Ажырасу кезінде медиативтік келісім жасауға бола ма?

Ажырасу кезінде медиативтік келісім жасауға бола ма?

Иә, некені бұзу кезінде ерлі-зайыптылар медиативтік келісім жасай алады. Бұл — ерлі-зайыптылар арасындағы даулы мәселелерді ұзақ сот дауынсыз, заңды әрі бейбіт жолмен шешудің тиімді тәсілі.

Медиация әсіресе ерлі-зайыптылардың ортақ балалары, мүлкі, алимент, кредиттері немесе басқа даулы мәселелері болған жағдайда пайдалы. Сотта айлап дауласудың орнына тараптар өзара келісіп, шарттарын жазбаша түрде бекіте алады.

Алайда мынаны түсіну қажет: егер заң бойынша неке сот арқылы бұзылуы тиіс болса, медиативтік келісімнің өзі әрқашан сот шешімін алмастырмайды. Бірақ ол процесті жеңілдетіп, соттың істі тезірек қарауына көмектесуі мүмкін.

Медиативтік келісім дегеніміз не?

Медиативтік келісім — медиация рәсімінің нәтижесінде тараптар арасында жасалатын жазбаша құжат. Онда ерлі-зайыптылар қандай мәселелер бойынша келісімге келгенін және бұл келісімдер қалай орындалатынын көрсетеді.

Медиация медиатордың қатысуымен жүргізіледі. Медиатор — тараптарға ортақ шешім табуға көмектесетін бейтарап тұлға. Ол соттың орнына шешім шығармайды және тараптарды келісімге мәжбүрлемейді. Оның міндеті — ерлі-зайыптыларға артық жанжалсыз келісуге көмектесу.

Қарапайым тілмен айтқанда, медиатор — судья да, “отбасылық прокурор” да емес. Ол тараптарға WhatsApp-тағы соңғы хабарламаға дейін соғыспай, даудан мәдени түрде шығуға көмектесетін адам.

Медиативтік келісім арқылы қандай мәселелерді шешуге болады?

Ажырасу кезінде медиативтік келісім арқылы мына мәселелерді реттеуге болады:

• тараптардың некені бұзуға келісімі;
• кәмелетке толмаған балалардың тұрғылықты жері;
• екінші ата-ананың баламен қарым-қатынас тәртібі;
• баламен кездесу кестесі;
• ата-аналардың баланы тәрбиелеуге қатысуы;
• алимент және балаларды асырау тәртібі;
• балаға жұмсалатын қосымша шығындар;
• ортақ мүлікті бөлу;
• тұрғын үйді пайдалану тәртібі;
• кредиттер мен міндеттемелерді бөлу;
• автокөлік, жылжымайтын мүлік немесе басқа мүлікті беру;
• өзара талаптардың жоқтығы;
• келісімдерді орындау тәртібі.

Шарттар неғұрлым нақты жазылса, ажырасудан кейін жаңа даудың туындау қаупі соғұрлым аз болады.

Медиация арқылы балалар туралы келісуге бола ма?

Иә, ата-аналар медиативтік келісім арқылы балаларға қатысты мәселелерді шеше алады. Мысалы, келісімде мыналарды көрсетуге болады:

• бала кіммен бірге тұрады;
• екінші ата-ана баламен қашан және қалай кездеседі;
• баланы түнеуге алып кетуге бола ма;
• үйірме, балабақша, мектеп, емделу шығындарын кім төлейді;
• ата-аналар баланың білімі мен денсаулығына қатысты шешімдерді қалай қабылдайды;
• демалыс және мереке күндері баламен қарым-қатынас қалай жүзеге асады.

Негізгі талап — келісім баланың құқықтары мен мүдделерін бұзбауы керек. Егер келісімнің шарттары балаға зиян келтірсе немесе оны тиісті күтім мен қаражаттан айырса, сот мұндай келісімді бекітпеуі мүмкін.

Медиация арқылы алимент мәселесін шешуге бола ма?

Иә, алимент мәселесін де медиативтік келісім арқылы реттеуге болады. Келісімде мыналар көрсетілуі мүмкін:

• алимент мөлшері;
• ай сайынғы төлем күні;
• төлеу тәсілі;
• банк деректемелері;
• балаға арналған қосымша шығындар;
• төлемдерді растау тәртібі;
• төлем кешіктірілген жағдайда жауапкершілік.

