ЖКО бойынша кінәлі адамнан ақша өндіру тәртібі

ЖКО бойынша кінәлі адамнан ақша өндіру тәртібі

ЖКО бойынша кінәлі адамнан ақша қалай өндіріледі? Сақтандыру төлемі жетпеген жағдайда айырма соманы өндіру, тәуелсіз бағалау, досудебная претензия, сотқа талап арыз және ЧСИ арқылы орындау тәртібі.

ЖКО бойынша ақша өндіру, кінәлі адамнан залал өндіру, ДТП бойынша ақша өндіру, сақтандыру жетпесе не істеу керек, ЖКО залалын сот арқылы өндіру, тәуелсіз бағалау ДТП, кінәлі жүргізушіден ақша алу, Қазақстан ЖКО дауы

Қысқаша жауап

ЖКО бойынша кінәлі адамнан ақша өндіру үшін алдымен оқиға дұрыс рәсімделуі, кінәлі тұлға анықталуы, көлікке немесе мүлікке келтірілген залал бағалануы керек. Егер сақтандыру компаниясы залалды толық жаппаса немесе кінәлі адамда сақтандыру болмаса, жәбірленуші айырма соманы кінәлі адамнан сот арқылы өндіріп ала алады.

Яғни жалпы тәртіп мынадай:

ЖКО рәсімдеу → кінәні анықтау → залалды бағалау → сақтандыруға жүгіну → жетпеген соманы кінәлі адамнан талап ету → сотқа талап арыз беру → сот шешімін ЧСИ арқылы орындату.

Ең маңыздысы — кінә, залал мөлшері және ЖКО мен залал арасындағы себептік байланысты дәлелдеу.

Кінәлі адамнан ақша қашан өндіріледі?

ЖКО бойынша кінәлі адамнан ақша мына жағдайларда өндіріледі:

• сақтандыру төлемі нақты залалды толық жаппаса;
• кінәлі жүргізушіде сақтандыру полисі болмаса;
• сақтандыру компаниясы төлемнен бас тартса;
• залал сақтандыру лимитінен асып кетсе;
• көлікке келтірілген зиян тәуелсіз бағалау бойынша жоғары болса;
• эвакуатор, тұрақ, бағалау, заңгер шығындары өтелмесе;
• денсаулыққа зиян келіп, емделу шығындары болса;
• моральдық зиян өндіру қажет болса;
• кінәлі адам ерікті түрде төлеуден бас тартса.

Мысалы, сақтандыру компаниясы 1 200 000 теңге төлесе, ал тәуелсіз бағалау бойынша нақты залал 1 900 000 теңге болса, 700 000 теңге айырма соманы кінәлі адамнан талап етуге болады.

Бірінші қадам: ЖКО-ны дұрыс рәсімдеу

Ақша өндірудің ең бірінші шарты — ЖКО дұрыс рәсімделуі. Егер оқиға дұрыс тіркелмесе, кейін сотта кінә мен залалды дәлелдеу қиын болады.

ЖКО болған кезде:

• полиция шақыру керек, егер европротокол қолданылмаса;
• көліктердің орналасуын фото және видеоға түсіру керек;
• барлық зақымдарды жеке-жеке түсіру керек;
• екінші жүргізушінің құжаттарын алу керек;
• сақтандыру полисін тексеру керек;
• куәлар болса, байланыс нөмірін алу керек;
• әкімшілік материалдарды алу керек;
• кінәлі адамға қатысты сот қаулысының заңды күшіне енуін күту керек.

Хаттамаға немесе түсініктемеге қол қоймас бұрын, барлық мән-жай дұрыс жазылғанын тексеру қажет. Бір қате сөйлем кейін сотта үлкен проблемаға айналуы мүмкін.

Екінші қадам: кінәлі тұлғаны анықтау

Кінәлі адамнан ақша өндіру үшін оның ЖКО-ға кінәлі екені дәлелденуі керек.

Кінә мыналармен расталуы мүмкін:

• әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамамен;
• полиция материалдарымен;
• сот қаулысымен;
• ЖКО сызбасымен;
• куәгерлердің түсініктемелерімен;
• бейнежазбамен;
• сараптама қорытындысымен;
• тараптардың түсініктемелерімен.

