Шетелде жүрген жұбаймен ажырасуға бола ма?

Шетелде жүрген жұбаймен ажырасуға бола ма?

Иә, шетелде жүрген жұбаймен ажырасуға болады. Жұбайдың Қазақстанда болмауы некені бұзуға кедергі емес. Бірақ ажырасу тәртібі нақты жағдайға байланысты болады: ерлі-зайыптылардың ортақ кәмелетке толмаған балалары бар ма, екінші жұбай ажырасуға келіседі ме, мүлік немесе алимент бойынша дау бар ма, жұбайдың шетелдегі нақты мекенжайы белгілі ме.

Егер екі тарап та ажырасуға келіссе, ортақ кәмелетке толмаған балалар болмаса және мүліктік дау жоқ болса, некені тіркеуші орган немесе шетелдегі Қазақстанның консулдық мекемесі арқылы бұзу мүмкіндігі қарастырылады.

Ал егер балалар болса, жұбайдың бірі келіспесе, байланысқа шықпаса немесе мүлік, алимент, баланың тұрғылықты жері бойынша дау болса, онда ажырасу сот арқылы жүргізіледі.

Жұбай шетелде болса, ажырасудың қандай жолдары бар?

Шетелде жүрген жұбаймен ажырасудың негізгі екі жолы бар:

1. Өзара келісіммен тіркеуші орган немесе консулдық арқылы ажырасу;
2. Сот арқылы ажырасу.

Қай жол таңдалатыны жағдайға байланысты.

Егер екеуі де келіссе, ортақ кәмелетке толмаған балалар болмаса және дау болмаса, рәсім жеңілірек болуы мүмкін. Ал егер бір тарап қарсы болса немесе бала болса, сотқа жүгіну қажет болады.

Қысқасы, “жұбай шетелде жүр” деген жағдай — ажырасу мүмкін емес деген сөз емес. Тек процесс кәдімгі ажырасуға қарағанда сәл күрделірек болады.

Қандай жағдайда консулдық арқылы ажырасуға болады?

Егер Қазақстан азаматы шетелде жүрген болса, кейбір жағдайларда Қазақстанның шетелдегі елшілігі немесе консулдығы арқылы некені бұзу рәсімін жүргізуге болады.

Бұл әдетте мына жағдайларда мүмкін:

• ерлі-зайыптылардың екеуі де ажырасуға келіссе;
• ортақ кәмелетке толмаған балалар болмаса;
• мүлік бойынша дау болмаса;
• қажетті құжаттар толық болса;
• өтініш дұрыс рәсімделсе;
• консулдық алым төленсе.

Шетелде жүрген азамат eGov арқылы да өтініш бере алады, бірақ дайын құжатты алу үшін консулдық бөлімге бару қажет болуы мүмкін.

Консулдық арқылы рәсімдеу, негізінен, даусыз жағдайларға ыңғайлы. Ал дау болса, сотқа жүгіну керек.

Қандай жағдайда сот арқылы ажырасу керек?

Сот арқылы ажырасу қажет болады, егер:

• ортақ кәмелетке толмаған балалар болса;
• жұбайлардың бірі ажырасуға келіспесе;
• шетелде жүрген жұбай байланысқа шықпаса;
• жұбай сотқа немесе тіркеуші органға барудан жалтарса;
• алимент туралы мәселе болса;
• баланың тұрғылықты жерін анықтау қажет болса;
• мүлікті бөлу мәселесі болса;
• жұбайдың нақты мекенжайы белгісіз болса;
• некені бұзу үшін сот шешімі қажет болса.

Мұндай жағдайда талап қоюшы Қазақстандағы сотқа некені бұзу туралы талап арыз береді.

Қазақстанда сотқа арыз беруге бола ма, егер жұбай шетелде болса?

Иә, болады. Егер жұбай шетелде жүрсе, Қазақстандағы сотқа талап арыз беруге болады. Бірақ талап арызда жауапкердің, яғни екінші жұбайдың мекенжайы дұрыс көрсетілуі керек.

Егер жұбайдың шетелдегі мекенжайы белгілі болса, оны талап арызда нақты жазған дұрыс. Бұл соттың жауапкерге хабарлама жіберуіне көмектеседі.