Бірақ баланың жағдайын нашарлататын шарттарды жазуға болмайды. Мысалы, алименттен толық бас тарту, егер ол кәмелетке толмаған баланың мүддесін бұзса, мәселе тудыруы мүмкін.

Сондықтан нақты әрі орындалатын шарттарды жазған дұрыс: сома, мерзім, төлеу тәсілі және растау тәртібі.

Медиативтік келісім арқылы мүлікті бөлуге бола ма?

Иә, ерлі-зайыптылар медиативтік келісім арқылы мүлікті бөле алады. Бұл әсіресе мынадай мүлік болған жағдайда ыңғайлы:

• пәтер;
• үй;
• жер учаскесі;
• автокөлік;
• бизнес;
• ЖШС-дегі үлес;
• банктегі ақша;
• кредиттер;
• ипотека;
• тұрмыстық техника және жиһаз.

Келісімде қай мүлік кімге қалатынын, кім өтемақы төлейтінін, кредитті кім төлейтінін және тараптар құжаттарды қандай мерзімде рәсімдейтінін көрсетуге болады.

Егер мәселе жылжымайтын мүлікке, автокөлікке немесе компаниядағы үлеске қатысты болса, бір ғана келісім жеткіліксіз болуы мүмкін. Мұндай жағдайда нотариаттық рәсімдеу, меншік құқығын тіркеу немесе қосымша құжаттарға қол қою қажет болуы ықтимал.

Медиативтік келісімді қашан жасауға болады?

Медиативтік келісімді бірнеше кезеңде жасауға болады.

Сотқа дейін

Ерлі-зайыптылар сотқа жүгінбей тұрып медиациядан өтіп, балалар, алимент және мүлік бойынша келісімге келе алады. Бұл кейінгі ажырасу процесін жеңілдетеді және жанжалды азайтады.

Сот процесі кезінде

Егер ажырасу туралы іс сотта қаралып жатса, тараптар дауды медиация арқылы реттегісі келетінін мәлімдей алады. Келісімге қол қойылғаннан кейін оны сотқа бекіту үшін ұсынуға болады.

Сот шешімінен кейін

Кейбір жағдайда тараптар сот актісі шыққаннан кейін де, мысалы, міндеттемелерді орындау тәртібі немесе мүлікті беру мәселелері бойынша келісімге келе алады.

Сот медиативтік келісімді бекіте ме?

Егер іс сотта қаралып жатса, медиативтік келісім сотқа бекіту үшін ұсынылуы мүмкін. Сот келісімнің заңға қайшы келмейтінін және басқа тұлғалардың құқықтарын бұзбайтынын тексереді.

Сот балалардың құқықтарына ерекше назар аударады. Егер келісім баланың тұрғылықты жеріне, алиментке немесе ата-анамен қарым-қатынас тәртібіне қатысты болса, оның шарттары баланың мүддесіне сай болуы керек.

Егер сот медиативтік келісімді бекітсе, тиісті ұйғарым шығарады. Даудың реттелген бөлігі бойынша іс жүргізу тоқтатылуы мүмкін.

Сот қандай жағдайда медиативтік келісімді бекітпеуі мүмкін?

Сот медиативтік келісімді бекітуден бас тартуы мүмкін, егер ол:

• заңға қайшы келсе;
• баланың құқықтарын бұзса;
• ерлі-зайыптылардың бірінің құқықтарын бұзса;
• үшінші тұлғалардың құқықтарын бұзса;
• түсініксіз шарттардан тұрса;
• орындалуы мүмкін емес міндеттемелерді қамтыса;
• қысыммен жасалса;
• баланы асыраудан іс жүзінде айырса;
• заңсыз мәмілені бүркемелесе.

Сондықтан медиативтік келісімді мұқият дайындау қажет. Әдемі мәтін жақсы, бірақ орындалатын мәтін — нағыз юридикалық люкс.

Медиативтік келісім мен бітімгершілік келісімнің айырмашылығы қандай?

Бітімгершілік келісім әдетте сот процесі шеңберінде жасалады және сотпен бекітіледі.

Медиативтік келісім медиация рәсімінің нәтижесінде, медиатордың қатысуымен жасалады. Ол сотқа дейін де, сот процесі кезінде де жасалуы мүмкін.

