Жұбайы сотқа келмесе, ажырасу тоқтай ма?

Жұбайы сотқа келмесе, ажырасу тоқтай ма?

Жоқ, жұбайдың сотқа келмеуі ажырасуды автоматты түрде тоқтатпайды. Егер жауапкер, яғни екінші жұбай сот отырысының уақыты мен орны туралы тиісті түрде хабарланса, бірақ себепсіз келмесе, сот істі оның қатысуынсыз қарауы мүмкін.

Бірақ бір маңызды шарт бар: сот жауапкердің шынымен хабарланғанына көз жеткізуі керек. Егер жауапкерге сот хабарламасы жеткізілмесе немесе оның сот отырысы туралы білгені расталмаса, сот отырысы кейінге қалдырылуы мүмкін.

Яғни “жұбайым сотқа келмей жүр, енді ажыраса алмаймын” деп қорқудың қажеті жоқ. Бірақ хабарлау мәселесі дұрыс рәсімделуі керек.

Сот жұбай келмесе не істейді?

Егер жұбай сотқа келмесе, сот алдымен оның не себепті келмегенін және сотқа шақыру қағазы дұрыс жіберілгенін тексереді.

Сот мына жағдайларды қарайды:

• жауапкердің мекенжайы дұрыс көрсетілген бе;
• сот хабарламасы жіберілді ме;
• хабарлама табысталды ма;
• жауапкер сотқа келмеу себебін хабарлады ма;
• себепті дәлелдейтін құжат бар ма;
• жауапкер істі өзінің қатысуынсыз қарауды сұрады ма;
• талап қоюшы істі жалғастыруды сұрай ма.

Егер жауапкер дәлелді себепсіз келмесе, сот істі жалғастырып, некені бұзу туралы шешім шығаруы мүмкін.

Қандай жағдайда сот отырысы кейінге қалдырылады?

Сот отырысы мына жағдайларда кейінге қалдырылуы мүмкін:

• жауапкердің хабарланғаны расталмаса;
• сот хабарламасы дұрыс мекенжайға жіберілмесе;
• жауапкер аурухана, іссапар немесе басқа дәлелді себеп көрсетсе;
• жауапкер соттан істі кейінге қалдыруды сұраса және себебі дәлелді болса;
• сот қосымша құжаттар қажет деп тапса;
• балалар, алимент немесе мүлік бойынша қосымша мән-жайлар анықталуы керек болса.

Бірінші рет келмесе, сот көбіне істі кейінге қалдыруы мүмкін. Бірақ жауапкер бірнеше рет келмей, процессті әдейі созса, сот істі оның қатысуынсыз қарауға құқылы.

Жауапкердің келмеуі ажырасуды соза ала ма?

Иә, кей жағдайда созуы мүмкін. Әсіресе сот жауапкердің тиісті түрде хабарланғанын анықтай алмаса, процесс ұзарады.

Мысалы:

• жауапкердің мекенжайы дұрыс көрсетілмеген;
• жауапкер басқа қалада немесе шетелде жүр;
• сот хабарламасы қайтып келген;
• жауапкер әдейі хатты алмайды;
• жауапкер “ауырып қалдым” деп бірнеше рет өтініш береді;
• мүлік немесе балалар бойынша дау бар.

Бірақ келмеу арқылы ажырасуды мәңгі тоқтату мүмкін емес. Егер отбасылық қатынастар тоқтағаны анық болса және талап қоюшы ажырасуды талап етсе, сот некені бұза алады.

Жауапкер әдейі сотқа келмесе не істеу керек?

Егер жұбайыңыз сотқа әдейі келмей, ажырасуды созып жүрсе, мына әрекеттерді жасауға болады:

• сотқа жауапкердің нақты мекенжайын көрсету;
• оның телефон нөмірін, электрондық поштасын, WhatsApp байланысын жазу;
• соңғы белгілі мекенжайын көрсету;
• соттан істі жауапкердің қатысуынсыз қарауды сұрау;
• жауапкердің процесті созып жүргенін түсіндіру;
• оның хабарланғанын растайтын дәлелдерді ұсыну;
• қажет болса, қосымша өтінішхат беру.