Егер шетелдегі мекенжай белгісіз болса, соңғы белгілі мекенжайын немесе Қазақстандағы мүлкі орналасқан жерді көрсету қажет болуы мүмкін.

Қай сотқа жүгіну керек?

Жалпы ереже бойынша, талап арыз жауапкердің тұрғылықты жері бойынша беріледі. Бірақ жұбай шетелде болса немесе Қазақстанда тұрмаса, соттылықты дұрыс анықтау маңызды.

Талап арыз мына жерлер бойынша берілуі мүмкін:

• жауапкердің Қазақстандағы соңғы белгілі тұрғылықты жері бойынша;
• жауапкердің Қазақстандағы мүлкі орналасқан жер бойынша;
• талап қоюшымен бірге кәмелетке толмаған балалар тұрса, талап қоюшының тұрғылықты жері бойынша;
• заңда көзделген өзге де негіздер бойынша.

Соттылықты қате анықтасаңыз, талап арыз қайтарылуы мүмкін. Сондықтан шетелдегі жұбаймен ажырасу кезінде ең бірінші дұрыс сотты анықтау керек.

Жұбайдың шетелдегі мекенжайы белгісіз болса не істеу керек?

Егер жұбайдың қай елде немесе қай мекенжайда жүргені белгісіз болса, бұл ажырасу мүмкін емес деген сөз емес. Бірақ талап арызда жағдайды дұрыс түсіндіру қажет.

Мұндай жағдайда мыналарды көрсетуге болады:

• жұбайдың соңғы белгілі мекенжайы;
• бұрын тұрған қаласы немесе ауданы;
• Қазақстандағы тіркелген мекенжайы;
• Қазақстандағы мүлкі туралы мәлімет;
• байланысқа шықпай жүргені;
• шетелге кеткені туралы белгілі деректер;
• хат алмасу немесе басқа дәлелдер.

Егер мекенжай мүлдем белгісіз болса, сот хабарлау және іздестіру мәселелерін заңда белгіленген тәртіппен қарайды.

Жұбай шетелде болса, сот оны қалай хабардар етеді?

Сот жауапкерге сотқа шақыру қағазын, талап арыздың көшірмесін және басқа құжаттарды жіберуі керек. Егер жауапкер шетелде болса, хабарлау тәртібі елге, халықаралық шарттарға және соттың нақты әрекеттеріне байланысты болады.

Кейбір жағдайларда құжаттар:

• пошта арқылы;
• дипломатиялық немесе консулдық арналар арқылы;
• халықаралық құқықтық көмек тәртібімен;
• электрондық байланыс арқылы;
• сот белгілеген өзге тәсілмен жіберілуі мүмкін.

Ең маңыздысы — сот жауапкердің істен хабардар болғанын немесе хабарлау үшін барлық қажетті шаралар қабылданғанын көруі керек.

Жұбай сотқа келмесе, ажырасу бола ма?

Иә, кейбір жағдайда болады. Егер шетелде жүрген жұбай сотқа келмесе, бұл некені бұзуға абсолютті кедергі емес.

Бірақ сот жауапкердің тиісті түрде хабарланғанын тексереді. Егер жауапкерге хабарлама жіберілгені, оның сот процесі туралы білуге мүмкіндігі болғаны дәлелденсе, сот істі оның қатысуынсыз қарауы мүмкін.

Ал егер жауапкер мүлде хабарланбаса, сот отырысы кейінге қалдырылуы мүмкін. Сондықтан талап арызда мекенжайды, байланыс нөмірін, электрондық поштаны және басқа мәліметтерді мүмкіндігінше толық көрсету керек.

Шетелде жүрген жұбай өкіл арқылы қатыса ала ма?

Иә, шетелде жүрген жұбай Қазақстандағы өкілі арқылы қатыса алады. Ол үшін сенімхат рәсімделуі қажет.

Сенімхат:

• Қазақстан консулдығында рәсімделуі мүмкін;
• шетелдік нотариус арқылы рәсімделуі мүмкін;
• қажет болса, апостиль немесе заңдастыру жасалады;
• қазақ немесе орыс тіліне аударылады;
• нотариалды куәландырылған аудармамен ұсынылады.