Екі нұсқа да дауды бейбіт жолмен шешуге көмектеседі. Бірақ медиация келіссөз жүргізуге, тепе-тең шешім табуға және тараптар арасындағы қалыпты қарым-қатынасты сақтауға көбірек бағытталған.

Ажырасу кезінде бұл өте маңызды. Себебі бұрынғы ерлі-зайыптылар күйеу мен әйел болудан қалуы мүмкін, бірақ балалары болса, олар бәрібір ата-ана болып қала береді.

Ажырасу кезінде медиативтік келісімге нені енгізген дұрыс?

Медиативтік келісімге мыналарды енгізген дұрыс:

• ерлі-зайыптылардың деректері;
• балалардың деректері;
• неке туралы мәліметтер;
• некені бұзу бойынша шарттар;
• балалардың тұрғылықты жері;
• балалармен қарым-қатынас тәртібі;
• алимент;
• балаларға арналған қосымша шығындар;
• мүлікті бөлу шарттары;
• мүлік пен құжаттарды беру тәртібі;
• міндеттемелерді орындау мерзімдері;
• келісімді бұзғаны үшін жауапкершілік;
• болашақ дауларды шешу тәртібі;
• өзара талаптардың жоқтығы;
• тараптар мен медиатордың қолдары.

Негізгі қағида — жалпы сөз аз, нақты шарт көп. “Әкесі баламен мүмкіндікке қарай кездеседі” деп емес, “әр сенбі күні сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін кездеседі” деп жазған дұрыс.

Медиативтік келісімді нотариуста куәландыру керек пе?

Бұл келісімнің мазмұнына байланысты.

Егер келісім соттағы ажырасу ісі бойынша ұсынылса, сот оны өз ұйғарымымен бекіте алады.

Ал егер келісім алиментке, жылжымайтын мүлікке, автокөлікке, бизнестегі үлеске немесе ақшалай өтемақыға қатысты болса, нотариаттық куәландыру немесе құқықтарды қосымша тіркеу қажет болуы мүмкін.

Қол қоймас бұрын құжатты заңгерге тексерткен дұрыс. Әйтпесе келісім тек әдемі қағаз болып, нақты нәтиже бермеуі мүмкін.

Егер тараптардың бірі келісімді орындамаса не болады?

Егер медиативтік келісім сотпен бекітілсе, оның шарттары тараптар үшін міндетті мәнге ие болады. Орындамаған жағдайда оны мәжбүрлеп орындату мәселесін заңда белгіленген тәртіппен қоюға болады.

Егер келісім сотқа дейін жасалып, сотпен бекітілмесе, құқықты қорғау тәртібі келісімнің мазмұны мен рәсімделу нысанына байланысты болады. Кейбір жағдайда бұзылған құқықты қорғау үшін сотқа жүгіну қажет болуы мүмкін.

Сондықтан тек келісіп қана қоймай, келісімді дұрыс рәсімдеу маңызды.

Ажырасу кезіндегі медиативтік келісімнің артықшылықтары

Медиативтік келісімнің бірнеше артықшылығы бар:

• ерлі-зайыптылар арасындағы жанжалды азайтады;
• уақытты үнемдейді;
• сот шығындарын азайтады;
• балалар үшін ата-аналардың қалыпты қарым-қатынасын сақтауға көмектеседі;
• шарттарды икемді түрде жазуға мүмкіндік береді;
• баланың мүддесін қорғауға көмектеседі;
• ұзақ сот дауын болдырмауға ықпал етеді;
• тараптарға нәтижені өздері бақылауға мүмкіндік береді.

Сот дауды заң бойынша шешеді, ал медиация нақты өмірлік жағдайға ыңғайлы шешім табуға мүмкіндік береді.

Медиативтік келісімнің тәуекелдері

Артықшылықтарымен қатар тәуекелдер де бар:

• бір тарап келісімге қысыммен қол қоюы мүмкін;
• шарттар тым жалпы жазылуы мүмкін;
• келісім баланың құқықтарын бұзуы мүмкін;
• мүлік нақты сипатталмауы мүмкін;
• орындау тәртібі түсініксіз болуы мүмкін;
• келісімді орындау қиын болуы мүмкін;
• сот келісімді бекітуден бас тартуы мүмкін.

Сондықтан ажырасу кезіндегі медиативтік келісімді заңгердің қатысуымен дайындаған дұрыс.

