Бір балаға алимент қанша төленеді?

Бір балаға алимент қанша төленеді?

Қазақстанда бір балаға алимент әдетте ата-ананың ай сайынғы табысының 1/4 бөлігі, яғни 25% мөлшерінде төленеді.

Мысалы, егер алимент төлеушінің ресми айлық табысы 400 000 теңге болса, бір балаға шамамен 100 000 теңге алимент ұсталуы мүмкін.

Бірақ нақты сома әр жағдайда әртүрлі болады. Себебі алимент төлеушінің табысы, жұмыс орны, басқа балаларының болуы, денсаулығы, материалдық жағдайы және баланың қажеттіліктері ескерілуі мүмкін.

Қарапайым тілмен айтқанда, бір балаға алименттің стандартты мөлшері — 25%. Бірақ өмір стандартты Excel кесте емес, кейде сот нақты жағдайды бөлек бағалайды.

Бір балаға алимент қалай есептеледі?

Егер алимент табыстың үлесі ретінде өндірілсе, есептеу формуласы қарапайым:

Алимент = алимент төлеушінің табысы × 25%

Мысалы:

• табыс 200 000 теңге болса — алимент шамамен 50 000 теңге;
• табыс 300 000 теңге болса — алимент шамамен 75 000 теңге;
• табыс 500 000 теңге болса — алимент шамамен 125 000 теңге;
• табыс 800 000 теңге болса — алимент шамамен 200 000 теңге.

Бұл тек жалпы есеп. Нақты ұсталым табыстың түріне, салықтарға, орындау құжатына және жұмыс берушінің есептеуіне байланысты болуы мүмкін.

Алимент қандай табыстан ұсталады?

Алимент әдетте алимент төлеушінің жалақысынан және басқа да табыстарынан ұсталуы мүмкін.

Мысалы:

• айлық жалақы;
• сыйақы;
• қосымша табыс;
• жеке кәсіпкерлік табысы;
• азаматтық-құқықтық шарт бойынша төлемдер;
• кейбір әлеуметтік төлемдер;
• жалға беруден түскен табыс;
• басқа заңды табыстар.

Егер адам тек ресми жалақы алып жүрсе, алиментті есептеу оңайырақ. Ал егер табыс жасырын, қолма-қол немесе тұрақсыз болса, алиментті нақты ақшалай сомада сұрау тиімді болуы мүмкін.

Бір балаға алименттің нақты сомасы бар ма?

Көп адам “бір балаға нақты қанша теңге төленеді?” деп сұрайды. Бірақ заңда бәріне бірдей белгіленген нақты бір сома жоқ.

Егер алимент табыстың үлесімен өндірілсе, онда сома төлеушінің табысына байланысты есептеледі.

Мысалы:

• табыс аз болса, алимент те аз болады;
• табыс жоғары болса, алимент те жоғары болады;
• табыс ресми болмаса, есептеу қиын болуы мүмкін.

Сондықтан “бір балаға алимент 50 000 теңге” немесе “бір балаға міндетті түрде 100 000 теңге” деп нақты айту дұрыс емес. Негізгі қағида — табыстың 1/4 бөлігі.

Бір балаға алиментті нақты ақшалай сомада сұрауға бола ма?

Иә, болады. Егер алимент төлеушінің табысы тұрақсыз болса, ресми жұмыс істемесе, табысын жасырса немесе шетел валютасымен табыс тапса, алиментті нақты ақшалай сомада сұрауға болады.

Мысалы, нақты ақшалай сомада алимент сұрауға негіз болуы мүмкін:

• әкесі немесе анасы ресми жұмыс істемейді;
• табысы тұрақсыз;
• жеке кәсіпкер болып жұмыс істейді;
• табысын жасырады;
• шетелде жұмыс істейді;
• қолма-қол ақша алады;
• ресми жалақысы төмен, бірақ нақты табысы жоғары;
• баланың ерекше шығындары бар.