Мұндай жағдайда талап қоюшының белсенді болуы маңызды. Сотта “ол келмей жүр” деп қана айту жеткіліксіз, нақты өтініш пен дәлел керек.

Жауапкер сотқа шақыру қағазын алмай жүрсе

Кейде жауапкер соттан келген хатты әдейі алмайды немесе мекенжайында тұрмайды. Бұл да ажырасуға кедергі болмауы мүмкін.

Мұндай жағдайда сотқа мыналарды көрсетуге болады:

• жауапкердің тіркелген мекенжайы;
• соңғы белгілі тұрғылықты жері;
• оның телефон нөмірі;
• электрондық поштасы;
• мессенджердегі байланысы;
• жұмыс орны туралы мәлімет;
• Қазақстандағы мүлкі туралы дерек;
• хат алмасу скриншоттары.

Сот жауапкерді хабарлау үшін барлық мүмкін шаралар қабылданғанын көрсе, істі ары қарай қарауы мүмкін.

Жұбай сотқа келмесе, некені бұзу туралы шешім шыға ма?

Иә, шыға алады. Егер жауапкер хабарланған болса, бірақ сотқа келмесе, сот некені бұзу туралы шешім шығаруы мүмкін.

Әсіресе мына жағдайларда:

• ерлі-зайыптылар бірге тұрмайды;
• ортақ шаруашылық жүргізілмейді;
• татуласу мүмкін емес;
• талап қоюшы ажырасуды талап етеді;
• жауапкер сотқа келмейді немесе нақты қарсылық білдірмейді;
• хабарлау тәртібі сақталған.

Сот үшін басты мәселе — отбасының сақталу мүмкіндігі бар ма, жоқ па. Егер неке іс жүзінде тоқтаған болса, жауапкердің келмеуі ажырасуды тоқтатпайды.

Егер жұбай ажырасуға қарсы болып, сотқа келмесе

Егер жұбай ажырасуға қарсы екенін айтып, бірақ сотқа келмесе, сот бәрібір істі қарай алады. Бірақ кей жағдайда сот татуласу үшін мерзім беруі мүмкін.

Татуласу мерзімі берілсе, іс уақытша кейінге қалады. Бірақ егер бұл мерзім өткен соң талап қоюшы ажырасуды талап етуді жалғастырса, сот некені бұзуы мүмкін.

Жұбайдың “қарсымын” деген сөзі ажырасуды мәңгі тоқтатпайды. Заңда “келмей жүрсе, неке өмір бойы сақталады” деген режим жоқ.

Егер талап қоюшы сотқа келмесе не болады?

Егер ажырасуға арыз берген адам, яғни талап қоюшы сотқа келмесе, жағдай басқаша болуы мүмкін. Егер талап қоюшы сотқа келмесе және істі өзінің қатысуынсыз қарауды сұрамаса, сот істі кейінге қалдыруы мүмкін.

Егер талап қоюшы бірнеше рет келмесе және істі қатысуынсыз қарау туралы өтініш бермесе, сот арызды қараусыз қалдыруы ықтимал.

Сондықтан талап қоюшы сотқа бара алмаса, алдын ала:

• істі өзінің қатысуынсыз қарау туралы өтініш беруі;
• өкіл жіберуі;
• келмеу себебін түсіндіруі;
• дәлелді құжат ұсынуы керек.

Істі қатысуынсыз қарау туралы өтініш беруге бола ма?

Иә, болады. Егер тарап сотқа келе алмаса, ол істі өзінің қатысуынсыз қарау туралы өтініш бере алады.

Мысалы, талап қоюшы немесе жауапкер:

• басқа қалада болса;
• шетелде болса;
• денсаулық жағдайына байланысты келе алмаса;
• жұмыс бабымен келе алмаса;
• өкілі арқылы қатысса;
• дау бойынша жазбаша пікірін ұсынса.

Мұндай өтініш процесті жеңілдетеді. Әсіресе ажырасуға екі тарап та қарсы болмаса, бірақ біреуі сотқа келе алмаса, бұл жақсы шешім болуы мүмкін.

Жауапкердің келмеуі балалар мәселесіне әсер ете ме?

