Қылмыстық іс қозғаудан бас тартса, прокуратураға қалай шағымдануға болады?

Meta title: Қылмыстық іс қозғаудан бас тартса, прокуратураға қалай шағымдануға болады?
Meta description: Полиция қылмыстық іс қозғаудан бас тартса немесе арызды ЕРДР-ге тіркемесе, прокуратураға қалай шағым жазу керек, қандай дәлелдер тіркеледі және не талап ету қажет?
URL slug: qylmystyq-is-qozgaudan-bas-tartsa-prokuraturaga-shagym
Кілт сөздер: қылмыстық іс қозғаудан бас тарту, прокуратураға шағым, ЕРДР тіркеу, полиция әрекетсіздігі, тергеу сотына шағым, қылмыстық арыз, талон хабарлама

Қылмыстық іс қозғаудан бас тарту деген не?

Көп адам “полиция қылмыстық іс қозғаудан бас тартты” деп айтады. Бірақ қазіргі қылмыстық процесте бұл ұғымды нақты түсіну керек. Іс жүзінде полиция немесе тергеу органы:

• арызды қабылдамауы мүмкін;
• арызды ЕРДР-ге тіркемеуі мүмкін;
• арызды “азаматтық дау” деп номенклатураға шығаруы мүмкін;
• сотқа дейінгі тергеп-тексеруді бастамауы мүмкін;
• тіркелген материал бойынша әрекетсіздік танытуы мүмкін;
• тергеп-тексеруді тоқтату туралы шешім қабылдауы мүмкін.

Осы жағдайлардың бәріне прокуратураға шағым беруге болады. Егер полиция “бұл жерде қылмыс жоқ” деп формалды жауап берсе, бұл соңғы нүкте емес. Заңда шағым жасау механизмі бар.

Прокуратураға қашан шағым беруге болады?

Прокуратураға шағым беруге болады, егер:

• полиция арызды қабылдамаса;
• арызды тіркемесе;
• талон-хабарлама бермесе;
• ЕРДР-ге енгізбесе;
• “азаматтық дау” деп тексерусіз жауап берсе;
• дәлелдерді тексермесе;
• куәларды сұрамаса;
• бейнежазбаны, банк деректерін, хаттарды қарамаса;
• қылмыс белгілері болса да, процессуалдық шешім қабылдамаса;
• тергеуші немесе анықтаушы әрекетсіздік танытса;
• қаулы негізсіз болса.

Прокуратура қылмыстық қудалау органдарының заңдылығын қадағалайды. Сондықтан полицияның әрекетсіздігіне немесе заңсыз шешіміне прокуратураға шағым жазу — дұрыс процессуалдық қадам.

Алдымен қандай құжат алу керек?

Шағым жазбас бұрын қолыңызда мына құжаттар болғаны дұрыс:

• полицияға берген арыздың көшірмесі;
• талон-хабарлама;
• полицияның жауабы;
• тіркеуден бас тарту туралы жауап;
• номенклатураға шығару туралы хат;
• тергеушінің қаулысы;
• арыз тіркелмегенін растайтын скриншот;
• eOtinish жауабы;
• дәлелдер тізімі.

Егер талон-хабарлама берілмесе, шағымда осыны бөлек көрсету керек. Себебі арызды қабылдау және тіркеу — маңызды процессуалдық кезең.

Прокуратураға шағымда не жазу керек?

Прокуратураға шағым нақты, қысқа және дәлелге негізделген болуы керек. Эмоция аз, факт көп. Прокурорға “ренжідім” емес, “заң бұзылды” деп көрсету керек.

Шағымда мыналар жазылады:

• қай прокуратураға жолданады;
• арыз берушінің деректері;
• қай полиция органына арыз берілді;
• арыз қашан берілді;
• қандай факт бойынша берілді;
• қандай дәлелдер тіркелді;
• полиция қандай жауап берді;
• неге ол жауаппен келіспейсіз;
• қандай тергеу әрекеттері жүргізілмеді;
• қылмыстық құқық бұзушылық белгілері неде;
• қандай шешімді заңсыз деп санайсыз;
• прокуратурадан не сұрайсыз.

Қандай талап қою керек?

Прокуратураға шағымда нақты талаптар жазылуы керек.

