Егер үй некеде тұрған кезде ипотекаға алынған болса, ол көбіне ерлі-зайыптылардың ортақ мүлкі болып саналады. Бұл үй кімнің атына рәсімделгеніне ғана байланысты емес. Егер ипотека некеде алынған табыстан төленсе, екінші жұбайдың да бұл мүлікке құқығы болуы мүмкін.
Бірақ ипотекадағы үйді бөлу қарапайым мүлікті бөлуден күрделірек. Себебі үй банктің кепілінде тұрады. Яғни сот ерлі-зайыптылар арасындағы үлесті анықтағанымен, банк алдындағы міндеттеме автоматты түрде өзгеріп кетпейді.
Read article →
Жалпы қағида бойынша, некеге дейін алынған мүлік ажырасқанда бөлінбейді. Яғни бір адам пәтерді, үйді, көлікті, жер учаскесін немесе басқа мүлікті некеге дейін сатып алса, ол мүлік сол адамның жеке меншігі болып саналады.
Мысалы, ер адам некеге дейін пәтер сатып алды. Кейін үйленді. Ажырасқан кезде әйелі бұл пәтерден автоматты түрде 1/2 үлес ала алмайды. Сол сияқты әйел некеге дейін үй сатып алса, күйеуі де ажырасқанда автоматты түрде үлес талап ете алмайды.
Бірақ бұл ереженің маңызды ерекшелігі бар. Егер неке кезінде сол мүлікке ортақ қаражат жұмсалып, күрделі жөндеу, қайта салу, кеңейту немесе басқа да жақсарту жасалып, мүліктің құны едәуір артса, екінші жұбай сот арқылы өтемақы немесе үлес талап етуі мүмкін.
Қысқаша айтқанда: некеге дейінгі мүлік әдетте бөлінбейді, бірақ неке кезінде оған “апгрейд” жасалып, құны өскен болса, сотта бөлек әңгіме басталады.
Read article →
Иә, күйеу үлес ала алады, егер үй немесе пәтер неке кезінде алынған ортақ мүлік болса. Үйдің әйелдің атына тіркелуі күйеудің мүлікке құқығын автоматты түрде жоққа шығармайды.
Қазақстанда ажырасқанда негізгі сұрақ: үй кімнің атына тіркелген? дегеннен бұрын, үй қашан және қандай қаражатқа алынған? деген сұрақ қойылады.
Егер үй неке кезінде сатып алынса, отбасының ортақ қаражатына алынса немесе ерлі-зайыптылардың ортақ тұрмысы үшін пайдаланылса, күйеу сот арқылы үлес талап ете алады. Әдетте мұндай мүлік 1/2 үлеспен бөлінуі мүмкін.
Қарапайым тілмен айтқанда: құжатта әйелдің аты тұрса да, бұл “үй толық әйелдікі” деген автоматты жауап емес. Заң мұнда “мүлік некеде алынды ма?” деп қарайды.
Read article →
Иә, ала алады. Егер үй немесе пәтер неке кезінде сатып алынған болса, ол тек күйеуінің атына тіркелсе де, ерлі-зайыптылардың ортақ мүлкі болып саналуы мүмкін. Мұндай жағдайда әйелдің сол үйден үлес талап етуге немесе ақшалай өтемақы алуға құқығы бар.
Қазақстанда мүліктің кімнің атына тіркелгені маңызды, бірақ әрдайым шешуші фактор емес. Негізгі сұрақ — үй қашан және қандай қаражатқа алынған?
Егер үй некеде тұрған кезде алынған болса, ол күйеуінің атына рәсімделсе де, әйел “бұл мүлікте менің де үлесім бар” деп сотқа жүгіне алады.
Қысқасы, құжатта күйеуінің аты тұрса да, бұл автоматты түрде “бәрі күйеуінікі” деген сөз емес. Заң мұндай жерде: “Бір секунд, бұл мүлік некеде алынды ма?” деп сұрайды.
Read article →
Ажырасқанда ерлі-зайыптылардың некеде тұрған кезде бірге жинаған мүлкі ортақ мүлік болып саналады және әдетте тең бөлінеді. Яғни пәтер, үй, көлік, жер, ақша, депозит, бизнес үлесі немесе басқа да мүлік неке кезінде алынған болса, ол кімнің атына тіркелгеніне қарамастан ортақ мүлік ретінде қаралуы мүмкін.
Бірақ “бәрі автоматты түрде 50/50 бөлінеді” деп қарапайым айту дұрыс емес. Сот мүліктің қашан алынғанын, қандай ақшаға сатып алынғанын, неке шарты бар-жоғын, балалардың мүддесін, қарыздардың мақсатын және тараптардың дәлелдерін қарайды.
Қарапайым тілмен айтқанда: құжатта бір адамның аты тұрса да, егер мүлік некеде алынған болса, екінші жұбайдың да үлесі болуы мүмкін. “Менің атыма тіркелген, демек менікі” деген аргумент сотта әрдайым өтпейді.