Өкіл сотқа қатысып, арызға пікір бере алады, медиативтік келісім жасай алады, құжат тапсыра алады және басқа процессуалдық әрекеттер жасай алады.

Егер жұбай ажырасуға келіссе, бірақ Қазақстанға келе алмаса

Егер жұбай ажырасуға келіссе, бірақ Қазақстанға келе алмаса, мәселені жеңілдетуге болады.

Ол:

• консулдық арқылы өтініш бере алады;
• нотариалды келісім немесе сенімхат бере алады;
• өкіл тағайындай алады;
• сотқа істі өзінің қатысуынсыз қарау туралы өтініш жолдай алады;
• медиативтік немесе жазбаша келісім рәсімдей алады.

Мұндай жағдайда процесс тезірек өтуі мүмкін, себебі сотта дау азаяды.

Егер жұбай ажырасуға қарсы болса

Егер шетелде жүрген жұбай ажырасуға қарсы болса, неке бәрібір сот арқылы бұзылуы мүмкін. Сот отбасын сақтау мүмкіндігін, тараптардың нақты қарым-қатынасын және татуласу мүмкіндігін бағалайды.

Сот татуласуға уақыт беруі мүмкін. Бірақ егер тараптар бірге тұрмаса, отбасылық қатынастар тоқтаса және талап қоюшы ажырасуды талап етуді жалғастырса, сот некені бұзуы ықтимал.

Жұбайдың “қарсымын” деген сөзі ажырасуды мәңгі тоқтатпайды. Бірақ процесс ұзаққа созылуы мүмкін.

Шетелдегі жұбаймен балалар мәселесі қалай шешіледі?

Егер ерлі-зайыптылардың ортақ кәмелетке толмаған балалары болса, ажырасу әдетте сот арқылы жүргізіледі.

Сот мына мәселелерді қарауы мүмкін:

• бала кіммен тұрады;
• екінші ата-ана баламен қалай байланысады;
• баламен кездесу кестесі;
• алимент мөлшері;
• баланы шетелге шығару мәселесі;
• ата-аналардың бала тәрбиесіне қатысуы;
• баланың қауіпсіздігі мен мүддесі.

Егер бір ата-ана шетелде болса, баламен қарым-қатынас тәртібін нақты жазған дұрыс. Мысалы, видео қоңыраулар, каникул кезіндегі кездесу, шетелге шығару үшін келісім беру тәртібі сияқты мәселелерді алдын ала шешуге болады.

Алиментті шетелде жүрген жұбайдан өндіруге бола ма?

Иә, алимент өндіру мәселесін қоюға болады. Егер бала Қазақстанда тұрса, алиментті Қазақстан соты арқылы талап ету мүмкін.

Бірақ алиментті нақты өндіріп алу жұбайдың қай елде жүргеніне, табысының қайда екеніне, Қазақстанда мүлкі бар-жоғына және халықаралық құқықтық көмек механизмдеріне байланысты.

Егер шетелде жүрген жұбайдың Қазақстанда мүлкі, банк шоты немесе ресми табысы болса, өндіріп алу жеңілірек болуы мүмкін.

Ал егер ол толық шетелде тұрып, Қазақстанда ешқандай мүлкі болмаса, сот шешімін басқа елде тану және орындау мәселесі туындауы мүмкін.

Шетелде жүрген жұбаймен мүлікті бөлуге бола ма?

Иә, болады. Егер ерлі-зайыптылардың Қазақстанда ортақ мүлкі болса, мысалы пәтер, үй, жер, көлік, бизнес немесе банктегі ақша болса, мүлікті бөлу туралы талап қоюға болады.

Мүлік бойынша мыналарды анықтау керек:

• мүлік қашан алынған;
• кімнің атына рәсімделген;
• некеде алынған ба;
• ортақ қаражат жұмсалды ма;
• кредит немесе ипотека бар ма;
• жұбай мүлікті сатуға тырысып жүр ме;
• қамтамасыз ету шараларын сұрау қажет пе.

Егер мүлікті сату, жасыру немесе басқа адамның атына рәсімдеу қаупі болса, соттан қамтамасыз ету шараларын сұрауға болады.

Егер неке шетелде тіркелген болса

Егер неке шетелде тіркелген болса, Қазақстанда ажырасу мүмкіндігі нақты жағдайға байланысты қаралады.