Мысалы:

• полицияның әрекетсіздігіне құқықтық баға беру;
• арызды ЕРДР-ге тіркеуді қамтамасыз ету;
• сотқа дейінгі тергеп-тексеруді бастауды міндеттеу;
• заңсыз қаулының күшін жою;
• қосымша тексеру жүргізуді міндеттеу;
• куәлардан жауап алу;
• бейнежазбаны сұрату;
• банк деректерін тексеру;
• WhatsApp, Instagram, Kaspi дәлелдерін зерттеу;
• қабылданған шаралар туралы жазбаша жауап беру.

Егер полиция тек формалды жауап берсе, шағымда “арыз бойынша толық, жан-жақты және объективті тексеру жүргізілмеген” деп көрсетуге болады.

Қандай дәлелдер тіркеледі?

Шағымға барлық маңызды құжаттарды қосу керек:

• полицияға берген арыз;
• полиция жауабы;
• талон-хабарлама;
• скриншоттар;
• WhatsApp хаттары;
• Kaspi чек;
• банк аударымы;
• аудио немесе видео;
• куәлардың деректері;
• медициналық анықтама;
• фото;
• келісімшарт;
• қолхат;
• интернет хабарландыру;
• eOtinish жауабы;
• басқа дәлелдер.

Дәлелсіз шағым әлсіз болады. Ал дәлелмен жазылған шағым — уже другой уровень, прокурорға да түсінікті.

Егер полиция “бұл азаматтық дау” десе

Көп жағдайда полиция қарыз, келісімшарт, ақша аудару, тауар жеткізбеу, қызмет көрсетпеу бойынша “бұл азаматтық дау” деп жауап береді. Бірақ егер алдау, бастапқыдан орындамау ниеті, жалған уәде, бөтен мүлікті иемдену, бірнеше адамды алдау, жалған құжат немесе бопсалау белгілері болса, бұл қылмыстық сипат алуы мүмкін.

Шағымда былай жазуға болады:

“Полиция істі азаматтық-құқықтық дау ретінде бағалаған. Алайда арызда алдау, сенімді теріс пайдалану, ақшаны иемдену және міндеттемені бастапқыдан орындамау белгілері көрсетілген. Бұл мән-жайлар тексерілмеген.”

Прокуратураға шағымды қалай беруге болады?

Шағымды бірнеше жолмен беруге болады:

• прокуратура кеңсесіне қағаз түрінде тапсыру;
• eOtinish арқылы жіберу;
• пошта арқылы тапсырыс хатпен жолдау;
• прокуратураның қабылдауына бару;
• электрондық цифрлық қолтаңбамен онлайн жолдау.

Егер қағаз түрінде тапсырсаңыз, екінші данаға кіріс нөмірін қойғызған дұрыс. Егер eOtinish арқылы берсеңіз, өтініш нөмірін сақтап қойыңыз.

Тергеу сотына да шағым беруге бола ма?

Иә. Егер прокуратура шағымды қанағаттандырмаса немесе полиция әрекетсіздігі жалғасса, тергеу сотына шағым беруге болады.

Тергеу судьясына шағымда:

• полицияның әрекетсіздігін заңсыз деп тану;
• арызды тіркеуді міндеттеу;
• процессуалдық шешімді заңсыз деп тану;
• тергеу әрекеттерін жүргізуді міндеттеу;

сұралуы мүмкін.

Прокуратураға шағым беру — бір жол. Тергеу сотына шағым — екінші, одан да нақты процессуалдық құрал.

Прокуратураға шағым үлгісі

__________________ ауданының прокуратурасына
Арыз беруші: __________________
ЖСН: __________________
Мекенжай: __________________
Телефон: __________________

ШАҒЫМ

полицияның қылмыстық құқық бұзушылық туралы арыз бойынша әрекетсіздігіне / тіркеуден бас тартуына

Мен “_” ________ 20 жылы __________________ полиция бөліміне __________________ фактісі бойынша арыз бердім.

Арызда келесі мән-жайлар көрсетілді: __________________.

Аталған арыз бойынша мен қылмыстық құқық бұзушылық белгілерін көрсеттім, атап айтқанда: __________________.