Мұндай жағдайда сот баланың қажеттіліктерін, ата-аналардың материалдық жағдайын және дәлелдемелерді қарайды.

Нақты ақшалай сомада алимент сұрау үшін не дәлелдеу керек?

Егер бір балаға алиментті нақты ақшалай сомада сұрасаңыз, баланың ай сайынғы шығындарын дәлелдеу керек.

Дәлел ретінде мыналар ұсынылуы мүмкін:

• азық-түлік шығындары;
• киім-кешек шығындары;
• балабақша немесе мектеп төлемдері;
• үйірме, спорт, дамыту орталығы төлемдері;
• дәрі-дәрмек шығындары;
• емделу шығындары;
• жол ақысы;
• коммуналдық шығындардың балаға қатысты бөлігі;
• арнайы күтім немесе оңалту шығындары;
• чектер, түбіртектер, шарттар, анықтамалар.

Сот үшін “балаға ақша керек” деген жалпы сөз жеткіліксіз. Нақты сома сұралса, нақты шығындар көрсетілуі керек.

Егер алимент төлеуші жұмыс істемесе не болады?

Алимент төлеушінің жұмыс істемеуі оны алимент төлеу міндетінен босатпайды.

Егер адам ресми жұмыс істемесе:

• алимент бойынша берешек жиналуы мүмкін;
• сот орындаушы оның мүлкін тексереді;
• банк шоттарын қарайды;
• көлігін, жылжымайтын мүлкін анықтайды;
• Қазақстаннан шығуға шектеу қоюы мүмкін;
• борышкерлер тізіліміне енгізуі мүмкін;
• әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілік мәселесі туындауы мүмкін.

“Жұмыс істемеймін” деген сөз алименттен құтқаратын пароль емес. Балаға ақша бәрібір керек.

Егер алимент төлеушінің табысы аз болса

Егер алимент төлеушінің ресми табысы өте аз болса, бір балаға төленетін 25% те аз болуы мүмкін. Мысалы, ресми жалақы 100 000 теңге болса, 25% — 25 000 теңге ғана.

Мұндай жағдайда алимент алушы тарап мына мәселелерді қарастыра алады:

• нақты ақшалай сомада алимент сұрау;
• төлеушінің нақты табысын дәлелдеу;
• қосымша шығындарды өндіру;
• баланың нақты қажеттіліктерін көрсету;
• табысты жасыру фактілерін дәлелдеу.

Егер адамның ресми табысы аз, бірақ өмір сүру деңгейі жоғары болса, бұл да бөлек дәлелденуі мүмкін.

Егер алимент төлеуші табысын жасырса

Кейбір адамдар алиментті аз төлеу үшін ресми табысын төмен көрсетеді немесе табысын мүлде жасырады.

Мұндай жағдайда мына дәлелдер маңызды болуы мүмкін:

• банк аударымдары;
• Kaspi аударымдары;
• көлік, пәтер, жер сияқты мүлік;
• әлеуметтік желідегі бизнес белсенділігі;
• жалға берілетін мүлік;
• жеке кәсіпкерлік қызмет;
• клиенттерден түсетін ақша;
• қымбат сатып алулар;
• куәгерлер;
• хат алмасу.

Егер табысты нақты анықтау қиын болса, нақты ақшалай сомада алимент сұрау дұрыс стратегия болуы мүмкін.

Бір балаға алиментті кім талап ете алады?

Бір балаға алиментті әдетте баламен бірге тұратын ата-ана талап етеді.

Мысалы:

• бала анасымен тұрса, анасы әкеден алимент талап ете алады;
• бала әкесімен тұрса, әкесі анадан алимент талап ете алады.

Алимент тек әкеден өндірілетін ақша емес. Заң бойынша баланы асырау — екі ата-ананың да міндеті.

Сот үшін негізгі сұрақ: бала кіммен тұрады және екінші ата-ана баланы асырауға жеткілікті түрде қатысып жатыр ма?

