Қарызды ЧСИ арқылы қалай өндіріп алуға болады?

Қарыз бойынша сот шешімі шыққаннан кейін ақша автоматты түрде өндіріліп берілмейді. Егер борышкер қарызды өз еркімен төлемесе, сот шешімін мәжбүрлі түрде орындату керек. Бұл жұмысты жеке сот орындаушы, яғни ЧСИ жүргізеді.

ЧСИ арқылы қарыз өндіру — сот шешімін нақты ақшаға айналдыру кезеңі. Сотта жеңу маңызды, бірақ қарызды шотқа түсіру үшін атқарушылық іс жүргізуді дұрыс бастау және бақылау қажет.

Қарапайым тілмен айтқанда: сот шешімі — “рұқсат қағазы”, ал ЧСИ — сол шешімді іске қосатын механизм.

ЧСИ деген кім?

ЧСИ — жеке сот орындаушы. Ол сот шешімдері, сот бұйрықтары, атқарушылық жазбалар және басқа да атқарушылық құжаттар бойынша қарызды мәжбүрлі түрде өндірумен айналысады.

ЧСИ борышкерге қатысты заңда көзделген шараларды қолдана алады:

• банк шоттарын бұғаттау;
• шоттағы ақшаны өндіріп алу;
• жалақыдан ұстап қалу;
• көлікке тыйым салу;
• жылжымайтын мүлікке шектеу қою;
• борышкердің мүлкін анықтау;
• мүлікті бағалау және сату;
• борышкерді борышкерлер тізіліміне енгізу;
• елден шығуына шектеу қою мәселесін қарау.

Яғни ЧСИ-дің мақсаты — сот шешімінің нақты орындалуын қамтамасыз ету.

Қарызды ЧСИ арқылы өндіру үшін не керек?

Қарызды ЧСИ арқылы өндіру үшін сізде атқарушылық құжат болуы керек.

Атқарушылық құжаттарға мыналар жатады:

• сот шешімі бойынша берілген атқару парағы;
• сот бұйрығы;
• нотариустың атқарушылық жазбасы;
• сот бекіткен медиативтік келісім бойынша атқару құжаты;
• заңда көзделген басқа да құжаттар.

Егер сізде тек қолхат немесе қарыз шарты ғана болса, бірден ЧСИ-ге бара алмайсыз. Алдымен сотқа немесе нотариусқа жүгініп, атқарушылық құжат алу керек.

Сот шешімінен кейін ЧСИ-ге қашан жүгінуге болады?

Әдетте сот шешімі заңды күшіне енгеннен кейін атқару парағын алып, ЧСИ-ге жүгінуге болады.

Сот шешімі шыққаннан кейін:

1. шешімнің заңды күшіне енгенін тексеру керек;
2. соттан атқару парағын алу керек;
3. атқару парағын ЧСИ-ге жолдау керек;
4. ЧСИ-ден атқарушылық іс жүргізуді қозғауды сұрау керек.

Егер шешімге апелляциялық шағым берілсе, атқару парағын алу мерзімі ұзарады. Сондықтан ең алдымен Судебный кабинет арқылы істің мәртебесін тексерген дұрыс.

Атқару парағын қалай алуға болады?

Атқару парағын сот шешімін шығарған сот береді. Оны алу үшін сотқа өтініш беру керек.

Өтінішті Судебный кабинет арқылы электронды түрде жіберуге болады. Өтініште:

• сот шешімі заңды күшіне енгенін;
• атқару парағын беруді;
• атқару парағын электронды түрде жолдауды;
• қажет болса, оны ЧСИ-ге жіберуді;

сұрауға болады.

Атқару парағы дайын болғаннан кейін оны таңдалған жеке сот орындаушыға жолдауға болады.

Қай ЧСИ-ді таңдау керек?

ЧСИ таңдағанда оның жұмыс тәжірибесіне, орналасқан жеріне және белсенділігіне мән беру керек.

Әдетте ЧСИ таңдағанда мыналарды ескерген дұрыс:

• борышкер қай қалада немесе ауданда тұрады;
• борышкердің мүлкі қай жерде орналасқан;
• ЧСИ осы өңірде жұмыс істей ме;
• ЧСИ-дің байланысқа шығуы қандай;
• атқарушылық істер бойынша тәжірибесі бар ма;
• өндіріп алушыға нақты әрекет жоспарын бере ала ма.

Кейде ең жақын ЧСИ емес, ең белсенді ЧСИ тиімді болады. Атқару өндірісінде “күтеміз” режимі емес, “әрекет етеміз” режимі керек.

ЧСИ-ге қандай құжаттар тапсырылады?

