Мақалалар | SOT ZEYINI

Бизнес, ТОО, ИП, келісімшарттар 2026 ж. 03 мау. • 188 қаралым

Клиентпен заңгерлік қызмет көрсету шартын қалай жасау керек?

Заңгерлік қызмет көрсету шарты не үшін қажет? Клиентпен заңгерлік қызмет көрсету шарты — заңгер мен клиент арасындағы негізгі құжат. Ол қандай қызмет көрсетілетінін, қанша төленетінін, заңгердің міндеті қандай екенін және клиенттің қандай құжат беруі керек екенін нақтылайды. Егер шарт дұрыс жасалмаса, кейін мынадай даулар пайда болуы мүмкін: клиент “заңгер сотта жеңуге міндетті еді” деп ойлайды; заңгер “мен тек арыз жазуға келістім” дейді; төлем бойынша түсініспеушілік туындайды; сот шығындары кімнің есебінен екені белгісіз болады; клиент қосымша қызметті тегін талап етеді; шарт тоқтаған кезде ақша қайтарыла ма, жоқ па — дау болады. Сондықтан заңгерлік қызметті ауызша келісіммен емес, жазбаша шартпен рәсімдеу дұрыс.

Мақаланы оқу →

Бизнес, ТОО, ИП, келісімшарттар 2026 ж. 03 мау. • 202 қаралым

Франшиза немесе агенттік келісімшарт қалай жасалады?

Франшиза және агенттік келісімшарт деген не? Франшиза және агенттік келісімшарт — бизнес жүргізуде жиі қолданылатын екі түрлі құқықтық модель. Екеуі де серіктестікке ұқсайды, бірақ заңдық мәні, тәуекелі және табыс табу тәсілі әртүрлі. Франшиза — бір тараптың екінші тарапқа брендті, бизнес-модельді, технологияны, стандарттарды, ноу-хауды және басқа коммерциялық құралдарды пайдалануға құқық беруі. Агенттік келісімшарт — бір тараптың екінші тараптың мүддесі үшін клиент іздеуі, мәміле жасауға көмектесуі, тауар немесе қызмет сатуы және сол үшін комиссия алуы. Қарапайым тілмен айтқанда, франшиза — дайын бизнес-модельді пайдалану. Агенттік келісім — клиент әкелу немесе сату бойынша делдалдық жұмыс.

Мақаланы оқу →

Бизнес, ТОО, ИП, келісімшарттар 2026 ж. 03 мау. • 385 қаралым

Инвестормен келісімшарт жасағанда нені ескеру керек?

Инвестормен келісімшарт не үшін қажет? Инвестордан ақша алу — бизнесті дамытуға жақсы мүмкіндік. Бірақ инвестиция дұрыс рәсімделмесе, кейін үлкен дау туындауы мүмкін. Бір тарап “мен қарыз бердім, ақшаны қайтар” деуі мүмкін, ал екінші тарап “бұл бизнеске салынған инвестиция, тәуекел бар” деп түсіндіруі мүмкін. Сондықтан инвестормен келісімшартта ақша қандай мақсатқа берілгені, ол қарыз ба, үлес пе, әлде инвестиция ма — бәрі нақты жазылуы керек.

Мақаланы оқу →

Бизнес, ТОО, ИП, келісімшарттар 2026 ж. 03 мау. • 247 қаралым

Коммерциялық ұсынысты заңды түрде қалай рәсімдеу керек?

Коммерциялық ұсыныс деген не? Коммерциялық ұсыныс — компанияның немесе жеке кәсіпкердің клиентке тауар, жұмыс немесе қызмет ұсынуы. Ол баға, қызмет түрі, мерзім, төлем тәртібі, артықшылықтар және ынтымақтастық шарттары туралы ақпаратты қамтиды. Қарапайым тілмен айтқанда, коммерциялық ұсыныс — клиентке “біз сізге мына қызметті осындай шартпен көрсете аламыз” деп жіберілетін ресми құжат. Бірақ маңызды мәселе бар: коммерциялық ұсыныс кей жағдайда жай жарнамалық ақпарат болуы мүмкін, ал кей жағдайда заңды оферта, яғни шарт жасасуға нақты ұсыныс болып есептелуі мүмкін.

Мақаланы оқу →

Бизнес, ТОО, ИП, келісімшарттар 2026 ж. 03 мау. • 245 қаралым

Серіктеспен бизнес бастағанда қандай келісім жасау керек?

Серіктеспен бизнес бастау неге қауіпті болуы мүмкін? Көп адам бизнесті досымен, туысымен немесе танысымен “сенеміз ғой” деп бастайды. Бастапқыда бәрі жақсы көрінеді: идея бар, ақша бар, мотивация бар. Бірақ нақты келісім болмаса, кейін мынадай даулар пайда болуы мүмкін: кім қанша ақша салды; кім қанша жұмыс істеуі керек; пайда қалай бөлінеді; бір серіктес бизнестен шықса не болады; клиенттер, бренд, сайт, Instagram, WhatsApp базасы кімге тиесілі; қарыздар мен шығындарды кім көтереді; бизнес сатылса, ақша қалай бөлінеді. Сондықтан серіктеспен бизнес бастағанда ауызша келісімге сеніп қалуға болмайды. Бизнеске достықпен кіруге болады, бірақ құжатсыз кірсеңіз, кейін “брат, договор қайда?” деген режим қосылады.

