Мақалалар | SOT ZEYINI

Алимент 2026 ж. 28 мам. • 480 қаралым

Екі балаға алимент мөлшері қалай есептеледі?

Қазақстанда екі балаға алимент әдетте ата-ананың ай сайынғы табысының 1/3 бөлігі, яғни шамамен 33,3% мөлшерінде есептеледі. Мысалы, егер алимент төлеушінің ресми айлық табысы 300 000 теңге болса, екі балаға алимент шамамен 100 000 теңге болады. Егер табысы 600 000 теңге болса, алимент шамамен 200 000 теңге болуы мүмкін. Бірақ нақты сома әр іс бойынша жеке анықталады. Себебі сот алимент төлеушінің табысын, басқа балаларының бар-жоғын, материалдық жағдайын, денсаулығын және балалардың нақты қажеттіліктерін ескеруі мүмкін.

Мақаланы оқу →

Алимент 2026 ж. 28 мам. • 414 қаралым

Бір балаға алимент қанша төленеді?

Қазақстанда бір балаға алимент әдетте ата-ананың ай сайынғы табысының 1/4 бөлігі, яғни 25% мөлшерінде төленеді. Мысалы, егер алимент төлеушінің ресми айлық табысы 400 000 теңге болса, бір балаға шамамен 100 000 теңге алимент ұсталуы мүмкін. Бірақ нақты сома әр жағдайда әртүрлі болады. Себебі алимент төлеушінің табысы, жұмыс орны, басқа балаларының болуы, денсаулығы, материалдық жағдайы және баланың қажеттіліктері ескерілуі мүмкін. Қарапайым тілмен айтқанда, бір балаға алименттің стандартты мөлшері — 25%. Бірақ өмір стандартты Excel кесте емес, кейде сот нақты жағдайды бөлек бағалайды.

Мақаланы оқу →

Алимент 2026 ж. 28 мам. • 334 қаралым

Алимент өндіру үшін қандай құжаттар керек?

Қазақстанда алимент өндіру үшін құжаттар алименттің қандай жолмен өндірілетініне байланысты болады. Егер алимент сот бұйрығы арқылы өндірілсе, құжаттар тізімі қысқалау болуы мүмкін. Ал егер алимент талап арыз арқылы, нақты ақшалай сомада немесе дау болған жағдайда өндірілсе, дәлелдемелер көбірек қажет болады. Жалпы алимент өндіру үшін ең негізгі құжаттар: алимент өндіру туралы арыз немесе талап арыз; талап қоюшының жеке куәлігі; баланың туу туралы куәлігі; неке қию туралы куәлік немесе ажырасу туралы құжат; баланың талап қоюшымен бірге тұратынын растайтын мәліметтер; жауапкердің мекенжайы; жауапкердің жұмыс орны немесе табысы туралы мәлімет, егер белгілі болса; банк реквизиттері; баланың шығындарын растайтын құжаттар, егер нақты ақшалай сома сұралса. Қарапайым тілмен айтқанда, сотқа “маған алимент керек” деп қана жазу жеткіліксіз. Баланың кімнің баласы екенін, кіммен тұратынын және не үшін алимент сұралып отырғанын құжатпен көрсету керек.

Мақаланы оқу →

Алимент 2026 ж. 28 мам. • 943 қаралым

Қазақстанда алимент қалай өндіріледі?

Қазақстанда алимент баланы асырауға міндетті ата-анадан заңды тәртіппен өндіріледі. Алиментті ата-аналар өзара келісіммен төлей алады немесе сот арқылы өндіріп алуға болады. Егер ата-аналар өзара келіссе, алимент төлеу туралы келісім жасауға болады. Ал егер келісім болмаса, алимент сот бұйрығы немесе талап арыз арқылы өндіріледі. Алимент — бұл “бұрынғы жұбайға берілетін ақша” емес, баланың тамағы, киімі, емі, оқуы, дамуы және күнделікті қажеттілігі үшін төленетін қаражат. Яғни бұл ата-ананың міндеті, optional подписка емес.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 903 қаралым

Онлайн ажырасуға бола ма?

Иә, Қазақстанда онлайн ажырасуға болады. Бірақ онлайн ажырасу тәртібі нақты жағдайға байланысты болады. Егер ерлі-зайыптылардың ортақ кәмелетке толмаған балалары болмаса, екеуі де ажырасуға келіссе және мүлік бойынша дау болмаса, некені eGov арқылы немесе тіркеуші орган арқылы онлайн рәсімдеу мүмкіндігі бар. Ал егер ортақ кәмелетке толмаған балалар болса, жұбайлардың бірі ажырасуға келіспесе, алимент, баланың тұрғылықты жері немесе мүлік бойынша дау болса, онда ажырасу сот арқылы жүргізіледі. Мұндай жағдайда талап арызды “Сот кабинеті” арқылы онлайн беруге болады. Яғни “онлайн ажырасу” дегеніміз әрқашан бір батырманы басып, 5 минутта ажырасып кету емес. Кей жағдайда бұл тек құжатты онлайн тапсыру, ал істі сот қарайды.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 327 қаралым

Ажырасу туралы сот шешімін қалай алуға болады?