Егер ортақ кәмелетке толмаған балалар болса, сот балаларға қатысты мәселелерді де қарауы мүмкін.

Сот:

• бала кіммен тұратынын;
• алиментті;
• ата-аналардың баламен қарым-қатынас тәртібін;
• баланың мүддесін;
• қорғаншылық органының пікірін;
• ата-аналардың жағдайын қарай алады.

Егер жауапкер келмесе, бұл мәселелер толық зерттелуі керек. Балаларға қатысты дауларда сот тек жауапкер келмеді деп бәрін автоматты түрде шешіп тастамайды. Баланың мүддесі бірінші орында тұрады.

Жауапкер келмесе, алимент өндіруге бола ма?

Иә, болады. Егер жауапкер сотқа келмесе, бірақ тиісті түрде хабарланса, сот алимент туралы талапты да қарауы мүмкін.

Алимент бойынша талап қоюшы мыналарды ұсынғаны дұрыс:

• балалардың туу туралы куәліктері;
• балалардың кіммен тұратынын растайтын мәліметтер;
• жауапкердің табысы туралы белгілі деректер;
• алимент мөлшері туралы талап;
• балаларға жұмсалатын шығындар туралы дәлелдер;
• қажет болса, нақты ақшалай соманы негіздеу.

Жауапкердің келмеуі баланы асырау міндетін жоймайды.

Жауапкер келмесе, мүлікті бөлуге бола ма?

Иә, болады, бірақ мүлікті бөлу ажырасуға қарағанда күрделірек мәселе. Егер жауапкер келмесе, сот бәрібір дәлелдемелерді зерттеуі керек.

Мүлікті бөлу үшін қажет болуы мүмкін:

• мүлік құжаттары;
• сатып алу-сату шарттары;
• банк үзінділері;
• бағалау есебі;
• кредит шарттары;
• мүліктің некеде алынғанын растайтын дәлелдер;
• мүліктің кімнің атына тіркелгені туралы мәліметтер.

Егер мақсат тек тез ажырасу болса, кейде мүлікті бөлу талабын бөлек берген тиімді болуы мүмкін. Бұл ажырасу процесін жеңілдетеді.

Жұбай шетелде болса және сотқа келмесе

Егер жұбай шетелде жүріп сотқа келмесе, ажырасу бәрібір мүмкін. Бірақ оны хабарлау мәселесі күрделірек болуы мүмкін.

Сотқа мыналарды ұсынған дұрыс:

• шетелдегі мекенжайы;
• соңғы белгілі мекенжайы;
• электрондық поштасы;
• телефон нөмірі;
• мессенджердегі байланысы;
• шетелде жүргенін растайтын мәліметтер;
• Қазақстандағы тіркеу мекенжайы.

Егер жауапкер шетелде болса, сот хабарлау үшін қосымша уақыт қажет етуі мүмкін. Бірақ бұл ажырасуға толық кедергі емес.

Егер жұбай хабар-ошарсыз кетсе

Егер жұбайдың қайда екені мүлде белгісіз болса, жағдай бөлек қаралады. Мұндай кезде оның соңғы белгілі мекенжайын көрсету, байланысқа шықпай жүргенін дәлелдеу және қажет болса, заңда көзделген басқа механизмдерді пайдалану керек.

Кей жағдайда жұбайды хабар-ошарсыз кетті деп тану мәселесі туындауы мүмкін. Бұл бөлек сот тәртібімен шешілетін мәселе.

Егер сот жұбайды хабар-ошарсыз кетті деп таныса, некені бұзу тәртібі жеңілдеуі мүмкін.

Ажырасуды тездету үшін не істеу керек?

Ажырасу процесі созылмауы үшін:

• талап арызды дұрыс дайындау;
• жауапкердің нақты мекенжайын көрсету;
• барлық құжаттарды бірден тіркеу;
• балалар туралы мәліметтерді толық жазу;
• мемлекеттік бажды дұрыс төлеу;
• сот отырысына қатысу;
• келе алмасаңыз, қатысуынсыз қарау туралы өтініш беру;
• жауапкердің процесті созып жатқанын көрсету;
• қажет болса, өкіл арқылы қатысу;
• қосымша талаптарды дұрыс бөлу керек.