Маңызды сұрақтар:

• некені қай ел тіркеді;
• неке Қазақстанда танылды ма;
• ерлі-зайыптылардың азаматтығы қандай;
• Қазақстанмен байланысы бар ма;
• балалар қай жерде тұрады;
• мүлік қай елде орналасқан;
• қай елдің соты істі қарауға құқылы.

Шетелде берілген неке туралы құжаттар Қазақстанда қолданылуы үшін апостиль, заңдастыру және аударма қажет болуы мүмкін.

Егер жұбай шетел азаматы болса

Егер жұбай шетел азаматы болса, бұл да ажырасуға кедергі емес. Қазақстан азаматтары мен шетел азаматтары арасындағы неке Қазақстанда заң тәртібімен бұзылуы мүмкін.

Бірақ мұндай жағдайда қосымша мәселелер туындауы мүмкін:

• шетел азаматының мекенжайын анықтау;
• құжаттарды аудару;
• халықаралық хабарлау тәртібі;
• шетелдік құжаттарды апостильдеу немесе заңдастыру;
• алимент немесе сот шешімін шетелде орындау;
• балалардың азаматтығы және шетелге шығуы.

Сондықтан шетел азаматы бар ажырасуда құжаттарды өте мұқият дайындау керек.

Қандай құжаттар қажет?

Шетелде жүрген жұбаймен ажырасу үшін әдетте мына құжаттар қажет болуы мүмкін:

• некені бұзу туралы талап арыз;
• талап қоюшының жеке куәлігі;
• неке қию туралы куәлік;
• балалардың туу туралы куәліктері, егер балалар болса;
• мемлекеттік баж төленгені туралы түбіртек;
• жауапкердің соңғы белгілі мекенжайы;
• шетелдегі мекенжайы немесе байланыс деректері;
• мүлікке қатысты құжаттар, егер мүлік дауы болса;
• алиментке қатысты дәлелдер, егер алимент сұралса;
• шетелдік құжаттардың аудармасы;
• апостиль немесе заңдастыру, қажет болса;
• сенімхат, егер өкіл қатысса;
• істі қатысуынсыз қарау туралы өтініш, егер тарап келе алмаса.

Нақты құжаттар жағдайға байланысты өзгеруі мүмкін.

Талап арызда не жазылуы керек?

Талап арызда мына мәліметтер көрсетіледі:

• соттың атауы;
• талап қоюшының деректері;
• жауапкердің деректері;
• некенің қашан және қай жерде тіркелгені;
• балалар туралы мәлімет;
• жұбайдың шетелде жүргені;
• жауапкердің соңғы белгілі мекенжайы;
• отбасылық қатынастардың тоқтағаны;
• бірге тұрмайтыны;
• татуласу мүмкін еместігі;
• алимент немесе мүлік бойынша талаптар;
• соттан нақты не сұралатыны.

Мысалы, соттан:

• некені бұзуды;
• баланың тұрғылықты жерін анықтауды;
• алимент өндіруді;
• мүлікті бөлуді;
• істі жауапкердің қатысуынсыз қарауды сұрауға болады.

Шетелдегі жұбаймен ажырасу қанша уақыт алады?

Мерзім нақты жағдайға байланысты.

Егер жұбай келіссе, құжаттар толық болса және дау болмаса, процесс салыстырмалы түрде тез өтуі мүмкін.

Ал егер жұбай шетелде болса, мекенжайы белгісіз болса, сот хабарламаларын шетелге жіберу қажет болса, балалар немесе мүлік бойынша дау болса, іс ұзаққа созылуы мүмкін.

Шетел факторы бар істерде негізгі уақыт көбіне соттың істі қарауына емес, жауапкерді дұрыс хабардар етуге, құжаттарды аударуға және халықаралық рәсімдерге кетеді.

Қандай қателіктер жиі кездеседі?

Шетелде жүрген жұбаймен ажырасу кезінде жиі кездесетін қателіктер:

• жауапкердің мекенжайын дұрыс көрсетпеу;
• соңғы белгілі мекенжайды дәлелдемеу;
• шетелдік құжаттарды аудармау;
• апостиль немесе заңдастыруды ұмыту;
• соттылықты қате анықтау;
• балалар мәселесін нақты жазбау;
• алиментті бөлек қарастыру керек пе, алдын ала ойламау;
• мүлікке қатысты қамтамасыз ету шараларын сұрамау;
• істі жауапкерсіз қарау туралы өтініш бермеу;
• талап арызды тым жалпы жазу.