Медиация қашан ерекше пайдалы?

Медиация мына жағдайларда тиімді:

• ерлі-зайыптылар тыныш ажырасқысы келсе;
• балалар бар және қалыпты қарым-қатынасты сақтау қажет болса;
• баламен кездесу кестесін келісу керек болса;
• алимент мәселесін шешу қажет болса;
• мүлік бар, бірақ тараптар ымыраға келуге дайын болса;
• тараптар ұзақ сот дауын қаламаса;
• құпиялылық маңызды болса;
• ерлі-зайыптылар өзара айыптаудан қашқысы келсе.

Ал егер зорлық-зомбылық, қорқыту, қысым, мүлікті жасыру немесе баланың құқықтарын өрескел бұзу болса, медиация ең дұрыс жол болмауы мүмкін. Мұндай жағдайда қатаң құқықтық қорғау қажет.

Медиативтік келісім үшін заңгер қажет пе?

Иә, келісімге қол қоймас бұрын заңгердің көмегін алған дұрыс. Медиатор тараптарға келісуге көмектеседі, ал заңгер келісімнің құқықтық салдарын тексереді.

Заңгер мыналарға көмектеседі:

• шарттарды дұрыс тұжырымдауға;
• клиенттің мүддесін қорғауға;
• баланың құқықтарын тексеруге;
• орындау тәртібін нақты жазуға;
• бұзған жағдайда жауапкершілікті көрсетуге;
• даулы жағдайларды алдын ала қарастыруға;
• сотқа қажетті құжаттарды дайындауға;
• сот бекітпейтін шарттардан аулақ болуға.

Медиатор компромисс табуға көмектеседі, ал заңгер сол компромисс кейін жаңа сот дауына айналып кетпеуін қадағалайды.

Медиативтік келісім бойынша заңгер көмегі

SOT ZEYINI заңгерлері ажырасу кезінде медиативтік келісім дайындауға және құқықтарыңызды қорғауға көмектеседі.

Біз мына жағдайларда көмектесеміз:

• балалар бойынша келісім жасау керек болса;
• баланың тұрғылықты жерін анықтау қажет болса;
• баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеу керек болса;
• алиментті келісу қажет болса;
• мүлікті бөлу керек болса;
• кредит пен ипотеканы реттеу қажет болса;
• келісімді сотқа ұсыну керек болса;
• келісімге қол қоймас бұрын оны тексеру қажет болса.

Ажырасу кезінде медиативтік келісім бойынша көмек керек пе? WhatsApp-қа жазыңыз — заңгер қандай шарттарды енгізу керектігін және келісімді шын мәнінде жұмыс істейтіндей қалай рәсімдеу қажет екенін түсіндіреді.

Жиі қойылатын сұрақтар

Медиативтік келісімді сотқа дейін жасауға бола ма?

Иә, ерлі-зайыптылар сотқа жүгінбей тұрып медиативтік келісім жасай алады. Бұл кейінгі ажырасу процесін жеңілдетіп, жанжалды азайтуы мүмкін.

Медиативтік келісімді сот процесі кезінде жасауға бола ма?

Иә. Егер іс сотта қаралып жатса, тараптар медиациядан өтіп, келісімді сотқа бекіту үшін ұсына алады.

Медиация арқылы алимент мәселесін шешуге бола ма?

Иә, болады. Бірақ шарттар баланың мүддесін бұзбауы керек. Алименттің нақты мөлшерін, мерзімін және төлеу тәртібін көрсету дұрыс.

Медиация арқылы баланың кіммен тұратынын анықтауға бола ма?

Иә, ата-аналар баланың тұрғылықты жері туралы келісімге келе алады. Бірақ келісім баланың мүддесіне сай болуы қажет.

Медиативтік келісім арқылы пәтерді бөлуге бола ма?

Иә, болады. Бірақ жылжымайтын мүлікке қатысты меншік құқығын дұрыс рәсімдеу маңызды. Нотариаттық рәсімдеу және тіркеу қажет болуы мүмкін.

Сот медиативтік келісімді міндетті түрде бекіте ме?

Жоқ. Сот келісімді тексереді. Егер ол заңға қайшы келсе немесе баланың, жұбайдың не үшінші тұлғалардың құқықтарын бұзса, сот оны бекітуден бас тартуы мүмкін.