Кейде ең дұрыс стратегия — алдымен некені бұзу, ал мүлік пен басқа күрделі дауларды бөлек қарау.

Қандай құжаттар қажет?

Ажырасу үшін әдетте мына құжаттар қажет:

• некені бұзу туралы талап арыз;
• жеке куәлік көшірмесі;
• неке қию туралы куәлік;
• балалардың туу туралы куәліктері, егер балалар болса;
• мемлекеттік баж төленгені туралы түбіртек;
• жауапкердің мекенжайы туралы мәлімет;
• жауапкерді хабарлау үшін байланыс деректері;
• алимент бойынша дәлелдер, егер алимент сұралса;
• мүлік құжаттары, егер мүлік бөлінсе;
• өкіл болса, сенімхат немесе адвокат ордері.

Егер жауапкер келмей жүрген болса, оның хабарланғанын дәлелдейтін мәліметтерді де қосымша ұсынған дұрыс.

Талап арызда не жазу керек?

Талап арызда мына мәліметтер көрсетілуі керек:

• соттың атауы;
• талап қоюшының деректері;
• жауапкердің деректері;
• неке қашан және қайда тіркелгені;
• балалар туралы мәлімет;
• ерлі-зайыптылардың бірге тұрмайтыны;
• отбасылық қатынастар тоқтағаны;
• татуласу мүмкін еместігі;
• жауапкердің сотқа келмей жүргені немесе ажырасудан жалтаруы;
• соттан нақты не сұралатыны.

Соттан сұрауға болады:

• некені бұзуды;
• істі жауапкердің қатысуынсыз қарауды;
• алимент өндіруді;
• баланың тұрғылықты жерін анықтауды;
• мүлікті бөлуді.

Жиі кездесетін қателіктер

Ажырасу кезінде жұбай сотқа келмеген жағдайда жиі кездесетін қателіктер:

• жауапкердің мекенжайын дұрыс көрсетпеу;
• хабарлау дәлелдерін ұсынбау;
• істі қатысуынсыз қарау туралы өтініш бермеу;
• сотқа өзіңіз де келмей қалу;
• балалар мәселесін нақты жазбау;
• алиментті дұрыс талап етпеу;
• мүлік мәселесін дәлелсіз қосу;
• эмоцияға беріліп арыз жазу;
• соттан нақты не сұралатынын көрсетпеу.

Сот эмоцияға емес, құжатқа қарайды. Сондықтан арыз “ол келмей жүр” деген реніш емес, нақты құқықтық позиция болуы керек.

Заңгердің көмегі керек пе?

Егер жұбай сотқа келмей жүрсе, процесті созса, мекенжайы белгісіз болса, балалар, алимент немесе мүлік бойынша дау болса, заңгердің көмегі пайдалы болады.

Заңгер көмектеседі:

• талап арызды дұрыс жазуға;
• соттылықты анықтауға;
• жауапкерді хабарлау мәселесін шешуге;
• істі қатысуынсыз қарау туралы өтініш дайындауға;
• алимент талап етуге;
• баланың тұрғылықты жерін анықтауға;
• мүлікті бөлуге;
• сотта өкілдік етуге;
• процесті создырмауға.

SOT ZEYINI заңгерлерінің көмегі

SOT ZEYINI заңгерлері жұбай сотқа келмеген жағдайда ажырасу процесін дұрыс жүргізуге көмектеседі.

Біз көмектесеміз, егер:

• жұбайыңыз сотқа келмей жүрсе;
• жауапкер ажырасудан қашса;
• жауапкердің мекенжайы белгісіз болса;
• жұбайыңыз шетелде болса;
• ортақ балалар болса;
• алимент өндіру керек болса;
• мүлікті бөлу қажет болса;
• сотқа талап арыз дайындау керек болса;
• істі жауапкердің қатысуынсыз қарату қажет болса.

Ажырасу бойынша кеңес керек пе? WhatsApp-қа жазыңыз — заңгер жағдайыңызды қарап, сотқа қалай дұрыс арыз беру және жұбай келмесе не істеу керегін түсіндіреді.