Алайда полиция қызметкерлері арызымды ЕРДР-ге тіркемеді / қылмыстық іс бойынша тексеру жүргізбеді / “азаматтық дау” деп негізсіз жауап берді / талон-хабарлама бермеді / процессуалдық шешім қабылдамады.

Полицияның жауабымен келіспеймін, себебі арызда көрсетілген мән-жайлар толық тексерілмеген. Атап айтқанда:

• куәлардан жауап алынбаған;
• банк аударымдары тексерілмеген;
• WhatsApp хаттары зерттелмеген;
• бейнежазбалар сұратылмаған;
• күдікті тұлғадан түсініктеме алынбаған;
• залал мөлшері анықталмаған;
• қылмыстық құқық бұзушылық белгілеріне құқықтық баға берілмеген.

Осыған байланысты Сізден:

1. Полицияның әрекетсіздігіне құқықтық баға беруді;
2. Арызымды ЕРДР-ге тіркеуді қамтамасыз етуді;
3. Заңсыз жауаптың / қаулының күшін жоюды;
4. Толық және жан-жақты тексеру жүргізуді міндеттеуді;
5. Қажетті тергеу әрекеттерін жүргізуді қамтамасыз етуді;
6. Қабылданған шаралар туралы жазбаша жауап беруді сұраймын.

Қосымша:

1. Полицияға берілген арыз көшірмесі
2. Полиция жауабы
3. Талон-хабарлама
4. Дәлелдер
5. Скриншоттар
6. Басқа құжаттар

Күні: __________
Қолы: __________

Жиі кездесетін қателіктер

Азаматтар көбіне мына қателіктерді жібереді:

1. Полиция жауабын алмай тұрып шағым жазады
2. Шағымда нақты талап көрсетпейді
3. Дәлелдерді тіркемейді
4. “Іс қозғауды сұраймын” деп жалпы жазады
5. ЕРДР-ге тіркеуді сұрамайды
6. Қылмыс белгілерін ашып көрсетпейді
7. Прокурордан қандай әрекет сұрайтынын нақтыламайды
8. Мерзімді өткізіп алады
9. Тергеу сотына шағым беру мүмкіндігін пайдаланбайды
10. Барлық процесті тек WhatsApp арқылы жүргізеді

Қорытынды

Егер полиция қылмыстық іс қозғаудан бас тартса немесе арызды ЕРДР-ге тіркемесе, прокуратураға шағым беруге болады. Шағымда полицияның қандай әрекеті немесе әрекетсіздігі заңсыз екенін нақты көрсету керек.

Ең маңыздысы — дәлелдерді тіркеу, қылмыстық құқық бұзушылық белгілерін көрсету және прокуратурадан нақты талап қою: ЕРДР-ге тіркеу, заңсыз шешімді жою, тексеру жүргізу және процессуалдық шешім қабылдау.

Егер прокуратура да нәтиже бермесе, тергеу сотына шағымдануға болады.

FAQ

Қылмыстық іс қозғаудан бас тартса, қайда шағымданамын?

Прокуратураға, полиция басшылығына және қажет болса тергеу сотына шағым беруге болады.

Прокуратураға шағымды онлайн беруге бола ма?

Иә, eOtinish арқылы беруге болады.

Шағымға қандай құжаттар қосылады?

Полицияға берілген арыз, полиция жауабы, талон-хабарлама, дәлелдер, скриншоттар, чек, хаттар және басқа құжаттар қосылады.

Полиция “азаматтық дау” десе не істеу керек?

Шағымда алдау, сенімді теріс пайдалану, ақшаны иемдену немесе басқа қылмыстық белгілерді нақты көрсету керек.

Прокуратура арызды өзі тіркей ме?

Прокуратура полицияның әрекетін тексеріп, заң бұзушылық болса, тиісті шара қабылдауды талап ете алады.

Тергеу сотына қашан шағым беріледі?

Полиция немесе прокуратура әрекетсіздік танытса, не заңсыз шешім қабылдаса, тергеу сотына шағым беруге болады.

Шағымды заңгер жазған дұрыс па?

Іс күрделі болса немесе үлкен залал болса, заңгердің көмегі шағымды нақты әрі дәлелді жазуға көмектеседі.