Мақаланы оқу →

Бизнес, ТОО, ИП, келісімшарттар 2026 ж. 03 мау. • 225 қаралым

Қызмет көрсету шартында қандай маңызды пункттер болуы керек?

Қызмет көрсету шарты деген не? Қызмет көрсету шарты — орындаушы тапсырысшының тапсырмасы бойынша белгілі бір қызмет көрсетуге, ал тапсырысшы сол қызмет үшін ақы төлеуге міндеттенетін келісім. Мұндай шарт заңгерлік қызмет, бухгалтерлік қызмет, маркетинг, жарнама, оқыту, жөндеу, кеңес беру, IT қызмет, SMM, дизайн, құрылысқа байланысты қызметтер және басқа да көптеген салаларда қолданылады. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл құжат: “кім не істейді, қашан істейді, қаншаға істейді және істемесе не болады?” деген сұрақтарға нақты жауап беруі керек. Әйтпесе кейін “мен бұлай түсінбедім” деген классикалық сериал басталады.

Мақаланы оқу →

Бизнес, ТОО, ИП, келісімшарттар 2026 ж. 03 мау. • 224 қаралым

Сатып алу-сату шартын қалай дұрыс жасау керек?

Сатып алу-сату шарты деген не? Сатып алу-сату шарты — сатушы белгілі бір мүлікті, тауарды немесе құқықты сатып алушыға беруге, ал сатып алушы оны қабылдап, келісілген ақшаны төлеуге міндеттенетін азаматтық-құқықтық келісім. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл — “мен сатамын, сен сатып аласың, екеуміз де кейін өкініп жүрмейміз” деген құжат. Бірақ дұрыс жасалмаған шарт кейін үлкен дауға, ақша жоғалтуға, мүлікті қайтара алмауға немесе сотқа жүгінуге алып келуі мүмкін. Сондықтан сатып алу-сату шартын жай ғана интернеттен көшіріп алу қауіпті. Әр мәміленің өз ерекшелігі бар: үй, жер, көлік, бизнес, жабдық, техника немесе жай тауар сату — бәрінің құқықтық тәуекелі әртүрлі.

Мақаланы оқу →

Бизнес, ТОО, ИП, келісімшарттар 2026 ж. 02 мау. • 302 қаралым

Құрылтайшы шешімі қалай жазылады?

Құрылтайшы шешімі деген не? Құрылтайшы шешімі — бір адам ТОО құруға шешім қабылдаған кезде рәсімделетін негізгі құжат. Егер серіктестіктің жалғыз құрылтайшысы болса, ол ТОО-ны өзінің жеке шешімі негізінде құрады. Мұндай жағдайда құрылтайшылар жиналысының хаттамасы немесе құрылтай шарты жасалмайды. Қарапайым тілмен айтқанда, құрылтайшы шешімі — “мен осы ТОО-ны құрамын, атауын бекітемін, директорды тағайындаймын, жарғыны бекітемін” деген ресми құжат. Бұл құжат ТОО тіркеу, директорды тағайындау, жарғыны бекіту, заңды мекенжайды көрсету және жарғылық капиталды белгілеу үшін қажет болуы мүмкін.

Мақаланы оқу →

Бизнес, ТОО, ИП, келісімшарттар 2026 ж. 02 мау. • 351 қаралым

ИП мен ТОО айырмашылығы қандай?

ИП мен ТОО деген не? Қазақстанда бизнес бастағанда ең жиі қойылатын сұрақтардың бірі — ИП ашқан дұрыс па, әлде ТОО ашқан дұрыс па? Екеуі де кәсіпкерлік жүргізуге мүмкіндік береді, бірақ құқықтық мәртебесі, жауапкершілігі, салықтық есебі, серіктестермен жұмыс істеуі және бизнес тәуекелі әртүрлі. ИП — жеке кәсіпкер. Бұл жағдайда адам кәсіпкерлікті өз атынан жүргізеді. Яғни бизнес жеке тұлғамен тікелей байланысты болады. ТОО — жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Бұл бөлек заңды тұлға. Компанияның өз атауы, БИН-і, жарғысы, директоры, банк шоты және қатысушылары болады. Қарапайым тілмен айтқанда: ИП — “мен бизнес жүргіземін”, ТОО — “мен компания аштым” деген формат.

Мақаланы оқу →

Бизнес, ТОО, ИП, келісімшарттар 2026 ж. 02 мау. • 273 қаралым

ТОО ашу үшін қандай құжаттар керек?

ТОО деген не? ТОО — жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Бұл Қазақстанда бизнес жүргізудің ең кең таралған ұйымдық-құқықтық нысандарының бірі. ТОО жеке тұлғалармен де, заңды тұлғалармен де құрылуы мүмкін. ТОО ашу бизнеске ресми түрде қызмет көрсетуге, келісімшарт жасауға, банк шотын ашуға, қызметкерлерді жұмысқа қабылдауға, салық төлеуге және мемлекеттік сатып алуға қатысуға мүмкіндік береді. Қарапайым тілмен айтқанда, ТОО — бизнеске “ресми костюм” кигізу. Енді бәрі заңды, банктік, салықтық және құжаттық форматта жүреді.

Мақаланы оқу →