Қарызды өндіріп алу үшін ЧСИ-ге мына құжаттарды берген дұрыс:

• атқару парағы;
• сот шешімі;
• жеке куәлік көшірмесі;
• өндіріп алушының банк реквизиттері;
• борышкердің ЖСН;
• борышкердің мекенжайы;
• телефон нөмірі;
• жұмыс орны туралы мәлімет;
• банк шоттары туралы ақпарат;
• көлігі немесе жылжымайтын мүлкі туралы мәлімет;
• қарыз сомасы бойынша есеп;
• ЧСИ-ге жазылған өтініш.

Борышкер туралы ақпарат көп болған сайын, ЧСИ-дің қарызды тезірек өндіру мүмкіндігі жоғары болады.

ЧСИ атқарушылық істі қалай бастайды?

ЧСИ атқарушылық құжатты алғаннан кейін атқарушылық іс жүргізуді қозғау туралы қаулы шығарады.

Осыдан кейін борышкерге қарызды өз еркімен төлеу туралы хабарлама жіберіледі. Егер борышкер белгіленген мерзімде төлем жасамаса, ЧСИ мәжбүрлі шараларға көшеді.

Мәжбүрлі шаралар:

• шоттарға арест қою;
• ақша қаражатын шешіп алу;
• жалақыдан ұстап қалу;
• мүлікке тыйым салу;
• көлікті немесе үйді сатуға шектеу қою;
• борышкерді реестрге енгізу;
• мүлікті сату процедурасын бастау.

ЧСИ борышкердің банк шоттарын бұғаттай ала ма?

Иә, ЧСИ борышкердің банк шоттарына тыйым сала алады. Егер шотта ақша болса, ол қарызды өтеуге бағытталуы мүмкін.

Банк шоттарына арест қою — қарыз өндірудің ең жиі қолданылатын тәсілдерінің бірі. Бірақ кейбір әлеуметтік төлемдер, жәрдемақылар және заңмен қорғалатын төлемдер бойынша шектеулер болуы мүмкін.

Сондықтан ЧСИ шоттағы қаражаттың сипатын да ескеруі керек.

Борышкердің жалақысынан ұстап қалуға бола ма?

Иә, егер борышкер ресми жұмыс істесе, ЧСИ жұмыс берушіге қаулы жіберіп, жалақыдан ұстап қалуды талап ете алады.

Бұл жағдайда жұмыс беруші борышкердің жалақысының белгілі бір бөлігін ұстап, өндіріп алушының реквизитіне аударады.

Жалақыдан өндіру — борышкердің тұрақты табысы бар кезде өте тиімді құрал.

Борышкердің көлігі немесе үйі болса не істейді?

Егер борышкердің көлігі, пәтері, үйі, жері немесе басқа мүлкі болса, ЧСИ сол мүлікке тыйым сала алады.

Кейін жағдайға қарай:

• мүлік бағаланады;
• саудаға шығару мәселесі қаралады;
• сатылған ақшадан қарыз өтеледі.

Егер борышкер мүлкін басқа адамға өткізіп жіберуі мүмкін деген қауіп болса, ЧСИ-ге тез арада мүлікке тыйым салу туралы жазбаша өтініш беру керек.

Борышкердің мүлкін қалай табуға болады?

ЧСИ мемлекеттік органдарға және банктерге сұрау сала алады. Бірақ өндіріп алушы да белсенді болуы керек.

Егер сізде борышкер туралы ақпарат болса, ЧСИ-ге жазбаша түрде беріңіз:

• қандай банктерді қолданады;
• қай жерде жұмыс істейді;
• қандай көлігі бар;
• қандай пәтері немесе үйі бар;
• қандай бизнесі бар;
• қай жерде тұрады;
• қандай мүлік пайдаланатыны белгілі.

ЧСИ бәрін өзі іздейді деп күтіп отыруға болмайды. Өндіріп алушы көбірек ақпарат берсе, нәтиже де тезірек болуы мүмкін.

Борышкер елден шығып кетпеуі үшін не істеуге болады?

Егер борышкер қарызды төлемей, елден шығуы мүмкін болса, ЧСИ арқылы уақытша шектеу қою мәселесін көтеруге болады.

Бұл үшін ЧСИ-ге жазбаша өтініш беріп:

• борышкер қарызды төлемей жүргенін;
• сот шешімі орындалмай жатқанын;
• елден шығу қаупі бар екенін;
• уақытша шектеу қоюды сұрайтыныңызды;

көрсетуге болады.

Мұндай шара автоматты түрде қолданылмайды. Ол нақты жағдайға байланысты қаралады.

Борышкер қарызды бөліп төлегісі келсе не істеу керек?