Шетелдегі жұбаймен ажырасу — кәдімгі ажырасудың “international edition” нұсқасы. Сондықтан құжаттар да, стратегия да нақты болуы керек.

Шетелдегі жұбаймен медиация жасауға бола ма?

Иә, егер тараптар келісуге дайын болса, медиация жасауға болады. Медиативтік келісім арқылы:

• ажырасуға келісім;
• балалардың тұрғылықты жері;
• баламен қарым-қатынас тәртібі;
• алимент;
• мүлікті бөлу;
• қарыздар мен кредиттер;
• шетелге шығару мәселесі;
• өзара талаптардың жоқтығы реттелуі мүмкін.

Егер жұбай шетелде болса, келісімді электронды байланыс, өкіл немесе консулдық арқылы рәсімдеу жолдарын қарастыруға болады. Бірақ келісімнің заңды күші мен орындалу тәртібін заңгермен тексерген дұрыс.

Заңгердің көмегі керек пе?

Шетелде жүрген жұбаймен ажырасу кезінде заңгердің көмегі өте пайдалы. Себебі мұнда тек “ажырасу туралы арыз” емес, соттылық, шетелдік мекенжай, хабарлау тәртібі, құжаттарды аудару, балалар, алимент және мүлік мәселелері қатар жүруі мүмкін.

Заңгер көмектеседі:

• қай жол тиімді екенін анықтауға;
• соттылықты дұрыс таңдауға;
• талап арыз дайындауға;
• құжаттарды жинауға;
• шетелдік құжаттарды дұрыс рәсімдеуге;
• жауапкерді хабарлау мәселесін шешуге;
• алимент пен мүлік бойынша талаптарды дұрыс қоюға;
• сотта өкілдік етуге;
• процесті создырмауға.

SOT ZEYINI заңгерлерінің көмегі

SOT ZEYINI заңгерлері шетелде жүрген жұбаймен ажырасу мәселесі бойынша кеңес беріп, құжаттарды дайындауға көмектеседі.

Біз көмектесеміз, егер:

• жұбайыңыз шетелде жүрсе;
• оның мекенжайы белгісіз болса;
• жұбай ажырасуға келісім бермесе;
• ортақ кәмелетке толмаған балалар болса;
• алимент өндіру қажет болса;
• баланың тұрғылықты жерін анықтау керек болса;
• мүлікті бөлу қажет болса;
• жұбай шетел азаматы болса;
• шетелдік құжаттарды аудару немесе рәсімдеу қажет болса;
• сотқа талап арыз дайындау керек болса.

Шетелде жүрген жұбаймен ажырасу бойынша кеңес керек пе? WhatsApp-қа жазыңыз — заңгер жағдайыңызды қарап, қай сотқа жүгіну керек екенін, қандай құжаттар қажет екенін және процесті қалай дұрыс бастау керегін түсіндіреді.

FAQ: шетелде жүрген жұбаймен ажырасу туралы жиі қойылатын сұрақтар

Жұбайым шетелде болса, Қазақстанда ажыраса аламын ба?

Иә, ажыраса аласыз. Жұбайдың шетелде болуы некені бұзуға кедергі емес. Бірақ рәсім сот арқылы немесе консулдық арқылы жүргізілуі мүмкін.

Жұбайым шетелде, бірақ ажырасуға келіседі. Не істеу керек?

Егер ортақ кәмелетке толмаған балалар болмаса және дау болмаса, консулдық немесе тіркеуші орган арқылы ажырасу мүмкіндігін қарастыруға болады. Егер сот қажет болса, жұбайыңыз келісім, сенімхат немесе істі қатысуынсыз қарау туралы өтініш бере алады.

Жұбайым шетелде және ажырасуға қарсы. Ажырасуға бола ма?

Иә, көп жағдайда сот арқылы ажырасуға болады. Жұбайдың қарсылығы процесті ұзартуы мүмкін, бірақ ажырасуды мәңгі тоқтатпайды.