Егер кінәлі адам өз кінәсін мойындамаса, сотта бұл мәселені дәлелдеу қажет болады. Сондықтан дәлелдерді алдын ала жинау өте маңызды.

Үшінші қадам: залал мөлшерін анықтау

Кінәлі адамнан ақша өндіру үшін нақты залал мөлшері белгілі болуы керек. Ол үшін тәуелсіз бағалау жасатқан дұрыс.

Тәуелсіз бағалау мыналарды анықтайды:

• көлікті қалпына келтіру құнын;
• қосалқы бөлшектердің құнын;
• жөндеу жұмыстарының құнын;
• көліктің тауарлық құнының төмендеуін;
• сақтандыру төлемі мен нақты залал арасындағы айырманы.

Егер көлік жөнделіп қойған болса, бағалау жасау қиындауы мүмкін. Сондықтан жөндеуден бұрын көлік зақымдарын фотоға түсіріп, бағалау жасату керек.

Төртінші қадам: сақтандыру компаниясына жүгіну

Егер кінәлі жүргізушінің сақтандыру полисі болса, алдымен оның сақтандыру компаниясына жүгіну қажет. Сақтандыру компаниясы заңда белгіленген лимит шегінде төлем жасайды.

Сақтандыруға мына құжаттар берілуі мүмкін:

• өтініш;
• жеке куәлік көшірмесі;
• көлік құжаттары;
• ЖКО материалдары;
• кінәлі тұлға туралы сот қаулысы;
• сақтандыру полисі туралы мәлімет;
• банк шотының реквизиттері;
• залалды растайтын құжаттар;
• бағалау есебі.

Сақтандыру төлемін алғаннан кейін де, егер нақты залал толық өтелмесе, қалған айырма кінәлі тұлғадан талап етіледі.

Бесінші қадам: кінәлі адамға досудебная претензия жіберу

Сотқа дейін кінәлі адамға досудебная претензия жіберген дұрыс. Бұл міндетті болмауы мүмкін, бірақ сотта жәбірленушінің дауды бейбіт жолмен шешуге тырысқанын көрсетеді.

Претензияда мыналар жазылады:

• ЖКО күні және орны;
• кінәлі адамның деректері;
• көлікке келтірілген зиян;
• тәуелсіз бағалау нәтижесі;
• сақтандыру төлемі болса, оның мөлшері;
• қалған айырма сомасы;
• төлеу мерзімі;
• төлем жасалмаса сотқа жүгінетіні туралы ескерту.

Досудебная претензия үлгісі

Кімге: [Кінәлі адамның аты-жөні]
Кімнен: [Жәбірленушінің аты-жөні]
Мекенжай: [мекенжай]
Телефон: [нөмір]

Досудебная претензия

ЖКО салдарынан келтірілген залалды өтеу туралы

[Күні] күні [орны] мекенжайында Сіздің кінәңізден жол-көлік оқиғасы орын алды. Аталған ЖКО салдарынан маған тиесілі [көлік маркасы, мемлекеттік нөмірі] автокөлігіне механикалық зақым келтірілді.

Кінәңіз [сот қаулысы/әкімшілік материал/полиция құжаты] арқылы расталады.

Тәуелсіз бағалау есебіне сәйкес, көлікке келтірілген материалдық залал мөлшері [сома] теңгені құрайды. Сақтандыру компаниясы тарапынан [сома] теңге төленді. Осыған байланысты өтелмеген айырма сома [сома] теңгені құрайды.

Жоғарыда көрсетілген мән-жайларға байланысты Сізден [сома] теңге мөлшеріндегі залалды осы претензияны алған күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде ерікті түрде өтеуіңізді сұраймын.

Көрсетілген мерзімде төлем жасалмаған жағдайда, мен сотқа талап арызбен жүгініп, негізгі залал сомасын, бағалау шығындарын, заңгерлік көмек шығындарын, мемлекеттік бажды және өзге де сот шығындарын өндіріп алуды талап етемін.