Read article →
Егер мүлік кәмелетке толмаған баланың атына тіркелген болса немесе бала сол мүліктің үлес иесі болса, оны сату үшін жай ғана ата-ананың қалауы жеткіліксіз. Мұндай мәміле үшін әдетте ата-ананың немесе заңды өкілдің келісімімен қатар, қорғаншылық және қамқоршылық органының рұқсаты қажет.
Бұл талаптың басты мақсаты — баланың мүліктік құқықтарын қорғау. Себебі бала 18 жасқа толғанға дейін өз мүлкін толық көлемде өзі басқара алмайды. Сондықтан мемлекет баланың мүлкі ата-ананың қарызына, жеке қажеттілігіне немесе асығыс шешіміне кетіп қалмауын қадағалайды.
Қарапайым тілмен айтқанда: бала мүлігінің иесі болса, “ата-анасымын, өзім білемін” деген логика жүрмейді. Бұл жерде заң “стоп, алдымен баланың мүддесін дәлелде” дейді.
Read article →
Баламен кездесу графигі — бөлек тұратын ата-ананың баламен қашан, қай жерде, қанша уақыт және қандай тәртіппен кездесетінін нақты көрсететін құжат немесе сот талабы.
Бұл график көбіне ата-аналар ажырасқанда, бөлек тұрғанда немесе баламен кездесу мәселесі бойынша келісе алмаған кезде қажет болады.
Графикте жай ғана “әкесі баламен кездеседі” деп жазу жеткіліксіз. Онда нақты күн, уақыт, орын, баланы алып кету және қайтару тәртібі, телефон немесе бейнеқоңырау уақыты, мереке және каникул күндері көрсетілуі керек.
Сот үшін нақты график — навигация сияқты. “Кездесіп тұрамын” деген жалпы сөз — карта жоқ такси. Қайда баратыны түсініксіз.
Read article →
Иә, әке немесе ана баланың көзінше екінші ата-ананы жамандаса, бұл сотта дәлел ретінде қаралуы мүмкін. Бірақ бір ғана “ол мені жамандады” деген сөз жеткіліксіз. Сот нақты фактілерді, дәлелдерді және бұл әрекеттің балаға қалай әсер еткенін қарайды.
Егер ата-ана баланың көзінше екінші ата-ананы үнемі қорласа, кемсітсе, “анаң жаман”, “әкең сені тастап кетті”, “ол сені жақсы көрмейді” деп айтса, бұл баланың психикасына әсер етуі мүмкін. Мұндай әрекет баланы бір ата-анаға қарсы қою, психологиялық қысым жасау немесе ата-ана құқықтарын теріс пайдалану ретінде бағалануы ықтимал.
Қарапайым тілмен айтқанда: ата-аналардың өзара реніші бөлек, ал баланың басын “соғыс алаңына” айналдыру бөлек. Сотқа екіншісі көбірек қызық болады.
Read article →
Балаға психологиялық қысым — баланың ішкі күйіне, қауіпсіздік сезіміне, өзін-өзі бағалауына және қалыпты дамуына зиян келтіретін сөздер, әрекеттер немесе тұрақты мінез-құлық.
Бұл тек ұрып-соғу емес. Кейде балаға физикалық күш қолданылмаса да, оның психикасына ауыр зиян келуі мүмкін. Мысалы, баланы қорқыту, кемсіту, кінәлау, “сен ешкімге керек емессің” деп айту, бір ата-анасына қарсы қою, баланы сот немесе алимент дауына құрал ету — мұның бәрі психологиялық қысым белгілері болуы мүмкін.
Психологиялық қысым кейде сырт көзге байқалмайды. Бірақ балада қорқыныш, тұйықталу, жылауықтық, ұйқының бұзылуы, сабақ үлгерімінің төмендеуі, ата-ананың бірінен қорқу немесе өзін кінәлі сезіну сияқты белгілер пайда болуы мүмкін.
Қысқасы, “қол тигізген жоқ қой” деген сөз психологиялық зиян жоқ дегенді білдірмейді. Кейде сөз де соққыдан кем ауыр болмайды.
Read article →
Ата-ана құқығынан айыру — ата-ананың балаға қатысты құқықтарын сот арқылы тоқтату. Бұл ата-ананың баланы тәрбиелеу, оның мүддесін білдіру, онымен бірге тұру, баланың атынан шешім қабылдау сияқты құқықтарынан айырылуына алып келеді.
Бірақ маңызды нәрсе бар: ата-ана құқығынан айырылған адам баланы күтіп-бағу міндетінен, яғни алимент төлеуден босатылмайды. Құқықтан айырылады, бірақ міндеттен қашып құтылмайды. Заңда “баладан кеттің — алименттен де кеттің” деген жеңіл режим жоқ.
Ата-ана құқығынан айыру — соңғы және ең қатаң шара. Сот мұндай шешімді тек нақты, дәлелденген және баланың мүддесіне қауіпті жағдайларда ғана қабылдайды.
Read article →
+7 775 858 9294
WhatsApp