Шетелдегі жұбай сотқа келмесе, сот ажырата ма?

Егер жауапкер тиісті түрде хабарланса және сотқа келмесе, сот істі оның қатысуынсыз қарауы мүмкін.

Жұбайдың шетелдегі мекенжайы белгісіз болса не болады?

Соңғы белгілі мекенжайын, Қазақстандағы тіркеуін немесе мүлкі орналасқан жерді көрсету қажет. Мекенжайдың белгісіз екенін дәлелдеу маңызды.

Қай сотқа арыз беремін?

Жағдайға байланысты жауапкердің соңғы белгілі мекенжайы, мүлкі орналасқан жер немесе талап қоюшының тұрғылықты жері бойынша беру мүмкіндігі қаралады, әсіресе талап қоюшымен бірге кәмелетке толмаған балалар тұрса.

Балалар болса, шетелдегі жұбаймен қалай ажырасамын?

Балалар болса, ажырасу әдетте сот арқылы жүргізіледі. Сот баланың тұрғылықты жерін, алиментті және ата-аналардың баламен қарым-қатынас тәртібін қарауы мүмкін.

Шетелдегі жұбайдан алимент өндіруге бола ма?

Иә, алимент талап етуге болады. Бірақ нақты өндіріп алу жұбайдың қай елде жүргеніне, табысына, мүлкіне және халықаралық құқықтық көмек тәртібіне байланысты.

Шетелдегі жұбаймен мүлікті бөлуге бола ма?

Иә, егер ортақ мүлік Қазақстанда болса немесе Қазақстан сотының қарауына жататын негіздер болса, мүлікті бөлу туралы талап қоюға болады.

Шетелде берілген құжаттар жарай ма?

Иә, бірақ олар апостильденуі немесе заңдастырылуы, сондай-ақ қазақ немесе орыс тіліне аударылуы қажет болуы мүмкін.

Жұбайым шетел азаматы болса, Қазақстанда ажыраса аламын ба?

Иә, Қазақстан азаматы мен шетел азаматы арасындағы неке Қазақстанда заң тәртібімен бұзылуы мүмкін. Бірақ құжаттарды рәсімдеу күрделірек болуы мүмкін.

Некеміз шетелде тіркелген болса ше?

Егер неке шетелде тіркелсе, оны Қазақстанда тану, құжаттарды аудару және заңдастыру мәселесін тексеру керек. Содан кейін ажырасу жолы анықталады.

Шетелдегі жұбай өкіл жіберсе бола ма?

Иә, жұбай сенімхат арқылы Қазақстандағы өкілін қатыстыруы мүмкін. Сенімхат дұрыс рәсімделіп, қажет болса аударылып, апостильденуі немесе заңдастырылуы керек.

Ажырасу қанша уақытқа созылады?

Егер дау болмаса, процесс жылдам жүруі мүмкін. Бірақ жауапкерді шетелде хабарлау, құжаттарды аудару, халықаралық рәсімдер және балалар немесе мүлік дауы мерзімді ұзартуы мүмкін.

Сотқа өзім бармай, онлайн немесе өкіл арқылы істі жүргізуге бола ма?

Иә, кейбір жағдайда өкіл арқылы немесе электрондық сот сервистері арқылы құжат тапсыруға болады. Бірақ нақты мүмкіндік істің түріне және соттың талабына байланысты.

Жұбайым шетелде жүр, бірақ баланы алып кетемін деп қорқытады. Не істеу керек?

Мұндай жағдайда баланың тұрғылықты жерін анықтау, шетелге шығару тәртібін нақтылау және қажет болса сот арқылы қорғану шараларын қолдану керек.

Жұбайым шетелде жүріп, мүлікті сатып жіберуі мүмкін. Не істеу керек?

Мүлікті бөлу туралы талаппен бірге қамтамасыз ету шараларын сұрауға болады. Бұл мүлікті сатуға немесе басқа адамның атына рәсімдеуге жол бермеу үшін қажет.

Заңгерсіз шетелдегі жұбаймен ажырасуға бола ма?

Қарапайым және даусыз жағдайда мүмкін. Бірақ мекенжай белгісіз болса, бала, алимент, мүлік, шетелдік құжат немесе шетел азаматы болса, заңгердің көмегі өте маңызды.