Ажырасу туралы сот шешімін алу үшін алдымен соттың некені бұзу туралы шешімі шығарылуы керек. Шешім шыққаннан кейін оны “Сот кабинеті” арқылы электронды түрде көруге, жүктеп алуға немесе қажет болған жағдайда сот кеңсесінен қағаз түрінде алуға болады. Бірақ маңызды нәрсе бар: сот шешімі шыққан күні бірден толық заңды күшіне енбеуі мүмкін. Әдетте алдымен сот шешімі түпкілікті нысанда дайындалады, содан кейін апелляциялық шағым беру мерзімі өтеді. Егер ешкім шағым бермесе, шешім заңды күшіне енеді. Яғни ажырасу туралы сот шешімін алу — бір ғана “қағаз алу” емес. Мұнда үш кезең бар: шешім шығару, шешімді алу, шешімнің заңды күшіне енуін күту.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 227 қаралым

Жұбайы сотқа келмесе, ажырасу тоқтай ма?

Жоқ, жұбайдың сотқа келмеуі ажырасуды автоматты түрде тоқтатпайды. Егер жауапкер, яғни екінші жұбай сот отырысының уақыты мен орны туралы тиісті түрде хабарланса, бірақ себепсіз келмесе, сот істі оның қатысуынсыз қарауы мүмкін. Бірақ бір маңызды шарт бар: сот жауапкердің шынымен хабарланғанына көз жеткізуі керек. Егер жауапкерге сот хабарламасы жеткізілмесе немесе оның сот отырысы туралы білгені расталмаса, сот отырысы кейінге қалдырылуы мүмкін. Яғни “жұбайым сотқа келмей жүр, енді ажыраса алмаймын” деп қорқудың қажеті жоқ. Бірақ хабарлау мәселесі дұрыс рәсімделуі керек.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 248 қаралым

Шетелде жүрген жұбаймен ажырасуға бола ма?

Иә, шетелде жүрген жұбаймен ажырасуға болады. Жұбайдың Қазақстанда болмауы некені бұзуға кедергі емес. Бірақ ажырасу тәртібі нақты жағдайға байланысты болады: ерлі-зайыптылардың ортақ кәмелетке толмаған балалары бар ма, екінші жұбай ажырасуға келіседі ме, мүлік немесе алимент бойынша дау бар ма, жұбайдың шетелдегі нақты мекенжайы белгілі ме. Егер екі тарап та ажырасуға келіссе, ортақ кәмелетке толмаған балалар болмаса және мүліктік дау жоқ болса, некені тіркеуші орган немесе шетелдегі Қазақстанның консулдық мекемесі арқылы бұзу мүмкіндігі қарастырылады. Ал егер балалар болса, жұбайдың бірі келіспесе, байланысқа шықпаса немесе мүлік, алимент, баланың тұрғылықты жері бойынша дау болса, онда ажырасу сот арқылы жүргізіледі.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 278 қаралым

Ажырасқаннан кейін баланың тегін өзгертуге бола ма?

Иә, Қазақстанда ажырасқаннан кейін баланың тегін өзгертуге болады. Бірақ бұл автоматты түрде жасалмайды. Ата-ананың ажырасуы баланың тегін өздігінен өзгертпейді. Әдетте бала туған кезде берілген тегін сақтайды. Баланың тегін өзгерту үшін заңда белгіленген тәртіп сақталуы керек. Көп жағдайда ата-аналардың келісімі, баланың мүддесі және 10 жасқа толған баланың өз келісімі ескеріледі. Яғни анасы немесе әкесі ажырасқаннан кейін “енді бала менің тегімде болсын” деп бірден өзгерте алмайды. Бұл жерде басты өлшем — ата-ананың қалауы ғана емес, баланың мүддесі.

Мақаланы оқу →

Ажырасу және отбасы құқығы 2026 ж. 28 мам. • 272 қаралым

Ажырасу кезінде ер адамның қандай құқықтары бар?

Қазақстанда ажырасу кезінде ер адамның құқықтары жұбайымен тең. Ол некені бұзу туралы талап арыз беруге, баланың тәрбиесіне қатысуға, баланың тұрғылықты жерін өзімен бірге анықтауды сұрауға, баламен қарым-қатынас тәртібін белгілеуге, ортақ мүлікті бөлуге, тұрғын үйін, бизнесін қорғауға және негізсіз талаптарға қарсы уәж білдіруге құқылы. Ажырасу — тек некені тоқтату ғана емес. Көп жағдайда ажырасумен бірге балалар, алимент, пәтер, көлік, кредит, бизнес және ортақ мүлік мәселелері де шешіледі. Сондықтан ер адам өз құқықтарын алдын ала біліп, құқықтық ұстанымын дұрыс дайындауы керек.

Мақаланы оқу →