Алиментті ажырасусыз сұрауға бола ма?

Иә, болады. Алимент өндіру үшін міндетті түрде ажырасу қажет емес.

Егер ата-аналар ресми некеде тұрса да, бірақ бір ата-ана баланы асырауға қатыспаса, екінші ата-ана алимент талап ете алады.

Мысалы:

• ерлі-зайыптылар бірге тұрмайды;
• әкесі немесе анасы балаға ақша бермейді;
• отбасы бөлек өмір сүріп жатыр;
• бала бір ата-анамен тұрады;
• екінші ата-ана материалдық көмек көрсетпейді.

Мұндай жағдайда алиментті ажырасуды күтпей-ақ сұрауға болады.

Алиментті ажырасумен бірге сұрауға бола ма?

Иә, алиментті ажырасу туралы талап арызбен бірге сұрауға болады.

Бірақ кей жағдайда алиментті бөлек өндірген тиімді болуы мүмкін. Мысалы, ажырасу ісі мүлік немесе басқа дау салдарынан ұзаққа созылса, алиментті бөлек сот бұйрығы арқылы тезірек өндіріп алуға болады.

Стратегия нақты жағдайға байланысты:

• жауапкер алиментке қарсы ма;
• бала кіммен тұрады;
• жауапкер ресми жұмыс істей ме;
• оның табысы белгілі ме;
• мүлік дауы бар ма;
• алиментті тез алу қажет пе.

Бір балаға алиментті сот бұйрығы арқылы алуға бола ма?

Иә, егер дау болмаса және алимент табыстың үлесі ретінде сұралса, сот бұйрығы арқылы алимент өндіруге болады.

Сот бұйрығы — алимент өндірудің жылдам жолдарының бірі. Бұл кезде сот толық сот отырысын өткізбей, құжаттар негізінде бұйрық шығаруы мүмкін.

Сот бұйрығы арқылы бір балаға әдетте табыстың 1/4 бөлігі өндіріліп алынады.

Бірақ егер борышкер сот бұйрығына қарсылық білдірсе, бұйрықтың күші жойылып, алимент талап арыз тәртібімен қаралуы мүмкін.

Бір балаға алиментті талап арыз арқылы қашан сұрау керек?

Талап арыз мына жағдайларда қажет болуы мүмкін:

• жауапкер алимент төлеуге қарсы болса;
• жауапкер табысын жасырып жүрсе;
• ресми жұмыс істемесе;
• нақты ақшалай сомада алимент сұралса;
• әке болу анықталмаған болса;
• қосымша шығындар өндірілсе;
• жауапкер шетелде болса;
• сот бұйрығына қарсылық берілсе;
• балаға ерекше күтім қажет болса.

Талап арыз тәртібінде сот дәлелдемелерді зерттейді және нақты жағдайға байланысты шешім шығарады.

Бір балаға алимент өндіру үшін қандай құжаттар керек?

Бір балаға алимент өндіру үшін әдетте мына құжаттар қажет:

• алимент өндіру туралы арыз немесе талап арыз;
• талап қоюшының жеке куәлігі;
• баланың туу туралы куәлігі;
• неке қию туралы куәлік немесе ажырасу туралы құжат, егер бар болса;
• баланың кіммен тұратынын растайтын құжат;
• жауапкердің мекенжайы;
• жауапкердің жұмыс орны немесе табысы туралы мәлімет, егер белгілі болса;
• банк реквизиттері;
• баланың шығындарын растайтын құжаттар, егер нақты сома сұралса.

Егер әке туу туралы куәлікте көрсетілмесе, алдымен әке болуды анықтау қажет болуы мүмкін.

Алимент қай күннен бастап есептеледі?

Көп жағдайда алимент сотқа жүгінген күннен бастап есептеледі.

Сондықтан алимент керек болса, уақытты созбаған дұрыс. “Кейін өзі төлер” деп күту кейде бірнеше айлық ақшадан айырылуға әкелуі мүмкін.

