жасау керек.

Мемлекеттік бажды кім төлейді?

Мемлекеттік бажды бастапқыда талапкер төлейді. Бірақ егер сот талапты қанағаттандырса, талапкер төленген мемлекеттік бажды жауапкерден өндіріп беруді сұрай алады.

Яғни талап арыздың просительная часть бөлімінде:

«төленген мемлекеттік бажды жауапкерден өндіріп беруді сұраймын»

деп міндетті түрде көрсету керек.

Егер бұл талап көрсетілмесе, кейін шығынды өндіріп алу қиын болуы мүмкін.

Мемлекеттік баж төлемесе не болады?

Егер талап арызға мемлекеттік баж төленгені туралы түбіртек тіркелмесе немесе баж дұрыс есептелмесе, сот талап арызды бірден қабылдамауы мүмкін.

Көбіне сот талап арызды қозғалыссыз қалдырып, кемшілікті түзетуге мерзім береді. Талапкер сол мерзімде бажды төлеп немесе жетіспейтін соманы толықтырып, түбіртекті сотқа ұсынуы керек.

Егер кемшілік уақытында түзетілмесе, талап арыз қайтарылуы мүмкін.

Мемлекеттік бажды қай жерде төлеуге болады?

Мемлекеттік бажды әдетте мына жолдармен төлеуге болады:

• eGov арқылы;
• Сот кабинеті арқылы;
• банк қосымшасы арқылы;
• Kaspi.kz арқылы;
• екінші деңгейлі банктер арқылы.

Төлем жасаған кезде соттың дұрыс БСН/БИК/КБК деректемелерін таңдау маңызды. Қате сотқа немесе қате кодпен төленген баж кейін талап арызды қабылдауға кедергі келтіруі мүмкін.

Мемлекеттік бажды есептеу формуласы

Қарыз бойынша мемлекеттік бажды есептеу үшін алдымен жалпы талап сомасын анықтау керек.

Формула:

Жалпы талап сомасы = негізгі қарыз + пайыз + тұрақсыздық айыпақы + басқа да өндірілетін ақша талаптары.

Содан кейін:

Жеке тұлға үшін:

Жалпы талап сомасы × 1%.

Заңды тұлға үшін:

Жалпы талап сомасы × 3%.

Сот бұйрығы үшін:

Есептелген мемлекеттік баж × 50%.

Мысалдар

1-мысал

Қарыз сомасы — 500 000 теңге.

Талапкер — жеке тұлға.

Мемлекеттік баж:

500 000 × 1% = 5 000 теңге.

2-мысал

Қарыз сомасы — 2 000 000 теңге.

Талапкер — ТОО.

Мемлекеттік баж:

2 000 000 × 3% = 60 000 теңге.

3-мысал

Қарыз — 1 000 000 теңге.

Пайыз — 200 000 теңге.

Жалпы талап сомасы — 1 200 000 теңге.

Талапкер — жеке тұлға.

Мемлекеттік баж:

1 200 000 × 1% = 12 000 теңге.

4-мысал

Қарыз — 1 000 000 теңге.

Талап сот бұйрығы арқылы беріледі.

Талапкер — жеке тұлға.

Әдеттегі баж:

1 000 000 × 1% = 10 000 теңге.

Сот бұйрығы үшін:

10 000 × 50% = 5 000 теңге.

Қарыз бойынша талап арыз бергенде нені ескеру керек?

Қарыз бойынша сотқа жүгінгенде тек мемлекеттік бажды төлеу жеткіліксіз. Талап арызға мыналарды да қосу керек:

• қолхат;
• қарыз шарты;
• банк аударымы;
• Kaspi чек;
• WhatsApp хаттары;
• борышкердің қарызды мойындаған дәлелдері;
• досудебная претензия;
• пайыз немесе тұрақсыздық айыпақы есебі;
• мемлекеттік баж түбіртегі;
• жеке куәлік көшірмесі;
• жауапкердің мекенжайы туралы мәлімет.