Қосымша:

1. ЖКО материалдарының көшірмесі;
2. Сот қаулысының көшірмесі;
3. Тәуелсіз бағалау есебі;
4. Сақтандыру төлемі туралы құжат;
5. Шығындарды растайтын құжаттар.

Күні: ____________
Қолы: ____________

Алтыншы қадам: сотқа талап арыз беру

Егер кінәлі адам ерікті түрде төлемесе, сотқа талап арыз беріледі.

Талап арызда:

• ЖКО болған күн;
• оқиға орны;
• кінәлі адамның әрекеті;
• кінәні растайтын құжаттар;
• көлікке келген залал;
• сақтандыру төлемі;
• өндірілетін айырма сома;
• қосымша шығындар;
• талаптың құқықтық негізі көрсетіледі.

Талап арызды жауапкердің тұрғылықты жері бойынша немесе заңда көзделген басқа соттылық тәртібімен беру керек.

Сотта қандай сомаларды өндіруге болады?

Кінәлі адамнан мына сомаларды өндіруге болады:

• сақтандыру төлемінен аспай қалған айырма;
• көлікті жөндеу құны;
• қосалқы бөлшектер құны;
• эвакуатор шығыны;
• көлік тұрағы шығыны;
• тәуелсіз бағалау шығыны;
• сараптама шығыны;
• заңгер қызметінің ақысы;
• мемлекеттік баж;
• сот шығындары;
• денсаулыққа зиян келсе, емделу шығындары;
• моральдық зиян, егер оған негіз болса.

Барлық сома құжатпен дәлелденуі керек. Чек жоқ болса, сотта дәлелдеу қиын болады. “Ауызша төледім” деген дәлел ретінде әлсіз.

Сотқа қандай құжаттар тіркеледі?

Талап арызға мына құжаттар тіркеледі:

• жеке куәлік көшірмесі;
• көлікке құқық белгілейтін құжаттар;
• ЖКО сызбасы;
• әкімшілік хаттама;
• сот қаулысы;
• фото және видео дәлелдер;
• тәуелсіз бағалау есебі;
• сақтандыру компаниясының жауабы;
• сақтандыру төлемі туралы құжат;
• досудебная претензия;
• претензия жіберілгенін растайтын дәлел;
• эвакуатор, тұрақ, жөндеу бойынша чектер;
• заңгерлік көмек шарты және төлем құжаты;
• мемлекеттік баж түбіртегі.

Құжаттар толық болса, сотта талапты дәлелдеу жеңілдейді.

Егер кінәлі адамда сақтандыру болмаса

Егер кінәлі жүргізушіде сақтандыру полисі болмаса, жәбірленуші залалды тікелей сол адамнан талап етеді.

Бұл жағдайда сақтандыру компаниясы төлем жасамайды, сондықтан талап арызда барлық нақты залал сомасы кінәлі адамнан өндірілуі сұралады.

Мысалы, тәуелсіз бағалау бойынша залал 1 500 000 теңге болса, осы соманың толық мөлшері кінәлі жүргізушіден талап етіледі.

Егер кінәлі адам көліктің иесі болмаса

Кей жағдайда ЖКО жасаған адам көліктің иесі болмауы мүмкін. Мұндай кезде жауапкерді дұрыс анықтау өте маңызды.

Жауапты тұлға болуы мүмкін:

• ЖКО жасаған жүргізуші;
• көлік иесі;
• көлікті заңды негізде иеленуші;
• жұмыс беруші, егер жүргізуші қызметтік міндетін орындаған болса;
• көлікті басқаруға берген тұлға, жағдайға қарай.

Сотта көлікті кім басқарғаны, кімнің иелігінде болғаны және қандай негізде пайдаланылғаны зерттеледі.

Егер кінәлі адам төлемесе, сот шешімі қалай орындалады?

Сот шешімі шыққаннан кейін, егер жауапкер ерікті түрде төлемесе, атқарушылық парақ алынып, жеке сот орындаушысына беріледі.

ЧСИ мынадай шаралар қолдана алады:

• банк шоттарына арест қою;
• жалақыдан ұстау;
• мүлікке тыйым салу;
• көлікке шектеу қою;
• жылжымайтын мүлікке шектеу қою;
• борышкердің шығуына шектеу қою мәселесін қарау;
• мүлікті мәжбүрлеп сату.