Егер борышкер қарызды бірден толық төлей алмаса, бірақ бөліп төлеуге дайын болса, төлем кестесін жасауға болады.

Бірақ мұндай келісімді міндетті түрде жазбаша рәсімдеу керек.

Кестеде:

• жалпы қарыз сомасы;
• әр төлемнің күні;
• әр төлемнің сомасы;
• төлем тәсілі;
• кешіккен жағдайда салдары;
• ЧСИ өндірісінің тоқтатылмайтыны немесе қалай жүргізілетіні;

көрсетілуі керек.

Ауызша келісімге сену қауіпті. Борышкер бүгін “төлеймін” деп, ертең қайтадан жоғалып кетуі мүмкін.

ЧСИ әрекет етпесе не істеу керек?

Кейде ЧСИ атқарушылық істі қозғап, бірақ нақты әрекет жасамауы мүмкін. Мұндай жағдайда өндіріп алушы жазбаша өтініштер беріп, әрекеттерді талап етуі керек.

Егер нәтиже болмаса, ЧСИ-дің әрекетсіздігіне шағым беруге болады.

Шағымды мына орындарға беруге болады:

• ЧСИ-дің өзіне;
• өңірлік жеке сот орындаушылар палатасына;
• Әділет департаментіне;
• прокуратураға;
• сотқа.

Шағымда нақты жазу керек:

• қандай өтініш берілді;
• қандай әрекет жасалмады;
• қанша уақыт өтті;
• қандай шаралар қабылданбады;
• өндіріп алушының құқығы қалай бұзылды.

Жалпы “ЧСИ жұмыс істемейді” деп жазу жеткіліксіз. Нақты факті керек.

ЧСИ арқылы қарыз өндірілмесе не болады?

Егер борышкерде ресми табыс, шотта ақша немесе тіркелген мүлік болмаса, қарызды өндіру қиындауы мүмкін. Бірақ бұл қарыз жойылады деген сөз емес.

Атқарушылық іс жүргізу барысында борышкердің мүліктік жағдайы қайта-қайта тексерілуі мүмкін. Кейін табыс, мүлік немесе ақша пайда болса, өндіріп алу жалғасады.

Сондықтан істі бақылауда ұстау маңызды.

ЧСИ қызметінің ақысы кімнен өндіріледі?

ЧСИ қызметі бойынша шығындар мен атқарушылық санкциялар, әдетте, борышкер есебінен өндірілуі мүмкін. Бірақ нақты жағдайда шығындардың түріне және атқарушылық іс жүргізудің барысына қарау керек.

Өндіріп алушы ЧСИ-мен жұмыс бастағанда қандай шығындар болуы мүмкін екенін алдын ала нақтылап алғаны дұрыс.

Қарыз толық өндірілсе не істеу керек?

Қарыз толық өндірілгеннен кейін:

• ақша толық түскенін тексеру;
• ЧСИ-ден атқарушылық іс жүргізуді аяқтау туралы қаулы алу;
• барлық арест пен шектеулердің алынғанын тексеру;
• қажет болса, банктерге және тіркеу органдарына қаулы жіберілгенін бақылау;
• құжаттарды сақтап қою;

қажет.

Іс толық жабылмаса, кейін шектеулер сақталып қалуы мүмкін. Сондықтан орындау өндірісін соңына дейін бақылау керек.

Қарызды ЧСИ арқылы өндіруде жиі жасалатын қателіктер

Өндіріп алушылар жиі мына қателіктерді жасайды:

• атқару парағын уақытында алмайды;
• ЧСИ-ге кеш жүгінеді;
• борышкер туралы ақпарат бермейді;
• ЧСИ жұмысын бақыламайды;
• өтініштерді ауызша айтады;
• жазбаша өтініш қалдырмайды;
• ЧСИ әрекетсіздігіне шағым бермейді;
• борышкермен ауызша келісім жасайды;
• төлемді қолма-қол алып, растайтын құжат жасамайды;
• қарыз толық өтелгеннен кейін істі дұрыс жаппайды.

Бұл қателіктер қарызды нақты өндіруді ұзаққа созуы мүмкін.

ЧСИ-ге қандай өтініштер жазуға болады?

Қарызды өндіріп алу үшін ЧСИ-ге мынадай өтініштер беруге болады:

• атқарушылық іс жүргізуді қозғау туралы;
• банк шоттарына арест қою туралы;
• борышкердің мүлкін анықтау туралы;
• көлікке тыйым салу туралы;
• жылжымайтын мүлікке шектеу қою туралы;
• жұмыс орнын анықтау туралы;
• жалақыдан ұстап қалу туралы;
• борышкерді реестрге енгізу туралы;
• елден шығуына шектеу қою туралы;
• ЧСИ әрекеттері туралы ақпарат беру туралы.