Құжат толық болса, сот талап арызды қабылдау ықтималдығы жоғары болады.

Қарыз бойынша мемлекеттік бажды дұрыс есептеу не үшін маңызды?

Мемлекеттік баж дұрыс есептелмесе, талап арыз қозғалыссыз қалуы немесе қайтарылуы мүмкін. Бұл уақыт жоғалтуға алып келеді.

Сондықтан сотқа құжат тапсырар алдында:

• талап сомасын нақты есептеу;
• пайызды бөлек көрсету;
• тұрақсыздық айыпақыны бөлек есептеу;
• мемлекеттік бажды дұрыс төлеу;
• түбіртекті талап арызға тіркеу;

өте маңызды.

Сотта ұсақ қате де үлкен кідіріс жасай алады. Бір нөл артық кетсе — калькулятор да, судья да сізге ренжиді.

Заңгер көмегі

SOT ZEYINI заңгерлік компаниясы қарызды сот арқылы өндіру бойынша көмектеседі:

• қарыз құжаттарын талдайды;
• мемлекеттік бажды есептейді;
• досудебная претензия дайындайды;
• талап арыз жазады;
• пайыз бен тұрақсыздық айыпақыны есептейді;
• сотқа құжат тапсыруға көмектеседі;
• сот шешімін орындауға жолдайды;
• жеке сот орындаушымен жұмыс жүргізеді.

Егер қарыз бойынша мемлекеттік бажды қалай есептеу керегін білмесеңіз, WhatsApp арқылы бізге жазыңыз. Заңгер құжаттарыңызды қарап, қанша мемлекеттік баж төлеу керегін түсіндіріп береді.

FAQ: Жиі қойылатын сұрақтар

Қарыз бойынша мемлекеттік баж қанша?

Егер талапкер жеке тұлға болса, мемлекеттік баж талап сомасының 1% мөлшерінде есептеледі. Егер талапкер заңды тұлға болса, 3% мөлшерінде есептеледі.

Мемлекеттік баж негізгі қарыздан ғана есептеле ме?

Жоқ. Егер талапкер пайыз, тұрақсыздық айыпақы немесе өсімпұл талап етсе, баж жалпы талап сомасынан есептеледі.

Сот бұйрығына мемлекеттік баж аз төлене ме?

Иә. Сот бұйрығын шығару туралы арыз бойынша мемлекеттік баж әдеттегі мөлшердің 50% көлемінде төленеді.

Мемлекеттік бажды кейін жауапкерден өндіріп алуға бола ма?

Иә. Егер сот талапты қанағаттандырса, төленген мемлекеттік бажды жауапкерден өндіруді сұрауға болады.

Мемлекеттік баж дұрыс төленбесе не болады?

Сот талап арызды қозғалыссыз қалдыруы немесе кемшілік түзетілмесе, қайтаруы мүмкін.

Қарыз бойынша бажды Kaspi арқылы төлеуге бола ма?

Иә, төлеуге болады. Бірақ соттың дұрыс деректемелерін, КБК және төлем мақсатын дұрыс көрсету қажет.

Заңгерлік шығын мемлекеттік бажға кіреді ме?

Әдетте заңгерлік шығындар сот шығындары ретінде бөлек көрсетіледі. Оларды жауапкерден өндіру үшін төлемді растайтын құжаттар қажет.

Қорытынды

Қарыз бойынша мемлекеттік баж талап сомасына қарай есептеледі. Жеке тұлға үшін — 1%, заңды тұлға үшін — 3%. Егер сот бұйрығы тәртібімен жүгінсеңіз, баж әдеттегі мөлшердің 50% болады.

Ең бастысы — талап сомасын дұрыс есептеп, мемлекеттік бажды дәл төлеу. Қате есеп сотқа құжат тапсыру процесін созып жіберуі мүмкін. Ал дұрыс дайындалған талап арыз — қарызды өндіріп алудың алғашқы мықты қадамы.