Сондықтан сот шешімін алу — істің соңы емес. Ақшаны нақты алу үшін атқарушылық іс жүргізуді бақылау қажет.

Кінәлі адаммен медиация жасауға бола ма?

Иә, болады. Егер кінәлі адам залалды бөліп төлеуге дайын болса, тараптар медиативтік келісім немесе жазбаша келісім жасай алады.

Келісімде:

• жалпы қарыз сомасы;
• төлем мерзімі;
• ай сайынғы төлем мөлшері;
• кешіктіргені үшін жауапкершілік;
• банк реквизиттері;
• тараптардың қолы көрсетілуі керек.

Ауызша келісімге сену қауіпті. Бүгін “төлеймін” дейді, ертең “мен ондай айтпадым” дейді. Сондықтан бәрі қағазда болуы керек.

Жиі кездесетін қателіктер

Жәбірленушілер жиі мына қателіктерді жібереді:

• кінәлі адаммен ауызша келіседі;
• бағалау жасатпайды;
• сақтандыру төлемін тексермейді;
• барлық зақымды фотоға түсірмейді;
• претензия жібермейді;
• чектерді сақтамайды;
• сотқа дәлелсіз барады;
• жауапкерді дұрыс көрсетпейді;
• көлікті бағалаусыз жөндеп тастайды;
• ЧСИ жұмысын бақыламайды.

ЖКО бойынша ақша өндіруде “дәлел бар ма?” деген сұрақ бәрін шешеді.

Қорытынды

ЖКО бойынша кінәлі адамнан ақша өндіру үшін оқиға дұрыс рәсімделіп, кінә дәлелденіп, залал нақты есептелуі керек. Егер сақтандыру төлемі жетпесе, айырма соманы кінәлі адамнан талап етуге болады.

Алдымен досудебная претензия жіберген дұрыс. Егер кінәлі адам төлемесе, сотқа талап арыз беріледі. Сот шешімі шыққаннан кейін ақша ЧСИ арқылы мәжбүрлеп өндіріледі.

Ең бастысы — фото, бағалау, сақтандыру құжаттары, сот қаулысы, чектер және претензия сияқты дәлелдерді сақтау. ЖКО дауы эмоциямен емес, құжатпен жеңіледі.

FAQ

ЖКО бойынша кінәлі адамнан ақша өндіруге бола ма?

Иә, егер сақтандыру төлемі жетпесе немесе кінәлі адамда сақтандыру болмаса, залалды кінәлі адамнан сот арқылы өндіруге болады.

Сақтандыру төледі, бірақ ақша жетпеді. Не істеу керек?

Тәуелсіз бағалау жасатып, сақтандыру төлемі мен нақты залал арасындағы айырманы кінәлі адамнан талап етуге болады.

Кінәлі адам төлемей қойса не істеймін?

Алдымен досудебная претензия жіберіледі. Төлем болмаса, сотқа талап арыз беріледі.

Сотта қандай шығындарды өндіруге болады?

Залал сомасы, бағалау шығыны, эвакуатор, тұрақ, заңгерлік көмек, мемлекеттік баж және басқа дәлелденген шығындар өндірілуі мүмкін.

Кінәлі жүргізушіде сақтандыру болмаса не болады?

Бұл жағдайда залал тікелей кінәлі жүргізушіден өндіріледі.

Көлік жөнделіп қойса, ақша өндіруге бола ма?

Болады, бірақ жөндеуге дейін фото, бағалау және шығын құжаттары болғаны дұрыс. Әйтпесе залал мөлшерін дәлелдеу қиындайды.

Кінәлі адам көліктің иесі болмаса, кім жауап береді?

Жағдайға қарай жүргізуші, көлік иесі, заңды иеленуші немесе жұмыс беруші жауапты болуы мүмкін.

Сот шешімінен кейін ақша қалай өндіріледі?

Атқарушылық парақ алынып, ЧСИ-ге беріледі. ЧСИ борышкердің шоттарына, жалақысына және мүлкіне өндіріп алу шараларын қолдана алады.