Өткен уақыт үшін алимент өндіру кей жағдайда мүмкін, бірақ ол үшін талап қоюшы бұрын алимент алуға әрекет жасағанын, ал борышкер төлеуден жалтарғанын дәлелдеуі керек.

Бір балаға алиментті өткен уақыт үшін алуға бола ма?

Иә, кей жағдайда болады. Бірақ бұл қарапайым талап емес.

Өткен уақыт үшін алимент сұрау үшін мыналарды дәлелдеу қажет болуы мүмкін:

• сіз бұрын алимент сұрағансыз;
• жауапкер төлеуден жалтарған;
• WhatsApp немесе SMS арқылы ақша сұрағансыз;
• жазбаша талап жолдағансыз;
• жауапкер бас тартқан;
• балаға шығындарды өзіңіз көтергенсіз.

Егер мұндай дәлелдер болмаса, алимент әдетте сотқа жүгінген күннен бастап өндіріледі.

Бір балаға алимент төленбесе не істеу керек?

Егер алимент төленбесе, сот орындаушыға жүгіну керек. Сот бұйрығы немесе атқару парағы орындауға жіберіледі.

Сот орындаушыдан мыналарды сұрауға болады:

• атқарушылық іс қозғау;
• борышкердің жұмыс орнына қаулы жіберу;
• банк шоттарын тексеру;
• мүлкіне тыйым салу;
• көлігіне шектеу қою;
• Қазақстаннан шығуға шектеу қою;
• берешекті есептеу;
• борышкерді іздеу;
• жауапкершілікке тарту мәселесін қарау.

Ең бастысы — сот орындаушының жұмысын бақылау. Қағаз бар, бірақ ақша жоқ болса, орындау кезеңімен нақты жұмыс істеу керек.

Бір балаға алимент бойынша берешек қалай есептеледі?

Алимент бойынша берешекті сот орындаушы есептейді.

Егер алимент табыстың 1/4 бөлігі ретінде белгіленсе, борышкердің табысы ескеріледі.

Егер борышкер жұмыс істемесе немесе табысын растамаса, берешек заңда белгіленген тәртіппен есептеледі. Мұндай жағдайда орташа жалақы немесе басқа есептеу көрсеткіштері қолданылуы мүмкін.

Берешек есептелгеннен кейін сот орындаушы тиісті қаулы шығарады.

Алимент мөлшерін көбейтуге бола ма?

Иә, кей жағдайда алимент мөлшерін көбейтуге болады.

Мысалы:

• баланың шығындары артса;
• бала ауырса;
• емделу немесе оңалту қажет болса;
• оқу, балабақша, үйірме шығындары көбейсе;
• төлеушінің табысы өскен болса;
• бұрын белгіленген сома баланың қажеттіліктерін жаппаса.

Алиментті көбейту үшін сотқа жүгініп, нақты дәлелдер ұсыну қажет.

Алимент мөлшерін азайтуға бола ма?

Иә, алимент төлеуші де алимент мөлшерін азайтуды сұрай алады. Бірақ бұл автоматты түрде болмайды.

Негіздер болуы мүмкін:

• басқа балаларының дүниеге келуі;
• табысының төмендеуі;
• денсаулық жағдайының нашарлауы;
• жұмысынан айырылуы;
• еңбекке жарамсыз асырауындағы адамдардың болуы;
• материалдық жағдайының өзгеруі.

Бірақ сот әрқашан баланың мүддесін ескереді. Сондықтан “маған қиын” деген жалғыз уәж жеткіліксіз болуы мүмкін.

Егер алимент төлеушінің басқа балалары болса

Егер алимент төлеушінің басқа балалары болса, бұл алимент мөлшеріне әсер етуі мүмкін. Мысалы, кейін басқа баласына да алимент өндірілсе, жалпы ұсталым мөлшері қайта қаралуы мүмкін.

Мұндай жағдайда алиментті азайту немесе қайта есептеу туралы сотқа жүгіну қажет болуы мүмкін.