Барлық өтінішті жазбаша түрде берген дұрыс. Сонда кейін ЧСИ әрекет етпесе, шағым беруге негіз болады.

Қарызды ЧСИ арқылы өндіруге қанша уақыт кетеді?

Бұл борышкердің жағдайына байланысты.

Егер борышкердің шотында ақша болса немесе ресми жалақысы болса, қарыз тезірек өндірілуі мүмкін.

Егер борышкерде мүлік пен табыс болмаса, процесс ұзаққа созылуы мүмкін.

Сондықтан қарызды ЧСИ арқылы өндіруде ең маңыздысы — бақылау. Құжат тапсырдым деп тыныш отыруға болмайды. ЧСИ-мен тұрақты байланыста болып, нақты әрекеттерді сұрау керек.

Заңгер көмегі

SOT ZEYINI заңгерлік компаниясы қарызды ЧСИ арқылы өндіру бойынша көмектеседі.

Біз келесі қызметтерді көрсетеміз:

• сот шешімін және атқару парағын талдау;
• ЧСИ-ге өтініш дайындау;
• атқарушылық іс жүргізуді қозғауға көмектесу;
• борышкердің мүлкін анықтау бойынша өтініштер жазу;
• банк шоттарына арест қоюды сұрау;
• жалақыдан ұстап қалу бойынша өтініш дайындау;
• ЧСИ әрекетсіздігіне шағым жазу;
• Әділет департаментіне шағым дайындау;
• жеке сот орындаушылар палатасына шағым беру;
• атқарушылық істі бақылауға көмектесу;
• қарыз толық өндірілгенге дейін құқықтық сүйемелдеу.

Егер сізде сот шешімі немесе атқару парағы бар, бірақ қарыз әлі өндірілмесе, WhatsApp арқылы бізге жазыңыз. Заңгер құжаттарыңызды қарап, ЧСИ арқылы қандай нақты әрекет жасау керегін түсіндіреді.

FAQ: Жиі қойылатын сұрақтар

Қарызды ЧСИ арқылы қалай өндіріп алуға болады?

Алдымен атқару парағын немесе басқа атқарушылық құжатты алу керек. Кейін оны жеке сот орындаушыға беріп, атқарушылық іс жүргізуді қозғау қажет.

ЧСИ-ге сот шешімін ғана апаруға бола ма?

Көп жағдайда сот шешімімен қатар атқару парағы қажет. Мәжбүрлі орындау атқарушылық құжат негізінде жүргізіледі.

ЧСИ борышкердің шоттарын бұғаттай ала ма?

Иә, ЧСИ борышкердің банк шоттарына арест қойып, ондағы ақшаны қарызды өтеуге бағыттай алады.

Борышкердің жалақысынан қарыз ұстауға бола ма?

Иә, егер борышкер ресми жұмыс істесе, ЧСИ жұмыс берушіге жалақыдан ұстап қалу туралы қаулы жібере алады.

Борышкерде мүлік болмаса не болады?

Қарыз жойылмайды. Егер кейін борышкерде табыс, мүлік немесе ақша пайда болса, өндіріп алу жалғасуы мүмкін.

ЧСИ жұмыс істемесе не істеу керек?

ЧСИ-ге жазбаша өтініш беріп, нақты әрекеттерді талап ету керек. Егер нәтиже болмаса, палатаға, Әділет департаментіне, прокуратураға немесе сотқа шағым беруге болады.

Қарыз толық төленсе не істеу керек?

ЧСИ-ден атқарушылық іс жүргізуді аяқтау туралы қаулы алып, барлық аресттер мен шектеулердің алынғанын тексеру керек.

ЧСИ арқылы қарызды тез өндіріп алуға бола ма?

Егер борышкердің шотында ақша, ресми жалақысы немесе мүлкі болса, қарыз тезірек өндірілуі мүмкін. Егер мүлік болмаса, процесс ұзаққа созылады.

Қорытынды

Қарызды ЧСИ арқылы өндіру үшін алдымен атқарушылық құжат керек. Сот шешімі заңды күшіне енгеннен кейін атқару парағын алып, оны жеке сот орындаушыға жолдау қажет.

ЧСИ банк шоттарын бұғаттап, жалақыдан ұстап, мүлікке тыйым салып, қарызды мәжбүрлі түрде өндіру шараларын қолдана алады.

Ең бастысы — атқарушылық істі бақылаусыз қалдырмау. Сотта жеңу маңызды, бірақ нақты нәтиже — қарыздың сіздің шотыңызға түсуі.