ЧСИ мүлікке тыйым салса, не істеу керек?

Егер жеке сот орындаушысы мүлікке тыйым салса, бұл борышкердің сол мүлікті сатуына, сыйға тартуына, кепілге қоюына немесе басқа адамға қайта рәсімдеуіне шектеу қойылғанын білдіреді. Мұндай шара қарызды өндіріп алу үшін атқарушылық іс жүргізу аясында қолданылады.

ЧСИ мүлікке не үшін тыйым салады?

ЧСИ мүлікке тыйым салуы мүмкін, егер:

• сот шешімі бойынша қарыз бар болса;
• алимент бойынша берешек жиналса;
• банк немесе микроқаржы ұйымы алдындағы қарыз өтелмесе;
• әкімшілік айыппұлдар төленбесе;
• салық немесе басқа міндетті төлемдер бойынша берешек болса;
• борышкер сот шешімін ерікті түрде орындамаса.

Мүлікке тыйым салу — қарызды мәжбүрлеп өндіріп алудың бір тәсілі.

Қандай мүлікке тыйым салынуы мүмкін?

ЧСИ келесі мүлік түрлеріне тыйым сала алады:

• жылжымайтын мүлік;
• көлік;
• жер учаскесі;
• банктегі ақша қаражаты;
• үлес, акция немесе басқа активтер;
• кәсіпкерлікке қатысты мүлік.

Кейбір жағдайларда мүлік кейін бағаланып, мәжбүрлі түрде сатуға шығарылуы мүмкін.

Мүлікке тыйым салынғанын қалай білуге болады?

Мүлікке шектеу қойылғанын:

• egov.kz арқылы;
• жылжымайтын мүлікке құқықтар туралы анықтамадан;
• ЧСИ-дан;
• банк немесе тіркеуші органнан;
• мүлікті сату немесе қайта тіркеу кезінде білуге болады.

Кейде адам тыйым бар екенін тек мәміле жасайын дегенде біледі. Бұл кезде “кеш қалдым ба?” деп паникаға түспей, алдымен кім және қандай негізде тыйым қойғанын анықтау керек.

Мүлікке қойылған тыйымды қалай шешуге болады?

Тыйымды шешу үшін келесі әрекеттерді жасау керек:

1. Қай ЧСИ тыйым қойғанын анықтау;
2. Атқарушылық іс нөмірін білу;
3. Қарыз сомасын нақтылау;
4. Берешекті толық өтеу немесе төлем тәртібін келісу;
5. Төлем құжаттарын ЧСИ-ға тапсыру;
6. Мүлікке қойылған тыйымды алып тастау туралы өтініш беру;
7. ЧСИ-дан тыйымды шешу туралы қаулы алу;
8. Қаулының тиісті органға жіберілгенін тексеру.

Қарыз төленсе, тыйым автоматты түрде шешіле ме?

Жоқ. Қарыз толық төленгеннен кейін ЧСИ тыйымды алып тастау туралы қаулы шығаруы керек. Егер қаулы шықпаса немесе тіркеуші органға жіберілмесе, мүлікке қойылған шектеу сақталып тұра береді.

Сондықтан қарызды төлегеннен кейін міндетті түрде жазбаша өтініш беріп, тыйымды алып тастауды талап ету қажет.

Егер тыйым негізсіз қойылса не істеу керек?

Кейде тыйым қате немесе заңсыз қойылуы мүмкін. Мысалы:

• мүлік борышкерге тиесілі емес;
• қарыз толық төленген;
• атқарушылық іс аяқталған;
• тыйым мөлшері қарыз сомасына сәйкес емес;
• бір мүлікке бірнеше рет шектеу қойылған;
• ЧСИ қаулыны уақтылы алып тастамаған.

Мұндай жағдайда ЧСИ-ға жазбаша өтініш беріп, дәлелдерді тіркеу қажет. Егер нәтиже болмаса, Әділет департаментіне немесе сотқа шағым жасауға болады.

Егер мүлік басқа адамның атына болса ше?

Егер тыйым салынған мүлік шын мәнінде басқа адамға тиесілі болса, сол адам өз құқығын қорғауға құқылы. Ол үшін мүліктің өзіне тиесілі екенін дәлелдеу қажет.

Дәлел ретінде:

• сатып алу-сату шарты;
• төлем құжаттары;
• меншік құқығын растайтын құжаттар;
• тіркеу құжаттары;
• куәгерлік және басқа дәлелдер ұсынылуы мүмкін.

Қажет болса, мүлікті тыйымнан босату туралы сотқа талап арыз беріледі.

ЧСИ мүлікті сата ала ма?

Иә. Егер қарыз төленбесе, ЧСИ мүлікті бағалап, электрондық сауда арқылы мәжбүрлі түрде сатуға шығаруы мүмкін. Сондықтан мүлікке тыйым салынған кезде мәселені созбай шешкен дұрыс.

ЧСИ әрекет етпесе қайда шағымдануға болады?

Егер қарыз төленсе немесе тыйым заңсыз қойылса, бірақ ЧСИ оны шешпесе, шағым беруге болады:

• Әділет департаментіне;
• сотқа;
• қажет болса прокуратураға.

Шағымға төлем құжаттарын, меншік құжаттарын, ЧСИ-ға жазылған өтінішті және жауаптарды тіркеу керек.

Қорытынды

ЧСИ мүлікке тыйым салса, алдымен атқарушылық істің себебін анықтап, қарыз сомасын нақтылау қажет. Егер қарыз толық төленсе немесе тыйым негізсіз болса, ЧСИ тыйымды алып тастау туралы қаулы шығаруға міндетті. Әрекетсіздік болса, оны Әділет департаментіне немесе сотқа шағымдану арқылы шешуге болады.

FAQ

Мүлікке тыйым салынса, оны сата аламын ба?

Жоқ. Тыйым тұрған кезде мүлікті сату, сыйға тарту немесе қайта рәсімдеу мүмкін болмайды.

Қарызды төлесем, тыйым бірден алына ма?

Жоқ. ЧСИ тыйымды алып тастау туралы қаулы шығарып, оны тиісті органға жіберуі керек.

ЧСИ мүлікті мәжбүрлі түрде сата ала ма?

Иә, егер қарыз өтелмесе, мүлік бағаланып, саудаға шығарылуы мүмкін.

Мүлік басқа адамға тиесілі болса не істеу керек?

Меншік иесі мүліктің өзіне тиесілі екенін дәлелдеп, тыйымды алып тастауды талап ете алады.

Тыйым заңсыз қойылса қайда шағымданамын?

Әділет департаментіне немесе сотқа шағым беруге болады.

Бірнеше тыйым болса не болады?

Әр шектеуді қойған ЧСИ немесе орган бойынша жеке-жеке мәселені шешу керек.