Бірақ басқа баланың болуы бірінші баланы асырау міндетін тоқтатпайды. Барлық балалардың мүддесі ескерілуі керек.

Бір балаға алимент қолма-қол берілсе бола ма?

Қолма-қол беруге болады, бірақ бұл қауіпті. Себебі кейін төлемді дәлелдеу қиын болуы мүмкін.

Ең дұрыс жол:

• банк арқылы аудару;
• аударым сипаттамасына “алимент” деп жазу;
• қолма-қол берілсе, міндетті түрде қолхат алу;
• ай сайынғы төлемдерді сақтау;
• чек немесе түбіртек сақтау.

Егер дәлел болмаса, төленген ақша кейін алимент ретінде есептелмеуі мүмкін.

Алиментті анадан өндіріп алуға бола ма?

Иә. Егер бала әкесімен бірге тұрса, әке анадан алимент талап ете алады.

Бұл жағдайда да бір балаға алимент әдетте ананың табысының 1/4 бөлігі ретінде есептеледі.

Заң бойынша баланы асырау міндеті анаға да, әкеге де бірдей жүктеледі. Сондықтан алимент тек “әкенің міндеті” емес.

Алиментті шетелде жүрген ата-анадан өндіруге бола ма?

Иә, болады. Егер ата-ананың бірі шетелде жүрсе, алимент талап етуге болады. Бірақ нақты өндіріп алу күрделірек болуы мүмкін.

Мына жағдайлар маңызды:

• борышкер қай елде жүр;
• Қазақстанда мүлкі бар ма;
• банк шоты бар ма;
• ресми табысы бар ма;
• шетелде сот шешімін тану және орындау мүмкін бе;
• халықаралық шарттар бар ма.

Егер борышкердің Қазақстанда мүлкі немесе шоты болса, өндіріп алу жеңілірек болуы мүмкін.

Бір балаға алимент бойынша заңгер керек пе?

Егер жағдай қарапайым болса, мысалы әке немесе ана белгілі, дау жоқ және алимент табыстың 1/4 бөлігі ретінде сұралса, сот бұйрығын өзіңіз де сұрай аласыз.

Бірақ заңгер көмегі қажет болуы мүмкін, егер:

• жауапкер табысын жасырса;
• ресми жұмыс істемесе;
• нақты ақшалай сомада алимент керек болса;
• алимент төленбей жүрсе;
• берешек жиналса;
• сот орындаушы әрекетсіз болса;
• жауапкер шетелде болса;
• әке болуды анықтау қажет болса;
• алимент мөлшерін көбейту немесе азайту керек болса.

Заңгер дұрыс жолды таңдап, құжаттарды дайындап, алименттің нақты өндірілуіне көмектеседі.

SOT ZEYINI заңгерлерінің көмегі

SOT ZEYINI заңгерлері бір балаға алимент өндіру бойынша кеңес беріп, құжаттарды дайындауға көмектеседі.

Біз көмектесеміз, егер:

• бір балаға алимент өндіру керек болса;
• сот бұйрығын алу қажет болса;
• талап арыз дайындау керек болса;
• алиментті нақты ақшалай сомада сұрау қажет болса;
• жауапкер жұмыс істемесе;
• жауапкер табысын жасырса;
• алимент төленбей жүрсе;
• алимент берешегін есептету керек болса;
• сот орындаушы әрекетсіз болса;
• алимент мөлшерін көбейту немесе азайту керек болса.

Бір балаға алимент бойынша кеңес керек пе? WhatsApp-қа жазыңыз — заңгер жағдайыңызды қарап, алиментті қандай жолмен және қандай мөлшерде өндірген тиімді екенін түсіндіреді.

FAQ: бір балаға алимент туралы жиі қойылатын сұрақтар

Бір балаға алимент қанша төленеді?

Қазақстанда бір балаға алимент әдетте алимент төлеушінің табысының 1/4 бөлігі, яғни 25% мөлшерінде төленеді.