FAQ: жұбай сотқа келмесе, ажырасу туралы жиі қойылатын сұрақтар

Жұбай сотқа келмесе, ажырасу тоқтай ма?

Жоқ. Егер жұбай сот отырысы туралы тиісті түрде хабарланған болса, бірақ себепсіз келмесе, сот істі оның қатысуынсыз қарауы мүмкін.

Бірінші отырысқа келмесе, сот бірден ажырата ма?

Әрқашан емес. Бірінші рет сот отырысы кейінге қалдырылуы мүмкін, әсіресе жауапкердің хабарланғаны расталмаса немесе келмеу себебі дәлелді болса.

Жұбай бірнеше рет келмесе не болады?

Егер жауапкер бірнеше рет себепсіз келмесе және хабарланғаны расталса, сот істі оның қатысуынсыз қарауы мүмкін.

Жұбай сот шақыруын әдейі алмай жүрсе не істеу керек?

Сотқа оның нақты мекенжайын, телефон нөмірін, электрондық поштасын, мессенджер байланысын және соңғы белгілі тұрғылықты жерін көрсету керек. Қажет болса, істі қатысуынсыз қарауды сұрауға болады.

Жауапкер хабарланбаса, сот ажырата ма?

Әдетте сот жауапкердің тиісті түрде хабарланғанын тексереді. Егер хабарлау расталмаса, сот отырысы кейінге қалуы мүмкін.

Жауапкер “қарсымын” деп, бірақ сотқа келмесе ше?

Сот татуласуға мерзім беруі мүмкін. Бірақ талап қоюшы ажырасуды талап етуді жалғастырса және отбасы сақталмаса, неке бұзылуы мүмкін.

Талап қоюшы сотқа келмесе не болады?

Егер талап қоюшы сотқа келмесе және істі қатысуынсыз қарауды сұрамаса, сот істі кейінге қалдыруы немесе арызды қараусыз қалдыруы мүмкін.

Істі өз қатысуымсыз қарауды сұрай аламын ба?

Иә, сотқа істі өз қатысуыңызсыз қарау туралы өтініш беруге болады. Бұл әсіресе басқа қалада немесе шетелде жүрген жағдайда ыңғайлы.

Жұбай келмесе, алимент өндіруге бола ма?

Иә, егер жауапкер хабарланған болса, сот алимент туралы талапты да қарауы мүмкін. Бірақ балалар мен алимент бойынша құжаттар дұрыс дайындалуы керек.

Жұбай келмесе, мүлікті бөлуге бола ма?

Иә, бірақ мүлікті бөлу үшін дәлелдемелер қажет. Егер мүлік дауы күрделі болса, оны бөлек талап арызбен берген тиімді болуы мүмкін.

Жұбай шетелде болса және келмесе, ажырасуға бола ма?

Иә, болады. Бірақ шетелдегі жауапкерді хабарлау тәртібі күрделірек болуы мүмкін және қосымша уақыт алады.

Жұбайдың мекенжайы белгісіз болса не істеу керек?

Соңғы белгілі мекенжайын, тіркеу мекенжайын, жұмыс орнын, мүлкі орналасқан жерді немесе байланыс деректерін көрсету қажет. Кей жағдайда хабар-ошарсыз кетті деп тану мәселесі туындауы мүмкін.

Жауапкерсіз сот шешімі шықса, ол кейін шағым бере ала ма?

Иә, заңда көзделген тәртіппен жауапкер сот актісіне шағым бере алады. Сондықтан хабарлау және іс жүргізу тәртібі дұрыс сақталуы маңызды.

Ажырасуды тездету үшін не істеу керек?

Талап арызды дұрыс дайындау, жауапкердің мекенжайын нақты көрсету, құжаттарды толық тіркеу, сотқа қатысу немесе қатысуынсыз қарау туралы өтініш беру қажет.

Заңгер керек пе?

Егер жауапкер келмей жүрсе, мекенжайы белгісіз болса, балалар, алимент немесе мүлік дауы болса, заңгердің көмегі өте пайдалы. Ол процесті дұрыс жүргізіп, істің созылып кетпеуіне көмектеседі.