Егер айлық 300 000 теңге болса, бір балаға алимент қанша?

Егер алимент 25% ретінде есептелсе, 300 000 теңгеден шамамен 75 000 теңге алимент ұсталуы мүмкін.

Егер айлық 500 000 теңге болса, бір балаға қанша алимент төленеді?

500 000 теңгенің 25% мөлшері шамамен 125 000 теңге болады.

Бір балаға алименттің нақты ең төменгі сомасы бар ма?

Барлық жағдайға бірдей белгіленген нақты ең төменгі сома жоқ. Егер алимент табыстың үлесімен өндірілсе, сома төлеушінің табысына байланысты болады.

Жауапкер жұмыс істемесе, алимент төлемей ме?

Жоқ. Жұмыс істемеу алимент төлеу міндетінен босатпайды. Берешек жиналуы мүмкін және сот орындаушы мүлік пен шоттарды тексереді.

Бір балаға алиментті нақты ақшалай сомада сұрауға бола ма?

Иә. Егер жауапкердің табысы тұрақсыз, ресми емес немесе жасырын болса, нақты ақшалай сомада алимент сұрауға болады.

Алиментті ажырасусыз өндіруге бола ма?

Иә. Ата-аналар некеде тұрса да, бір ата-ана баланы асырауға қатыспаса, алимент өндіруге болады.

Алиментті ажырасумен бірге сұрауға бола ма?

Иә, ажырасу туралы талап арызбен бірге алимент өндіруді де сұрауға болады.

Бір балаға алимент сот бұйрығымен өндіріле ме?

Иә, егер дау болмаса және алимент табыстың үлесі ретінде сұралса, сот бұйрығы арқылы өндіруге болады.

Сот бұйрығына қарсы болса не болады?

Егер борышкер сот бұйрығына қарсылық білдірсе, бұйрықтың күші жойылып, алимент талап арыз тәртібімен қаралуы мүмкін.

Алимент қай күннен бастап есептеледі?

Әдетте алимент сотқа жүгінген күннен бастап есептеледі.

Өткен уақыт үшін алимент алуға бола ма?

Кей жағдайда болады. Бірақ бұрын алимент сұрағаныңызды және борышкер төлеуден жалтарғанын дәлелдеу қажет.

Алимент төленбесе не істеу керек?

Сот орындаушыға жүгініп, берешекті есептеу, шоттарды тексеру, мүлікке тыйым салу және басқа мәжбүрлеу шараларын сұрау керек.

Алимент бойынша берешекті кім есептейді?

Алимент берешегін сот орындаушы есептейді және тиісті қаулы шығарады.

Алиментті қолма-қол беруге бола ма?

Болады, бірақ міндетті түрде қолхат алу керек. Ең қауіпсіз жол — банк арқылы “алимент” деп көрсетіп аудару.

Бір балаға алиментті анадан өндіріп алуға бола ма?

Иә. Егер бала әкесімен тұрса, әке анадан алимент талап ете алады.

Алимент мөлшерін көбейтуге бола ма?

Иә, егер баланың қажеттіліктері артса немесе жағдай өзгерсе, сот арқылы алимент мөлшерін көбейтуге болады.

Алимент мөлшерін азайтуға бола ма?

Иә, егер төлеушінің материалдық немесе отбасылық жағдайы өзгерсе, ол соттан алимент мөлшерін азайтуды сұрай алады.

Жауапкер табысын жасырса не істеу керек?

Оның нақты табысын дәлелдейтін мәліметтер жинау керек: банк аударымдары, мүлік, бизнес, әлеуметтік желідегі белсенділік және басқа дәлелдер.

Заңгерсіз бір балаға алимент өндіруге бола ма?

Қарапайым жағдайда болады. Бірақ жауапкер жұмыс істемесе, табысын жасырса, алимент төлемесе немесе нақты ақшалай сома керек болса, заңгер көмегі пайдалы болады.